Noorwegen stevent af op een Kerst zonder de traditionele zelfgemaakte koekjes en cakes. Want door de tegenvallende melkproductie en de toegenomen vraag rond de feestdagen is er al een maand een botertekort. 'Nederland zou te klein zijn als daar zoiets gebeurde.'

'Er is geen boter te krijgen, helemaal niets', vertelt Wilfried Westera. Westera emigreerde in het voorjaar naar Noorwegen en runt een bakkerij in het plaatsje Hemsedal. 'Af en toe zie je een doosje liggen in de winkel, maar dan is het binnen vijf minuten alweer uitverkocht. De schappen zijn leeg.'

Drie koeien verkocht
In Noorwegen wordt met een beschuldigende vinger gewezen naar de zuivelcoöperatie Tine. Tine stelt elk jaar de melkquota vast. Maar door een regenachtige zomer valt de productie in veel gebieden tegen. En aangezien Tine een marktaandeel van 90% heeft in Noorwegen, zijn lege schappen het gevolg.

'Er is een verkeerde prognose gemaakt door Tine', beaamt Sjaak Mocking, melkveehouder in het noordelijke Grong. Zelf produceerde Sjaak meer dan voldoende melk, maar op 1 oktober kreeg hij van Tine te horen dat hij aan zijn quotum zat. 'Dan ga je maatregelen nemen. Ik heb toen drie koeien verkocht.'

Sjaak begrijpt niet waarom de zuivelcoöperatie de melkquota niet eerder heeft vrijgegeven, zodat boeren met overproductie de tekorten konden compenseren. Pas op vijf december was het zover. Toen was er al weken nauwelijks meer boter te krijgen in de Noorse winkels.

600 euro op internet
Om een geheel boterloze kerst te voorkomen, heeft de regering nu de van huis uit hoge invoerrechten op boter verlaagd. Denemarken heeft namelijk een productieoverschot. En de Denen hebben eerder dit najaar ook al Zweden en Finland uit de brand geholpen toen daar een botertekort was.

Maar Denemarken is er na jaren Noorse tegenwerking niet op gebrand om te investeren in de export. En dus zit er voor veel Noren niets anders op dan in de auto of boot stappen en zelf lange afstanden afleggen naar Denemarken of Zweden. Bieden via internet kan ook. Reken dan op prijzen tot 600 euro per kilo.

'De vraag naar boter neemt rond de feestdagen altijd toe vanwege het bakken van koeken en cakes', legt melkveehouder Sjaak uit. Boter is dan ook een cruciaal ingrediënt voor een succesvolle Noorse kerst. De Noorse media zijn nu maar recepten gaan publiceren waar je het gele goud niet bij nodig hebt.

Afgesloten van de wereld
Bakken zonder boter is ook de methode die Wilfried Westera in Hemsedal op dit moment hanteert. 'Ik bak voornamelijk brood en banket. Ik ben overgestapt op margarine. De klanten begrijpen dat prima, want ze kunnen zelf ook geen boter krijgen.'

Terwijl de media smullen van de botersoap, gaan de meeste Noren nuchter om met de schaarste. Zo lang geleden is het nog niet dat er nauwelijks geasfalteerde wegen waren en dat dorpen en steden soms helemaal afgesloten raakten van de buitenwereld.

Het botertekort is dan ook feitelijk een luxeprobleem constateert Wilfried, die zelf ruim 230 kilometer van de hoofdstad Oslo woont. Maar in het land dat hij eerder dit jaar verliet, zou dat wel anders zijn. 'In Nederland zou de wereld te klein zijn! Hier niet.'

Reddingsboter
Gelukkig voor de Noorse en Nederlandse koek- en cake-fanaten schijnt er inmiddels 'reddingsboter' in aantocht te zijn. Uit...België. Een kleinere coöperatie mag de komende weken 300 ton Belgische boter importeren. En ook Tine heeft aangekondigd dat de lege schappen nog voor kerst gevuld zullen zijn.

Wilfried moet het allemaal eerst maar zien. 'Ik ken Noorwegen inmiddels wel. Dat kan zomaar na de Kerst worden...'

Nieuwslijn - Boer Sjaak Mocking

Meer artikelen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine! www.wereldexpat.nl