Studenten steken de grens over voor lager collegegeld, maar niet tot ieders genoegen.‘Nederlanders halen diploma op Vlaamse kosten’ kopt de Vlaamse krant De Standaard. Het collegegeld verschilt in Europa van land tot land. Wie betaalt het verschil?

Aan Vlaamse universiteiten en hogescholen is het aantal Nederlandse studenten de afgelopen jaar ruim verdubbeld. Belangrijkste reden? Het lagere collegegeld. Een jaar studeren aan een Vlaamse universiteit kost 578 euro, in Nederland 1771 euro.

In Nederland is dan weer een toestroom van Duitse studenten de laatste jaren. Zo veel, dat staatssecretaris Zijlstra zich in januari afvroeg of Duitsland niet mee kon betalen aan hun opleiding. Een voorstel dat hij later overigens weer introk.

Vrije interne markt
'Je doet hier weinig aan en je moet je afvragen of het echt zo negatief is gesteld', zegt woordvoerder Haaksman van Nuffic, de Nederlandse organisatie voor internationale samenwerking in het hoger onderwijs. 'Dit zijn gewoon de gevolgen van een vrije interne markt in de EU.'

'Europa streeft ernaar dat zijn inwoners zo mobiel mogelijk zijn. Dus is soms het ene land populairder dan het andere op een bepaald vlak. Uiteindelijk komt het wel weer in balans.'

Erasmus uitwisseling
Er zijn EU-programma's waar de kosten voor universiteiten en hogescholen wel gelijk verdeeld zijn. Het uitwisselingsprogramma Erasmus gaat uit van het principe 'gelijk oversteken'. De studenten blijven bij de uitwisseling naar het buitenland ingeschreven staan bij de eigen instelling en hoeven dus geen collegegeld in het buitenland te betalen.

'Maar die Erasmus-uitwisselingen duren maar een paar maanden', zegt Haaksman. 'Het wordt anders als je een hele studie in het buitenland gaat doen. Als je daarna gaat werken in dat land, dan betaal je via de belastingen als het ware weer terug. Maar als je met je diploma weer terug gaat naar je eigen land? Tja, dan niet.'

Lidstaten willen het zelf
Volgens europarlementariër Marietje Schaake (D66), de enige Nederlandse politicus in de commissie Onderwijs van het Europees Parlement, bestaan de verschillen binnen de EU omdat lidstaten dat zelf willen. 'Onderwijs is een terrein waar de EU tot nu toe nog weinig over te zeggen heeft. Lidstaten in de Europese Unie willen hun hoger onderwijs graag zelf inrichten, vandaar de verschillen in collegeld.'

De EU werkt volgens Schaake vooral aan goed en betaalbaar onderwijs voor alle studenten in alle lidstaten. 'Studenten moeten kunnen studeren wat ze willen en waar ze willen. Uitwisselingen tussen landen willen we stimuleren. '

'We komen juist ook met een nieuw uitwisselingsprogramma binnenkort, 'Erasmus for All' dat voor alle niveaus van onderwijs zal gelden, ook voor MBO en andere vormen van beroepsonderwijs.'

Discussie te plat
'De discussie: "wat levert dat op?" wordt nu erg plat gevoerd vind ik. Als je studenten uitwisselt, komt er meer internationale samenwerking. Wie weet blijf je in dat andere land wonen en werken, wie weet start je een grensoverschrijdend bedrijf met je nieuwe studiegenoten, wie weet ga je later meer handel drijven met dat land waar je gestudeerd hebt. Internationalisering in het onderwijs is een goede zaak.'

Europarlementariër Schaake is er wel voor om de verschillen in collegegeld binnen de EU en de verschillen in financiering van het hoger onderwijs nader te onderzoeken. 

Staatssecretaris Zijlstra nam afgelopen voorjaar al een voorproefje. Hij liet door het Centraal Planbureau onderzoeken wat de kosten en baten zijn van internationalisering in het hoger onderwijs.

De baten zijn niet altijd in hard geld uit te drukken, ook al geven buitenlandse studenten hier tijdens hun studie ook geld uit.  Maar als één op de veertig studenten na afloop van zijn studie in Nederland (een tijd) gaat werken, valt de balans positief uit, aldus het CPB.