Twee Nederlandse bedrijven staan klaar om de Amerikanen te helpen bij de bestrijding van de olievlek in de Golf van Mexico. Het gaat om bedrijven die de olie met veegarmen opzuigen uit zee. Maar hun methode stuit nog op bezwaren van de Amerikaanse autoriteiten.

Wat hebben Nederlanders dat de Amerikanen niet hebben voor de bestrijding van olieramp op zee? 'Veegarmen', antwoordt Wierd Koops, voorzitter van de Nederlandse brancheorganisatie van olierampbestrijders Spill Response Group Holland.

De Amerikanen hebben geen bestrijdingsvaartuigen met veegarmen omdat hun milieuregels dat niet toestaan. Volgens de Nederlandse methode wordt zeewater met olie opgezogen met de veegarmen. De olie wordt opgeslagen in het tankschip en het overtollige zeewater wordt teruggepompt in zee. Maar in dat zeewater zitten opgeloste olieresten. Volgens de Amerikaanse milieuregels zijn dat er teveel.

Amerikaanse regels tegenstrijdig
Volgens de Amerikanen zou het overtollige zeewater moeten worden opgeslagen in tanks. Maar Koops vindt dat onzin: 'die opslagtank moet je volledig met olie vullen en zo min mogelijk met water. Dus wij pompen het water weer overboord en daar zit dan in druppeltjesvorm nog olie in.'

De Amerikaanse regelgeving is tegenstrijdig, benadrukt Koops. Zeewater terugpompen met daarin opgeloste olieresten mag niet. Maar de olievlek met chemicaliën bestrijden zodat de olie oplost in het zeewater, mag wel. In beide gevallen wordt de opgeloste olie langs natuurlijke weg vrij snel afgebroken.

Te laat
Mogelijk dat de Amerikanen dit keer toch eieren voor hun geld kiezen. De schade die de olie aanricht als het op het wadden- en moerasgebied langs de kust aanspoelt, is namelijk nog veel groter, waarschuwt Wetland-expert Hans Revier.

'Je hebt één getijde de tijd. Je moet ervoor zorgen dat de olie op het water wordt opgeruimd. Daar zijn de middelen ook voor voorhanden. Zodra de olie tijdens laag water echt terecht komt op de wadden en het kweldergebied, dan is het te laat. Het enige dat je dan nog zou kunnen doen is het afgraven. Maar dan is het middel veel erger dan de kwaal.'

Experimenten Waddenzee
Revier is lector Marine Wetland Studies aan de Stenden Hogeschool in Leeuwarden. Hij herinnert aan experimenten in het Nederlandse Waddengebied. Daar is bij de aanleg van een gecombineerde olie- en gaspijpleiding geëxperimenteerd met de bestrijding van een mogelijke olielek.

De olie met chemicaliën oplossen bleek als middel nog meer schade aan te richten dan de olie zelf. En de olie verbranden leverde ook weinig op. Dan rest slechts één oplossing: de natuur zijn werk laten doen. Bij de ramp met de olietanker Amoco Cadiz voor de Franse kust duurde dat bijna tien jaar. Daarna zijn de olieresten langs natuurlijke weg pas afgebroken en heeft het milieu zich min of meer hersteld.

Vogels machinaal schoongemaakt
Waterland Nederland heeft de VS op dit vlak dus weinig expertise te bieden of het moeten de machines zijn waarin met olie besmeurde vogels worden schoongemaakt. Maar de ervaring leert dat van de vogels die zo worden 'gered', 75 procent het toch niet overleeft, concludeert Revier.

Voor de Amerikanen zit er dus weinig anders op, als ze nog iets van hun wadden- en moeraskust willen redden, dan de Nederlandse aanpak overnemen. Als het moet kan dat heel snel. Want alleen de 'olieveegarmen' worden overgevlogen en vervolgens op lokaal ingehuurde tankschepen geplaatst, legt Wierd Koops uit. 

Alles staat klaar
Er staan een man of acht stand-by en er zijn vier veegarmen klaar om te worden ingeladen, plus nog wat aanvullend materiaal. Het wachten is nu op een verzoek van de Amerikanen. Zij moeten uiteindelijk instemmen met de Nederlandse aanpak. Daarover wordt nog onderhandeld.

Bij de ramp met de olietanker Exxon Valdez voor de kust van Alaska in 1989 was een Nederlands team met materieel al ingevlogen, maar uiteindelijk hadden de Amerikanen toen toch geen belangstelling.