Watersystemen aanleggen in een Ghanees dorp, opleidingen voor boeren in Zuid-Afrika, beter onderwijs op een schooltje in Kenia. Niet direct het eerste waar je aan denkt als het gaat om de Nederlandse supermarktketen Albert Heijn. Toch hoort het er ook bij, zegt de megakruidenier nuchter. 'Het is nadrukkelijk business gedreven. Het is bijna niet te verwarren met liefdadigheid of goede doelen.'
 
Voorzitter van de zogeheten Albert Heijn Foundation, Henri Zondag, vertelt dat deze stichting in het leven is geroepen vanuit het samenwerkingsmodel met leveranciers van groenten en fruit in Afrika. Zowel Albert Heijn als de leveranciers storten een deel van de omzet op de rekening van de stichting, waarmee projecten gefinancierd worden.
 
Water
Op die manier zijn watersystemen aangelegd in Ekumfi Abor en Nanabin, Ghana. Jaarlijks worden daar ruim drie miljoen tropische fruitsalades geproduceerd voor de Nederlandse schappen. Kinderen van de medewerkers moesten mijlenver lopen om water voor de familie te halen, vaak ’s nachts.

Door een werkend watersysteem aan te leggen, kregen kinderen ineens tijd voor andere dingen. Fase twee is daar nu ingezet; het bouwen van een school.
 
Zondag: 'De projecten zijn goed voor de medewerkers van de leveranciers, hun families en voor de gemeenschap in het algemeen. De link met onze business leidt tot betere betrokkenheid bij de productie en de hoogwaardige continue productie van producten zoals wij die vragen.' Gezondere, meer tevreden medewerkers in Afrika zorgen voor betere producten in de Nederlandse supermarkt, is de achterliggende gedachte.
 
Voorbeeld
De Albert Heijn Foundation is daarmee een schoolvoorbeeld van het beleid dat de huidige Nederlandse regering voor ogen heeft. Het bedrijfsleven meer mee laten doen met ontwikkelingssamenwerking, duurzame handelsrelaties opbouwen. Een winstoogmerk hebben is een prima impuls voor projecten.
 
De Albert Heijn Foundation heeft sinds de oprichting vier jaar geleden zo’n 1,7 miljoen euro uitgegeven aan de projecten in Afrika. Omdat ontwikkelingshulp voor de supermarktketen onbekend terrein was, is de hulp ingeschakeld van ervaren ontwikkelingsorganisaties als ICCO en FairMatchSupport.
 
Samenwerking
Willemijn Lammers van ICCO is tevreden over de samenwerking met de Albert Heijn Foundation. 'Wij zijn een soort toets, een monitor om te kijken of ze op de goede weg zijn. Dat doen we graag, omdat we denken dat je met dit soort grote retailers wat grotere slagen kunt maken en uiteindelijk meer kan doen ook voor kleine boeren of voor arbeiders in ontwikkelingslanden.'
 
Hulp met een zakelijke insteek is overigens niets nieuws. ICCO helpt al sinds de jaren ’90 bedrijven bij ontwikkelingsprojecten.

Het cultuurverschil is af en toe onmiskenbaar: 'Het is een ander logica. Een bedrijf maakt graag op een bepaalde manier korte klappen en is daar ook heel erg efficiënt in. Een ngo heeft toch meer weet van de institutionele contexten, de problemen waar kleine boeren tegenaan lopen. Daar moet je een bedrijf in meenemen en dan moet je soms wel stevig in je schoenen staan.'
 
Niet goed
Minder enthousiast is Tjerk Dalhuisen van de milieuactivistische organisatie A SEED.

'Het is natuurlijk heel mooi dat een bedrijf als de Albert Heijn sociale verantwoordelijkheid neemt en kijkt naar de omstandigheden waaronder mensen werken, maar dat is natuurlijk niet het enige. Je kunt je heel erg afvragen waarom je druiven uit Zuid-Afrika moet halen en waarom je boontjes uit Senegal of Zimbabwe moet halen. Als je klimaatdoelstellingen en duurzaamheidsdoelstellingen hebt, dan past dat daar niet in. Dan ben je niet goed bezig.'
 
Henri Zondag van de Albert Heijn Foundation blijft positief. Naast het verduurzamen van de keten in groente en fruit zijn er kansen in andere markten.'Bloemen bijvoorbeeld en noten, die kunnen we er ook bij betrekken. We zijn op een punt gekomen dat we overtuigd zijn dat dit goed is om te doen en dat het model werkt. En dat we het ook kunnen uitbreiden en de ontwikkelingen kunnen accelereren.'