Sabine Verbeek-Meinhardt

Expertise

Internationaal recht

Expat expert Mr. Drs. Sabine Verbeek-Meinhardt (47) is sinds 2005 als wetenschappelijk medewerker werkzaam bij het Internationaal Juridisch Instituut (IJI) in Den Haag. Het IJI geeft advies aan advocaten, notarissen en de rechterlijke macht over internationaal privaatrecht en buitenlands recht. Sabine heeft voordien onder meer gewerkt in de advocatuur en bij De Nederlandsche Bank. Zij heeft volkenrecht en internationaal recht gestudeerd aan de Universiteit Leiden.

Meer informatie: www.iji.nl.

Jonge Nederlandse vaders in het buitenland: leg je rechten als vader goed vast, want die krijg je niet vanzelf. Deze waarschuwing is bedoeld voor die mannen die er zeker van willen zijn dat zij ook in de toekomst betrokken blijven bij hun kinderen, zelfs al loopt de relatie met de moeder op de klippen.

De eerste stap die je als vader moet zetten, is het kind erkennen. In Nederland doe je dat door samen met de moeder een verklaring af te leggen voor de ambtenaar van de burgerlijke stand, maar elders kan dat anders geregeld zijn. In landen met islamitische wetgeving is erkenning van een kind zonder huwelijk met de moeder ongebruikelijk en vaak zelfs onmogelijk.

Akte van erkenning
In sommige landen kan een akte van erkenning worden opgemaakt door het Nederlandse consulaat. Je kunt het beste navraag doen bij de desbetreffende Nederlandse vertegenwoordiging om te informeren of dat mogelijk is. Als je kind in het buitenland is erkend volgens de plaatselijke regels en voor de daar aangewezen instantie, kan die erkenning vervolgens in Nederland worden erkend.

Heb je wel gezag?
Tot zover is het duidelijk, maar waarom moet je dan zo opletten? Dat komt omdat het Nederlandse recht bij ongetrouwde ouders een onderscheid maakt tussen het ouderschap als zodanig, dus wie zijn de vader en de moeder aan de ene kant en het nemen van belangrijke beslissingen over het kind, de juridische term is gezag, aan de andere kant. In Nederland heeft een erkenning automatisch tot gevolg dat de vader onderhoudsplichtig wordt, dat het kind zijn achternaam kan krijgen en van hem kan erven, maar niet dat hij ook het gezag heeft.

Rechten en plichten
Als de ouders met elkaar zijn getrouwd, hebben zij gezamenlijk gezag over hun kinderen. Dat blijft in principe ook zo als het tot een echtscheiding komt. Dat betekent dat zij het samen eens moeten zien te worden over de voornaamste verblijfplaats van het kind, de school- en studiekeuze, de belangrijke medische beslissingen, over wel of geen eigen paspoort voor het kind en andere zaken. In veel landen om ons heen is dat ook het geval als je daar als vader je kind hebt erkend: de erkenning heeft tot gevolg dat je niet alleen alle plichten, maar ook alle rechten ten opzichte van het wel en wee van je kind hebt.

Gezagsregister
Als de ouders niet zijn getrouwd, geldt in Nederland dat alleen de moeder gezag over het kind heeft, tenzij de ouders uitdrukkelijk voor gezamenlijk gezag hebben gekozen. Daarvoor moet een verzoek worden ingediend bij de rechtbank, en die zal dan een aantekening maken in het gezagsregister. Als het kind in het buitenland is geboren, moet het verzoek worden ingediend bij de rechtbank Amsterdam. Formulier en toelichting. De toelichting vermeldt ook welke gegevens moeten worden meegestuurd.

Uit elkaar
Belangrijke beslissingen over de kinderen komen op een vanzelfsprekende manier tot stand zolang de ouders samen zijn, maar wanneer zij uit elkaar gaan, ontstaan er vaak discussies. Mochten de ouders het dan niet eens kunnen worden, dan kan zowel de vader als de moeder de rechter om hulp vragen op voorwaarde dat zij beiden het gezag hebben. In internationale gevallen speelt vaak nog dat een van de partners weer terug wil naar zijn of haar geboorteland. Als de moeder bijvoorbeeld teruggaat naar Nederland en de vader heeft geen gezag, kan hij hooguit om een omgangs- of bezoekregeling verzoeken.

Nationaliteit
Een ander punt is in hoeverre een Nederlandse vader zijn nationaliteit door kan geven. Hiervoor zijn de regels onlangs veranderd, dus het is goed om dat even te vermelden. Als de ouders getrouwd zijn, is het kind vanaf de geboorte Nederlander als de vader dat ook is. Dat geldt niet zonder meer voor kinderen die door een Nederlander zijn erkend. Omdat men in Nederland bang was voor schijnerkenningen, golden sinds 1 april 2003 strenge regels waardoor een na de geboorte erkend kind niet meteen Nederlander kon worden.

Sinds 1 maart 2009 is de Nederlandse nationaliteitswet echter weer aangepast. Kort samengevat bepaalt de wet in geval van erkenning nu het volgende. Een kind dat vóór de geboorte is erkend, wordt Nederlander vanaf het moment van diens geboorte. In veel landen is het overigens niet mogelijk om een kind al te erkennen voordat het is geboren. De bevoegde Nederlandse vertegenwoordiging kan hierover informatie geven.

Erkenning
Daarnaast is het zo dat een kind dat op of na 1 maart 2009 is geboren en vóór zijn zevende verjaardag door een Nederlandse man wordt erkend, ook Nederlander wordt vanaf het moment van erkenning. Voor kinderen die ten tijde van de erkenning ouder zijn dan zeven jaar, maar nog geen achttien, of die zijn geboren tussen 1 april 2003 en 1 maart 2009, geldt dat de vader een bewijs van biologisch vaderschap moet overleggen om zijn Nederlanderschap door te geven aan het kind. Eventueel kan ook worden geopteerd voor het Nederlanderschap als de vader het kind na de erkenning drie jaar heeft verzorgd en opgevoed.

Voor het Nederlanderschap moeten wel wat documenten en bewijs van de echtheid van deze documenten worden overgelegd. Over de exacte eisen kan de bevoegde Nederlandse vertegenwoordiging in uw gebied u nader informeren.