Toen Wereldomroep-verslaggever Hans Jaap Melissen begin dit jaar hoorde van de verwoestende aardbeving in Haïti, aarzelde hij geen moment. Hij moest er naartoe. Dat resulteerde in een aantal indringende reportages. En nu, minder dan een jaar na dato, ook in een boek. Een boek dat volgens de Volkskrant te lezen is als een aanklacht tegen de rampenjournalistiek.

Het arme en veelgeplaagde Haïti is het favoriete land van Melissen, hij heeft er vrienden en bekenden, en bovendien is hij gepokt en gemazeld als verslaggever bij rampen en oorlogen. Hans Jaap Melissen (Hoogezand-Sappemeer, 1968) stapte direct op het vliegtuig om verslag te doen van de ramp die z'n geliefde land had getroffen. Hij was de eerste Nederlandse journalist die er arriveerde.

Geen rampenverhalen
Het was van meet af aan duidelijk dat het om een ernstige aardbeving ging. De Haïtiaanse autoriteiten hadden het over 230.000 doden. Dat aantal leek Melissen erg hoog. Vandaar dat hij zich kort na aankomst begon te richten op andere zaken dan de meeste internationale vakbroeders. Hij was niet alleen op zoek naar de 'standaard rampenverhalen'; hij wilde liever verifiëren of het hoge dodental wel klopte.

'Rampenverslaggeving ontaardt vaak in kortdurende hevige aandacht, en daarna zijn we er allemaal weer klaar mee', zo schetst Melissen de gangbare praktijken. Journalisten zijn volgens hem steeds meer gericht op emoties en sensationele verhalen.

Officiële doden
'De persoonlijke dramaverhalen mogen zeker gebracht worden', zegt Melissen. 'Maar niet als enige. Ook analyse en context zijn belangrijk.' Vandaar dat Melissen in Haïti zelfstandig onderzoek is gaan doen naar het dodental. En hij kwam op een veel lager getal uit dan de 'officiële' 230.000. Door zijn nauwgezette arbeid werd hij zelfs de 'dodenteller van Haïti’ genoemd.

Hans Jaap Melissen wil de ramp niet bagatelliseren. Want het was zeker een grote ramp. En nog steeds wonen vele Haïtianen in tentenkampen. Maar wel gelooft hij dat het soort sensatiebeluste aandacht die het land na de ramp van de media kreeg, weinig goed heeft gedaan. Vanuit zijn liefde voor Haïti en zijn gevoel voor kwaliteitsjournalistiek kon hij het niet anders aanpakken dan hij heeft gedaan.

Hans Jaap Melissen, Haïti, een ramp voor journalisten. KIT Publishers, ISBN 978 94 602 2125 5.