Jaarlijks belanden zo'n 8000 bruinvissen in de netten van Noordzeevissers. Te veel, vinden zowel de natuurbeschermingsorganisaties als de vissers. De komende drie jaar testen tien Nederlandse wintervissers de 'Dolphin Saver', een akoestisch apparaatje dat bruinvissen uit de buurt van visnetten moet houden.

Merijn Hougee van Stichting De Noordzee kijkt tevreden naar het gezelschap aan boord van de KW2, het staandwantscheepje van Rems Cramer. "Het komt niet vaak voor milieuorganisaties en vissers bij elkaar komen en het zo roerend eens zijn", zegt hij. Het gezelschap bestaat naast Hougee uit schipper Cramer en Joos Verfelt van Vereniging Kust en Zee. De toekomst van de bruinvis brengt hen samen.

Proef
De afgelopen weken barstte een felle discussie los over tientallen dode bruinvissen die op de Nederlandse stranden aanspoelden. Sommige media wezen de beschuldigende vinger naar de vissers. Die zouden de dieren in hun netten vinden en zonder veel scrupules overboord gooien. De vissers op hun beurt waren boos op de media en de natuurbeschermingsorganisaties omdat ze altijd de schuld krijgen. "Alleen al daarom is het goed dat iedereen hierbij betrokken is", vindt Hougee.

De Dolphin Saver of 'pinger' maakt verschillende ultrasone geluiden waaraan bruinvissen een hekel hebben. Onhoorbaar voor mensen, maar uiterst geschikt om de kleine walvis uit de buurt van netten te houden. Althans, in de testfase, houdt Hougee een slag om de arm. De praktijk moet uitwijzen of de bruinvissen werkelijk wegblijven. "Nu de dieren hier zitten, is het goed is om de pingers in te zetten en te testen. Om te kijken of ze werkbaar en werkzaam zijn. Je moet het apparaat eerst goed onderzoeken voordat je ze echt verplicht stelt en breed inzet op de hele vloot."

Bijvangst
Bruinvissen zwemmen vooral in de winter voor de Nederlandse kust, net op het moment dat de standwant vissers zoeken naar kabeljauw, tong en griet. Ieder jaar belanden zo'n 8000 bruinvissen als bijvangst in hun netten. De zeezoogdieren raken verstrikt. kunnen niet naar de oppervlakte om adem te halen en verdrinken.

Visser Rems Cramer van de KW2 heeft zelf nooit een bruinvis in zijn netten gehad. Wel vijftien jaar geleden, toen hij meevoer met Deense collega's. Tien vissers, tweederde van de Nederlandse wintervloot, doen mee aan de praktijktest van de Dolphin Saver. Zij zien de bruinvissen ook liever vrij rondzwemmen dan ze in hun netten te vinden, zegt hij. "Dat beamen de meeste collega's. En het is belangrijk dat we meedoen. We hebben veel negatieve publiciteit gekregen. De wildste verhalen deden de ronde. Dus er is ons ook veel aan gelegen om te laten zien dat wij goed bezig willen zijn, en er alles aan doen om die bijvangst te voorkomen."

Resultaten
De deelnemende vissers beloven iedere bruinvis die zij in hun netten vinden, te rapporteren. Daarnaast houden ze een logboek bij met de vangst van die dag en de vislocatie. Om helemaal zeker te zijn van de effectiviteit krijgt een aantal vissers niet-geactiveerde Dolphin Savers mee. De dubbelblind praktijkproef duurt drie jaar en wordt mogelijk uitgebreid met Noordzeevissers uit andere landen. deze zomer worden al de eerste resultaten verwacht.

Het principe van de pinger werkt voor alle dolfijn- en walvisachtigen. Alleen de toonhoogte moet worden aangepast. Het grootste bezwaar lijkt vooralsnog de prijs, zegt Joos Versfelt van de Stichting Kust en Zee, die nauw betrokken is bij de ontwikkeling van het apparaat. "Een gemiddelde staandwant visser vist met drie kilometer net, waarop om de 150 meter een Dolphin Saver is vastgemaakt. Het kost 100 euro om één pinger drie jaar in bedrijf te houden. Je praat dus over een aanzienlijk bedrag."

Al met al een kostbare investering. Maar de betrokkenen hopen op een lagere prijs als de vraag naar het apparaatje toeneemt. Cramer heeft alvast een paar tips: de tie-wraps moeten tegen een stootje kunnen, en de pingers mogen ook wat kleiner en lichter worden in de toekomst.