Bijna negentig procent van de Nederlanders in het buitenland vindt dat dienstverlening bovenaan de prioriteitenlijst van ambassades moet staan. Het ondersteunen van ontwikkelingssamenwerking of het monitoren van het land van vestiging vinden ze minder belangrijk. Dat blijkt uit onderzoek dat de Wereldomroep deed onder de deelnemers aan het Wereldpanel.

Een kleine duizend Nederlanders, verspreid over 105 landen, deed mee aan het onderzoek. Bijna alle respondenten waren met ambassades of consulaten in contact geweest, meer dan 80 procent tenminste één tot vier maal. De meeste contacten lagen op het gebied van burgerzaken (visa, paspoorten of legalisatie van documenten).

Paspoortperikelen
Daar ligt ook de meeste pijn. Met de invoering van het biometrisch paspoort, voorzien van een vingerafdruk, worden veel Nederlanders op hoge kosten gejaagd. Ze moeten tweemaal naar ambassade of consulaat, om aan te vragen en weer op te halen, en vaak grotere afstanden afleggen. Slechts een beperkt aantal diplomatieke vestigingen beschikt over apparatuur voor het afnemen van vingerafdrukken.

Voor het ministerie ligt de prioriteit anders, zo valt te lezen op de website. “De ambassades kan men de oren, ogen en mond van Nederland in het buitenland noemen. Ambassades en consulaten vormen de bilaterale posten in het buitenland. De medewerkers van deze posten behartigen de Nederlandse belangen in het buitenland. Maar ook het wel en wee van Nederlanders die in het buitenland wonen of er op reis zijn, vormt een belangrijk aandachtspunt voor de ambassades.”

Bezuiniging op diplomatieke posten
Uit de brief die minister Verhagen van Buitenlandse Zaken vandaag naar de Tweede Kamer stuurde, wordt duidelijk dat hij gaat bezuinigen op personeel in het buitenland: 100 voltijdbanen worden geschrapt, bijna tien procent van het diplomatenkorps. En er komt een grotere focus op het voeren van economische diplomatie. Andere zaken worden minder: zo zullen de ruim twee en een half duizend Nederlanders die in het buitenland gevangen zitten, minder worden bezocht.
Serviceverlening aan Nederlanders zal blijven bestaan, maar toenemend ook in samenwerking met ‘gelijkgestemde landen’. Er wordt bijvoorbeeld gedacht aan het oprichten van gezamenlijke visumkantoren.

Uit het Wereldpanel-onderzoek blijkt dat bijna de helft van de Nederlandse respondenten wel iets ziet in grotere consulaire samenwerking in Europees verband. “Het gebeurt al. Het Nederlandse consulaat hier in Cowbridge is ook het consulaat van Noorwegen”. De voorstanders noemen een dergelijke samenwerking ‘efficiënt’, ‘kostenbesparend’, hopelijk beter bereikbaar (meer posten). “Ik ben nauwelijks meer Nederlander, maar veeleer Europeaan.”

Ik ben en blijf Nederlander
Iets méér dan de helft ziet niets in gecombineerde posten: “Ik ben en blijf een Nederlander”, anderen verwachten taal- of cultuurproblemen: “Een Duitse landbouwattaché kijkt ongetwijfeld anders tegen zaken aan dan een Nederlandse, en dat geldt ook voor juridische zaken. Denk daarbij maar aan drugs…” En “Alsjeblieft niet! Griekse overheidsinstanties weten nu al niet waar ze mee bezig zijn, laat staan dat ze op Europees niveau moeten werken…” Een andere respondent weet al zeker: “Bovendien zou een Europese ambassade ertoe leiden dat het in werkelijkheid een Franse ambassade zou worden”.

