Een plotselinge uitbraak van Mexicaanse griep legt het openbare leven in Oekraïne grotendeels stil. Alle openbare bijeenkomsten, ook politieke, zijn verboden, scholen zijn voor drie weken gesloten en voor negen regio's geldt een quarantaineregeling. Volgens het Oekraïnse ministerie van Volksgezondheid zijn 70 mensen aan de Mexicaanse griep overleden en liggen 15.000 mensen in het ziekenhuis.

De Oekraïense president Joesjtsjenko vestigde in een klap wereldwijde aandacht op de problemen in zijn land. In een emotioneel betoog riep hij de Europese Unie, de WHO en de Navo op Oekraïne te hulp te komen. Met vermoedelijk meer dan 200.000 besmettingsgevallen was de plotselinge uitbraak van de Mexicaanse griep hem boven het hoofd gegroeid.

De dramatische smeekbede speelde zich bovendien af te midden van geruchten over biologische oorlogvoering in de hoofdstad Kiev. Een vliegtuig zou boven de stad een poeder hebben afgeworpen dat een gemuteerde variant van het virus bevat. De Oekraïense regering ontkent in alle toonaarden. Maar in een land waar het de bevolking ontbreekt aan alles en met de presidentsverkiezingen in januari in het vooruitzicht, zijn dergelijke verhalen moeilijk de kop in te drukken.

Ontkenning
Het probleem is dat de regering het bestaan van de Mexicaanse griep systematisch ontkend heeft en niets heeft gedaan aan voorlichting of voorzorgsmaatregelen, zegt Piet Spijkers van de Stichting Humanitaire Hulp Kinderen Oekraïne. "De situatie is droevig en een beetje paniekachtig, maar dat is typisch voor een land als Oekraïne", zegt Spijkers. "Ze wisten maanden van te voren al dat dit eraan zat te komen. Net zo goed als wij hier in het Westen. Maar de regering ontkent dat er weeskinderen en straatkinderen zijn, net zoals ze de Mexicaanse griep ontkenden. Dat was iets voor de Mexicanen. En nu slaat plotseling de paniek toe en zijn de grenzen met Rusland en Slowakije gesloten."

Spijkers omschrijft de situatie in de kinderziekenhuizen die zijn stichting ondersteunt als erbarmelijk. Het ontbreekt aan basale gezondheidsartikelen. Grieptests, vaccins en Tamiflu zijn er niet of nauwelijks. Het kinderziekenhuis in Lviv, op 130 kilometer van de Poolse grens, heeft 100 tabletten Tamiflu voor 160 patiëntjes. "Als kinderen ziek worden, kunnen we niet eens vaststellen of ze het H1N1-virus hebben. We moeten afgaan op de verschijnselen", zegt hij.

Lviv, met bijna een miljoen inwoners, behoort tot een van de negen regio's die in quarantaine zijn geplaatst. De apotheken zijn leeg. Zelfs knoflook, wat doorgaat voor een adequaat huismiddeltje tegen koorts, is peperduur of uitverkocht.

Verkiezingskoorts
De grieppaniek lijkt gedeeltelijk ontstaan te zijn door politiek machtsspelletjes. In januari kiest de bevolking een nieuwe president. Oppositie en regering weten heel goed dat zij worden afgerekend op de manier waarop zij met de griep omgaan, zegt Spijkers. "Natuurlijk is er iets aan de hand. Kinderen in het ziekenhuis zijn ziek en moeten in quarantaine. Maar ik denk dat de politiek hier gebruik of misbruik van maakt. Ze hebben dit heeft laten versloffen."

Zowel de zittende president Joesjtsjenko als zijn uitdager, premier Timosjenko, hebben er belang bij dat het volk ziet dat zij zich om de bevolking bekommeren. Volgens Spijkers is anders niet te verklaren waarom de regering zo te koop loopt met de problemen.

Gezondheidszorg
Het is onwaarschijnlijk dat de Mexicaanse griep een echte stemmentrekker wordt. Ook zonder de pandemie verkeert de gezondheidszorg in de voormalige Sovjetstaat in deplorabele staat. Gewone Oekraïners hebben nauwelijks toegang tot goede gezondheidszorg. Infectieziekten als tbc en hiv/aids hebben vrij spel. Ondervoeding en veelvoorkomend alcoholisme doen de rest.

De Wereldgezondheidsorganisatie, de WHO, maakt zich wel zorgen over de snelheid waarmee de Mexicaanse griep zich verspreid. Er is een een team deskundigen naar het land gestuurd dat moet onderzoeken of het influenzavirus mogelijk is gemuteerd. Volgens de WHO is de situatie niet erger dan in andere landen. Wel is er een opvallende stijging in het aantal patiënten dat met longziekten in het ziekenhuis wordt opgenomen. Het is niet duidelijk of zij besmet zijn met het H1N1-virus.

Volgens de Nederlandse ambassade in Kiev is er geen aanleiding voor aangepast beleid of een reisadvies voor Oekraïne

Externe Links:
WHO: Pandemic (H1N1) 2009, Ukraine

H1N1-informatie op de website van de Nederlandse ambassade in Kiev

• Beluister het interview met Piet Spijkers van de Stichting Humanitaire Hulp Kinderen Oekraïne (3'03")