D66, SP en naar het zich laat aanzien meer partijen, willen zo spoedig mogelijk een integriteitsonderzoek naar het Agentschap Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten (BPR). De stichting Privacy First wacht dat onderzoek niet af en stapt naar de rechter. Dat bleek woensdag na afloop van een rondetafelgesprek over biometrische data in paspoorten.

De belangrijkste aanleiding voor het onderzoek zijn schokkende verklaringen van twee deskundigen. Zij zeggen dat het BPR hen tot persona non grata verklaarde, omdat zij te veel kritische kanttekeningen plaatsten bij het biometrisch paspoort.

Dreigementen
Het gaat om een voormalige ambtenaar en een veiligheidsconsulent. De ambtenaar was verantwoordelijk voor een haalbaarheidsstudie naar toepasbaarheid van biometrie, zoals vingerafdrukken, op reisdocumenten.

De veiligheidsconsulent werkte bij TNO. Volgens hem dreigde het BPR zelfs het overleg met het onderzoeksinstituut te staken, als hij daarbij betrokken zou zijn. Hij zei ook dat hij tot de orde was geroepen door de leidster van het project Nieuwe Generatie Reisdocumenten, omdat hij op een congres een kritisch verhaal had gehouden, 'terwijl minister Roger van Boxtel in de zaal zat'.

Detective
Het gesprek vond plaats op initiatief van Gerard Schouw van D66, die al lont rook bij het lezen van het WRR-rappport Happy Landings. 'Dat lijkt wel een detective. Ik dacht: Laten we al die mensen
eens uitnodigen.'

De diverse deskundigen die aantraden, leken geen van allen erg gerust over het biometrisch paspoort en de risico's daarvan op het gebied van onder meer veiligheid en privacy. Ook de effectiviteit laat volgens hen te wensen over.

Zo blijkt een identiteitscontrole op basis van vingerafdrukken nog altijd problematisch. Bij een drie weken durende proef in Roermond bleek ruim twintig procent van de vingerafdrukken niet gelijk aan de opgeslagen gegevens. Volgens Cees Meesters van de Nederlandse Vereniging van Burgerzaken worden vingerafdrukken van mensen boven de 70 jaar onbetrouwbaar. Net als die van mensen die veel met bijtende stoffen werken.

Onwetend gehouden
Schouw en SP'er Ronald van Raak erkenden dat het paspoort door de Tweede Kamer is gejast. De parlementariërs leken bovendien onwetend te worden gehouden Ze zeggen nu dat zij destijds op allerlei vragen gewoon geen antwoord kregen. 'Dat is zeer kwalijk, de Kamer moet de pro's en contra's te horen krijgen', meent Schouw.

De commissie praat volgende week met minister Piet Hein Donner van Binnenlandse Zaken. Schouw: 'Ik eis dan een onderzoek. En anders kunnen we als Kamer zelf wel een onderzoek laten doen.'

Rechtszaak
De stichting Privacy First wacht dat onderzoek niet af en stapt naar de rechter. De organisatie wil met een WOB-verzoek, de Wet Openbaarheid van Bestuur, de onderste steen boven hebben. Dat heeft directeur Vincent Böhre bekendgemaakt.

Volgens Böhre weet vrijwel niemand wat zich de laatste jaren heeft afgespeeld bij de Basisadministratie BPR. Zelfs de WRR niet.

Centrale opslag
Inmiddels hebben zo'n miljoen Nederlanders een paspoort met biometrische gegevens. De discussie in de Tweede Kamer gaat vooral over de centrale opslag van die privacygevoelige data, zoals minister Donner wil. Als gemeenten die afzonderlijk bewaren, lijkt er geen probleem. Maar al die vingerafdrukken samen in een grote database is vragen om moeilijkheden, zeggen veiligheidsexperts. In het parlement lijkt een meerderheid tegen centrale opslag te gaan stemmen.

Donner gaf ambtenaren van het BPR geen toestemming om aan de hoorzitting mee te doen.

(wg)