Werkende moeders die zich niet af en toe schuldig voelen 'vanwege de kinderen'? Ze bestaan ongetwijfeld, maar het zijn er vast niet veel. Vrijwel elke moeder kent dat stekende gevoel, dat zomaar opkomt als een kinderstem roept 'Ga jij nou alweer werken?' of ze door een huilende peuter uitgeleide wordt gedaan. Ook andere vrouwen vinden feilloos die schakelaar met venijnige complimenten: 'Dat jij met drie kinderen nog fulltime werkt...' Maar gezien de felle discussies rond het thema (niet-)werkende moeders is deze roman over moederliefde en moederschap van Beitske Bouwman voor iedereen boeiend.

Het moederschap is in deze ideeënroman de alomtegenwoordige bron van conflicten: tussen de twee goeie vriendinnen Nanne en Magda, maar ook tussen generaties: de vrouwen en hun eigen moeders. De ambitieuze wetenschapster Magda laat haar twee maanden oude baby bij haar eigen moeder achter voor een expeditie van acht maanden op de Zuidpool. Ze wordt voor gek verklaard, niet in het minst door Nanne, die worstelt met de combinatie baan en drie kinderen. Daarbij is Nanne opgevoed door een fulltime werkende moeder en Magda door een huisvrouw, die ook allebei een rol spelen.

Nieuw einde
De vriendinnen komen afwisselend aan het woord en tussen hun gesprekken, en na Magdas vertrek e-mails, zitten nog meer moederverhalen: dat van Magda's oppas bijvoorbeeld, die haar eigen kinderen bij een tante moest achterlaten om geld te verdienen. Ook weeft Bouwman er het verhaal van Lilith tussendoor. Zij is volgens de Joodse overlevering de eerste vrouw van Adam, die verjaagd werd toen ze zich niet aan hem wilde onderwerpen. Pas daarna kwam Eva. En dit verhaal krijgt van de schrijfster een nieuw einde.

Het wringt
Magda mag dan tegen alle kritiek in voor haar werk kiezen, het wringt ook bij haar. Niet alleen vertelt ze haar collega expeditiegangers niets over haar baby, ook krijgt ze direct na vertrek een buikpijn die niet meer weggaat. Ze houdt niet op erover na te denken, of ze wil of niet en haar reacties te onderzoeken. Zo is ze razend over een foto van een ontredderde vrouwelijke militair, die na terugkeer van een klus haar veranderde baby amper herkent. Magda begrijpt haar eigen boosheid niet:

'Was het omdat de soldaat noodgedwongen het leger in was gegaan en zij, Magda Steenhuis, een andere keus had kunnen maken? Ze had colleges kunnen gaan geven of ze had haar onderzoek aan andere kunnen overdragen. Er was niemand of niets die haar gedwongen had. (...) Magda Steenhuis was uit vrije wil gegaan. De moeder-soldaat niet.''

Studie filosofie
Bouwman lijkt hier het oordeel te geven dat een moeder haar kind alleen mag verlaten als het niet anders kan, terwijl elders weer andere standpunten over moederschap voorbij komen. Wel komt het steeds neer op vragen als 'wat is een goede moeder eigenlijk' en 'kun je daarnaast nog een ander leven hebben?' De weerslag van Bouwman's studie filosofie is duidelijk merkbaar. Zonder dat ze daarmee haar eigen opvattingen tot de ware verklaard.

Elke keuze heeft een keerzijde, zo toont Bouwman in een boek dat verder een pleidooi is voor gelijkwaardigheid en anderen in hun waarde laten. Het geeft stof tot nadenken over moederschap, nog lang nadat het is dichtgeslagen.

Noem het liefde - Beitske Bouwman, uitgeverij Querido, ISBN 9789021438320, prijs € 16,95