Het aantal vrouwen dat als expat wordt uitgezonden, neemt gestaag toe. Dit betekent dat steeds meer expatpartners man zijn. Het partnerschap blijkt voor mannen toch net iets anders te betekenen dan voor vrouwen.

Uit een Amerikaans onderzoek van Brookfield Global Relocation services blijkt dat ongeveer 20 procent van de Amerikaanse uitgezonden expats vrouw is, en dat dit langzaam toeneemt. “De VS zal iets voorop lopen”, vertelt Tanya Verspay, coach voor expatpartners en psychologe. Verspay heeft zelf nog niet vaak te maken met expatmannen. “Ik denk dat deze verschuiving ook in Nederland zal plaatsvinden.”

Het ministerie van Buitenlandse Zaken is daar alvast mee begonnen. Bijna een kwart van alle Nederlandse ambassadeurs is nu vrouw. “Het mannenbolwerk begint te piepen en te kraken in Nederland”, vertelt Ferdinand Harmsen. Zijn vrouw werkt bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Harmsen woonde drie jaar in India, omdat zijn vrouw werd uitgezonden voor een ambassadepost.

Een man hoort te werken
Volgens Verspay hebben mannen het als expatpartner moeilijker dan vrouwen. “Je moet je wel realiseren dat mannen onder elkaar net zo veel verschillen als mannen en vrouwen van elkaar verschillen. Voor beiden geldt dat ze te maken kunnen krijgen met doelloosheid en verveling. Hoe moeten ze omgaan met verwachtingen die niet uitkomen en hoe zet ik die om in nieuwe kansen?”

“Bij een man wordt bijvoorbeeld anders tegen de werksituatie aangekeken. Als een vrouw haar baan opzegt, is het van ‘oh wat goed dat je dat doet’. Als een man dit doet, word je toch raar aangekeken, want je hoort te werken. Dit is toch wel een calvinistisch idee.”

Erik de Waard vertrok samen met zijn vrouw naar het Chinese Shenzhen, nadat hij zijn baan bij de Rabobank had opgezegd. Erik herkent zich in de woorden van Verspay: “Er zijn zoveel vrouwen die met hun man meegaan. Als man is het gewoon anders. Ik heb wel meegemaakt dat mensen vreemd reageerden toen ik besloot om mee te gaan. Dan besef je dat er nog heel wat te doen is op het gebied van emancipatie.”

Huisvader
De 44-jarige Gerald van Wilgen vertrok in 1996 met zijn vrouw en twee kinderen naar de Verenigde Staten. Hij is altijd huisman gebleven. “In die tijd was het zeker zo dat vrouwen vooral met de kinderwagen liepen. Werk is in Amerika belangrijk voor je  maatschappelijke status. Mensen stonden vaak met open mond te kijken als ik vertelde dat ik huisvader was”.

In het Keniaanse Nairobi wordt Bob van der Meij juist niet raar aangekeken als hij vertelt dat hij huisvader is en voor zijn twee kinderen zorgt. Vaak wordt hij bewonderd: “Veel Nederlandse mannelijke expats vinden het knap wat ik doe. Sommigen zijn best jaloers en vinden het een mooie opoffering.” Bob werkte als kok in Amsterdam en mist zijn werk niet. Hij heeft bewust zijn baan opgezegd om met zijn vrouw mee te gaan.

Seks
Bob vindt het vooral moeilijk dat er zoveel vrouwelijke partners zijn. “Ik maak hierdoor minder contact. Dat wordt altijd met seks geassocieerd.” Bob vertelt dat het moeilijk is om in een groep vrouwen te integreren. “Mannen nemen veel sneller een vrouw op in een groep dan vrouwen een man. Ze zitten niet op een kerel te wachten en denken al snel ‘wat wil die man van me’.”

Ook voor Gerald speelde dit in de Verenigde Staten een belemmerende rol. “Mannen vonden het rot dat ik vrij rond liep terwijl hun vrouwen thuis waren”, vertelt hij lachend. “Eigenlijk is het heel vervelend. Je komt mensen tegen waar je mee om wilt gaan, maar ja, je bent een huisman. Je past niet in het patroon. De Amerikaanse cultuur is de ultieme machocultuur.”

Mannencultuur
Doordat Erik geen kinderen heeft - en dus de mogelijkheid heeft om te gaan werken in China - ziet hij de Chinese mannencultuur juist als een voordeel. “Het is voor mij makkelijker om contact te leggen. Zeker in het begin als je bijna geen contact hebt met Chinezen. Maar als ik vertel dat ik met mijn vrouw ben meegegaan dan beginnen mensen soms wel te lachen. Dit zijn ze niet gewend.”

“Mensen zeggen altijd dat man en vrouw gelijk zijn, maar in de praktijk zie je dat het vrouwtje vaak achter het mannetje aanloopt”, vertelt Ivar Vial die met zijn vrouw in Kentucky woont. “Mannen reageren soms verbaasd op mijn situatie, maar 1 op 1 zeggen mannen tegen me dat ze jaloers zijn. Of als ik met mijn vrouw nieuwe mensen ontmoet, dan vragen ze altijd aan mij welk werk mij hier bracht. Als ik dan lachend naar mijn vrouw wijs, vindt men dat bijzonder en leuk.”

Papieren
Zelfs nog voordat Ivar vertrok naar de machocultuur in de VS, werd hij geconfronteerd met het ‘man zijn’. “In het contract van de werkgever van mijn vrouw had men het over ‘de expat en zijn vrouw’, vertelt de 38-jarige Ivar. “Na tientallen mannelijke expats, was mijn vrouw de eerste die dat contract nogal grappig maakte.”

Bob in Kenia heeft ook met een dergelijk probleem te maken. “Er zit een hele oude kronkel in de wet waardoor ik als mannelijke partner geen vaste verblijfsvergunning kan krijgen”. Hierdoor wordt hij gedwongen om als toerist door het leven gaan. “Voor een safaripark bijvoorbeeld, hebben ze drie verschillende prijzen. Voor toeristen, voor expats en voor Kenianen. Het verschil is soms schrikbarend.”

Carrière stopzetten
Op Jerome van Passel zijn al deze problemen niet van toepassing. Bij hem speelt zijn eigen ambitie op. “Ik heb mijn carrière aan de wilgen gehangen”, vertelt Jerome, die met zijn vrouw vertrok naar Spanje. “In Nederland heb je een stukje opleiding gekregen, maar hier kan ik mij niet ontplooien. Als je niet de zoon van de baas bent in Spanje, krijg je nooit kansen om te groeien.”

Voor partnercoach Verspay is dit heel herkenbaar. “Ik denk dat vrouwen uiteindelijk sneller hun carrière opgeven dan mannen. Over het algemeen vinden mannen hun loopbaan belangrijker. Al denk ik dat hooggeschoolde vrouwen het ook steeds moeilijker vinden om hun carrière op te geven voor hun man. Op deze manier wordt het ook lastiger om mensen te vinden die überhaupt uitgezonden willen worden.”

Meer artikelen lezen over, voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op WereldExpat Magazine

Foto via Flickr: _fabio