De Wereldomroep laat prominente Nederlanders aan het woord over hun vakgebied, Nederland en de actualiteit. In het zestiende deel van de serie Neelie Kroes, sinds 2004 eurocommissaris van mededinging. De baan bij de Europese Commissie ziet ze als de kroon op haar werk. 'Ik had niet aan deze baan gedacht en zeker niet in deze fase van mijn leven.' 

Het zag er even naar uit dat de AOW-leeftijd in Nederland met twee jaar verhoogd zou worden tot 67 jaar. De economische crisis vraagt om harde maatregelen. Maar de tijd blijkt nog niet rijp voor deze grote aanpassing. Toch is het volgens eurocommissaris Neelie Kroes (Rotterdam, 1941) niet meer dan logisch dat we doorwerken na ons 65e. En ze doet het zelf met plezier. Op haar 67e denkt ze nog niet aan stoppen. Hoe lang ze nog door wil gaan? Tot haar 70e? "Ik hoop nog langer."

Neelie Kroes is duidelijk in haar standpunt. "Ik zei al voordat er sprake was van deze economische crisis, dat het goed is dat we ons bewust zijn van de vergrijzende bevolking. Niet alleen in Nederland, maar in heel Europa." De piramide met onderaan veel jongeren en bovenaan ouderen is aan het kantelen. "Als de bevolkingspiramide omkeert dan is op een klein briefje uit te rekenen dat veel minder jonge mensen deel uitmaken van de bevolking en dat die kleinere groep ook nog eens voor veel meer oudere mensen geld moet opbrengen. Daarom is het zeer belangrijk dat we maatregelen nemen."

Een luxe
Het gepensioneerd zijn op je 63e of 65e ziet ze als een luxe. Dat kan volgens de eurocommissaris niet veel langer. "En we hebben tijden gehad dat je nog jonger aan je pensioen kon beginnen. De vraag is overigens of het door mogen werken ook niet een uitdaging is. Nogmaals, ik vind het leuk om door te werken."

Als gevolg van de kredietcrisis komt er meer werk op haar bord terecht. De teneur dat politici hun eigen markt in bescherming nemen is niet nieuw. Maar de drang om de eigen markt te beschermen is wel sterker als gevolg van de crisis. Zo schreven diverse media (bv. NRC) de afgelopen maanden dat Kroes zich kritisch opstelt ten aanzien van Franse steun voor de auto-industrie. De reden: de Franse president Sarkozy wilde de overheidssteun voor de auto-industrie koppelen aan de voorwaarde dat het geld niet mocht wegvloeien naar Oost-Europese fabrieken van de autofabrikant. En ook elders (in Europa) dreigt het protectionisme weer sterker de kop op te steken.

Kroonjuwelen
Volgens Kroes moeten we onze gedachtegoed en kroonjuwelen in ieder geval niet op het spel zetten. Juist in tijden van crisis is het belangrijk om daar alert op te zijn. "Wat bedoel ik daarmee. Dat de markt die we met 27 landen hebben afgesproken, dat we die markt ook moeten koesteren. Dat we ons niet terugtrekken op ons eigen territoir. Dat niet ieder land het voor zichzelf gaat doen. Dat zou een slechte ontwikkeling zijn."

Haar rol als commissaris van mededinging is om dit in de gaten te houden. "Om er geen genoegen mee te nemen als kortetermijndenken een rol gaat spelen", voegt ze toe. En Kroes heeft veel macht. Ook al spreekt zelf liever over invloed. "Ik haat het woord macht." Het Amerikaanse zakentijdschrift Forbes zette haar de laatste jaren meerdere keren in de top 100 van meest invloedrijke vrouwen wereldwijd. Het Amerikaanse bedrijf Microsoft kan erover meepraten. De softwaregigant kreeg in 2008 een boete van maar liefst 500 miljoen euro opgelegd, omdat het bedrijf misbruik maakte van zijn machtspositie op de markt van pc-software. Oneerlijke concurrentie, oordeelde Kroes.

Waar is ze het meest trots op als het er om gaat wat ze de afgelopen jaren heeft bereikt? "Er zijn heel veel onderwerpen", zegt Kroes, om er aan toe te voegen dat ze hard heeft gewerkt aan het uitbannen van kartels, verboden prijsafspraken of een marktafspraak. "Die altijd ten koste gaat van de consument."

VVD
Voelt ze zich na vier en een half jaar in Brussel meer Europeaan of Nederlander? "Ik ben een Europese Nederlander. Of een Nederlandse Europeaan. Misschien is dat laatste het mooist gezegd." Op de vraag of ze nog iets anders gaat doen als haar tijd als eurocommissaris er op zit, zegt ze vast wel. "Dat komt vanzelf."

Maar plannen om zich weer op de nationale (Nederlandse) politiek te richten, heeft ze niet. Voor de VVD zat ze eerder in de Tweede Kamer en ook was ze een paar jaar staatssecretaris en later minister van Verkeer en Waterstaat namens de VVD. Haar partij staat er niet al te goed voor in de peilingen. Volgens de laatste prognoses kan de VVD nog maar rekenen op vijftien zetels in de Tweede Kamer, terwijl er nu 22 VVD-kamerleden zitting hebben in het parlement. Zou u de VVD weer vooruit willen helpen? Zou u iets kunnen doen? "Als ik hier mijn werk goed doe. Dan heeft dat hopelijk ook zijn uitstraling op de VVD. Zo van...dit zit ook in ons gedachtegoed...."

Polls
Op basis van de polls lijkt het zo te zijn dat het electoraat het vertrouwen in de gevestigde politieke partijen een beetje verloren is, volgens Neelie Kroes. "En kiezers gaan gokken op partijen die nog nooit in de regering hebben gezeten." Maar wat kan de VVD doen om voor de eigen partij en de achterban het tij te keren? "Rechtop blijven, in het gedachtegoed blijven geloven en vooral uitleggen waarmee je bezig bent en waarvoor je vecht."