Recensie – Een egocentrische vader die geen oog heeft voor andermans gevoelens. Dat is behalve voer voor psychologen ook een goeie voedingsbodem voor een vader-zoonroman. Bij Nico Dijkshoorn werd dat ‘Nooit ziek geweest’, over vader Klaas. Een goedgeschreven boek dat ondanks de ergernis, plaatsvervangende schaamte en meedogen die het oproept, niet helemaal geslaagd is.

Zoon Nico maakte een raamvertelling, die begint en eindigt naast zijn demente vader in het verzorgingstehuis. Daartussen staan talloze anekdotes over het gezin Dijkshoorn, meer in het bijzonder over Klaas. Pa is de satelliet, waar moeder Nel en de zonen Nico, Stefan en Bas omheen cirkelen.

Vader overheerst alles
De gewezen automonteur moet overal het middelpunt zijn en is in alles de beste, de leukste, de geweldigste. O wee als iemand anders de aandacht trekt: of het nou Nico is met zijn gitaar, of Stefan die bij een andere club gaat honkballen: Klaas wordt narrig en doet alles om de situatie om te buigen.

Als het zijn eigen roem niet schaadt, is Klaas soms trots op zijn zoon. Maar lezen in plaats van honkballen - Klaas' lust en leven – dat kan natuurlijk niet. Hij pest zijn zoon voortdurend, zoals bij een bezoek aan Artis: Vader verstopt zich tot de 4-jarige Nico hem huilend loopt te zoeken. Het verhaal wordt later nog vaak en in het bijzijn van Nico verteld.

'Ik zag hem zoeken, in het donker. Had hij meteen weer dat jankhoofd. Hij zoeken en ik maar kijken. Eerst durfde hij niet ver bij dat aquarium vandaan, maar op een gegeven moment, ja hoor, daar ging hij. Huilend. Hij ging steeds harder lopen en toen heb ik hem geroepen. Maar dat hoofd!'

Lieve (o)pa
Klaas is niet alleen maar vervelend. Hij was volgens moeder Nellie (die veel minder uit de verf komt) ook heel blij met de komst van Nico. Er zijn de nodige momenten dat hij als lieve (o)pa figureert. Al verpest hij het dan bijvoorbeeld door zijn kleinzoon té vroeg af te helpen van diens Sintgeloof.

Nog zo'n moment waaruit blijkt dat Klaas de beroerdste niet is: Als Nico al volwassen is, neemt hij hem mee naar Spanje. Goed, het is hem niet alleen om Nico te doen, maar vooral om met hem te pronken bij zijn vakantievrienden. Dat die daar niet op zitten te wachten, merkt hij niet. De zoon wel.

De manier waarop Dijkshoorn dit soort momenten beschrijft, zijn meer liefdevol dan verwijtend. Anders dan in interviews is geopperd, leest het boek daardoor meer als een eerbetoon dan een afrekening. Mogelijk omdat de schrijver doorheeft, dat hij meer op zijn vader lijkt, dan hem wellicht lief is.

Wederzijds ongebrip
In korte zinnen, nu eens ironisch, dan weer sarcastisch, werkt Dijkshoorn toe naar het hoogtepunt van het boek: De bladzijdenlange uitbarsting, waaruit blijkt dat Klaas ook het nodige tegen Nico heeft. Het onbegrip blijkt wederzijds. Gek genoeg is Nico daar blij om: 'Ik ben anders en hij heeft het opgemerkt.' Daarna besluiten ze alleen nog maar over gewone, leuke dingen met elkaar te praten.

Hier had het boek afgelopen kunnen zijn, ja misschien wel moeten zijn. Maar Dijkshoorn gaat over op de toenemde strijd tussen Klaas en Nel. Naarmate die ouder worden, lopen hun ruzies vaak uit de hand; meerdere malen moeten de zonen ‘s nachts te hulp schieten.

De hilarisch scènes, op het karikaturale af, benadrukken de kacht van de bloedband. Ook al voel je weinig (meer) voor je ouder(s), je zorgt zo goed mogelijk voor ze. Dat is in de jongens Dijkshoorn te prijzen. Maar voor het vader-zoonverhaal doet het er minder toe. De kans op toenadering tussen Klaas en Nico was allang verkeken.

Nooit ziek geweest - Nico Dijkshoorn, uitgever Contact, ISBN 9789025435851, € 18,95
luisterboek, Uitgeverij Rubinstein