Nederlanders in het buitenland zijn over het algemeen redelijk tevreden over het reilen en zeilen van de Nederlandse diplomatieke posten. Zo’n 80 procent geeft een voldoende tot ruim voldoende, als gevraagd wordt naar de ervaringen op het gebied van dienstverlening. Meer dan zestig procent heeft er geen moeite mee dat ambassades op zowel Nederlandse als lokale feestdagen dicht zijn. En dat er soms geen Nederlands gesproken wordt door lokale ambassademedewerkers vindt ruim 65% geen probleem.

Grote verschillen tussen posten
Nederlanders die in verschillende landen contact hadden met ambassades zeggen dat er behoorlijke verschillen bestaan. “Dat is sterk afhankelijk van de ambassadeur of consul”. “Klantvriendelijkheid varieert van land tot land. De organisatie van bijeenkomsten/feestjes varieert van stad tot stad zelfs”.
Ook de grootte van de vestiging speelt een rol: hoe groter, hoe onpersoonlijker. Bijna tweederde van de Nederlanders in het buitenland staat, al is dat niet verplicht, geregistreerd bij een diplomatieke vestiging. Maar niet iedereen heeft behoefte aan contact. “Ik ben 30 jaar geleden vertrokken om de drukdoenerigheid, vervuiling, files, het geklets over elkaar. Op de ‘feestjes’ van de ambassade vind je dat weer terug. Ze zijn zó ontzettend Nederlands… ik voel me niet zo erg meer thuis tussen die mensen”.

Rol bij remigratie?
Bijna tweederde van de respondenten vindt dat Nederlandse posten een rol moeten spelen als Nederlanders willen remigreren. “Terugkeer naar Nederland is vaak nog lastiger dan uitzending naar het buitenland. Zo veel regels, wachtlijsten en zaken waar je geen weet van hebt…”, zo schrijft een expat. Voor emigranten is terugkeer naar Nederland vaak nog ingewikkelder. “Bij 75% van de Nederlanders die hier komen, gaat het mis. En bij zeker de helft zou het handig zijn geweest als er een instantie was die ze had geassisteerd bij terugkeer.”
De overige respondenten vinden die rol niet nodig: “Het is je eigen keuze om te emigreren en te remigreren. Ik ben juist weg uit Nederland, omdat ik moe word van al dat ‘gepamper’.”

Foto via Flickr c. 10nl

Doe ook mee aan het Wereldpanel!

Deelnemers uit (in volgorde van aantallen respondenten):
Frankrijk, Duitsland, Verenigde Staten, Australië, Zuid Afrika 49, Zwitserland 44, Spanje 42, Italië 41, Canada, Nieuw Zeeland, Groot Brittannië, Thailand, Nederlandse Antillen, Griekenland, Brazilië, Turkije, Portugal, Israël, België, Indonesië, Aruba, Denemarken, Zweden , China, Noorwegen, Polen, Maleisië, Verenigde Arabische Emiraten, Ierland, Nederland, Oostenrijk, Tsjechië, Finland, Luxemburg, Hongarije, Mexico, Singapore, Costa Rica, Egypte, Marokko, Rusland, Vietnam, Cyprus, Hong Kong, India, Kazakhstan, Malta, Mozambique, Namibië, Nigeria, Peru, Qatar, Ukraine, Bahrein, Chili, Dominicaanse Republiek, Honduras, Iran, Japan, Koeweit, Laos, Litouwen, Nepal, Saudië Arabië, Slovakije, Slovenië, Tunisië, Uganda, Zambia, Afghanistan, Argentinië, Bolivia, Botswana, Bulgarije, Burkina Faso, Kroatië, Cuba, Estland, Ethiopië, Guam, Guatemala, IJsland, Kenia, Libanon, Libië, Lichtenstein, Macau, Macedonië, Madagaskar, Malawi, Mali, Niger, Filippijnen, Rwanda, Saint Vincent/Grenadines, Senegal, Servië, Sri Lanka, Sudan, Suriname, Tanzania, Uruguay, Jemen, Zimbabwe, Land onbekend: 15