AMSTERDAM/LONDEN(ANP/AFP/RTR) – Minister Rosenthal heeft de Nederlandse ambassadeur in Iran teruggeroepen voor overleg. Aanleiding voor de zware diplomatieke maatregel is de bestorming, dinsdag, van de Britse ambassade in Teheran. Volgens Buitenlandse Zaken moet de maatregel worden gezien als een politiek signaal en een blijk van solidariteit met de Britten. Met de veiligheid van het Nederlandse ambassadepersoneel in Teheran heeft het niets te maken, zegt het ministerie.

De Kamer uitte zijn zorgen over de situatie in Teheran, na de aanval op de Britse ambassade. Volgens de minister is er voortdurend contact met de ambassade en wordt de veiligheidssituatie goed in de gaten gehouden. ‘Zodra er ook maar een enkele indicatie zou zijn van een onveilige situatie, nemen we maatregelen', zei Rosenthal. Hij sloot niet uit dat ook ambassadepersoneel moet worden teruggeroepen als de situatie achteruit gaat.

Rosenthal wil vooralsnog niet de diplomatieke banden met Iran verbreken, zoals Groot-Brittannië inmiddels heeft gedaan. Ook in de Kamer was voor die oproep van de PVV niet veel steun. Veel partijen hechten eraan de dialoog met Iran mogelijk te houden, zodat kan worden opgekomen voor Nederlandse belangen en Nederlanders in Iran.

Aanval reactie op sancties
De bestorming van de Britse ambassade was een reactie op sancties die Londen tegen Iran heeft ingesteld. De Britse minister van Buitenlandse Zaken William Hague zegt dat de aanvallers op de één of andere manier toestemming moeten hebben gehad van het regime in Teheran. Groot-Brittannië zelf heeft besloten alle Iraanse diplomaten het land uit te zetten. Een deel van de Britse staf in Iran wordt teruggeroepen.

Ook andere westerse landen reageren furieus op de bestorming. Frankrijk, Duitsland en Zweden hebben eveneens hun ambassadeurs teruggehaald. Frankrijk en Zweden roepen ook de Iraanse ambassadeur op het matje voor nadere uitleg.

Olie
Italië dreigt zelfs met nieuwe sancties. Volgens minister van Buitenlandse Zaken Giulio Terzi overweegt Europa onder meer de import van Iraanse olie te verbieden. Frankrijk en Groot-Brittannië zouden daar voorstander van zijn. Toch is het niet zeker of het olieverbod werkelijkheid wordt. Het embargo zou een zware klap zijn voor het Iraanse regime, maar kan ook leiden tot hogere olieprijzen in Europa. Vooral noodlijdende landen in Zuid-Europa aarzelen daarom.

Honderden Iraniërs hadden dinsdag twee Britse locaties in Teheran aangevallen. Het ging om het ambassadegebouw in het centrum en een complex in een noordelijke wijk. Zes ambassademedewerkers konden korte tijd geen kant op. Iran ’zou zich daarvoor moeten schamen', zei William Hague woensdag in het Britse Lagerhuis

'Instemming Iraans regime'
Iran zei de ‘onacceptabele' aanval te betreuren, maar volgens Londen moet het regime in Teheran er tot op zekere hoogte mee hebben ingestemd. ‘Het is een illusie dat de Iraanse autoriteiten onze ambassade niet hadden kunnen beschermen of dat deze bestorming had kunnen gebeuren zonder goedkeuring van het regime', aldus Hague.

Volgens de minister waren veel demonstranten aangesloten bij milities van de Revolutionaire Garde. Dit is een van de belangrijkste pijlers onder het bewind in Teheran. ‘Laat het duidelijk zijn dat de milities worden gecontroleerd door elementen binnen het Iraanse regime', aldus Hague.

Iran op zijn beurt is weer woedend over de Britse woede. Als tegenmaatregel zet Teheran alle Britse diplomaten het land uit. Iraanse staatsmedia spreken van 'oog om oog, tand om tand'-diplomatie en zeggen dat juist Groot-Brittannië de spanningen tussen Iran en het westen opvoert.

Atoomprogramma  Iran
Eerder deze maand reageerde minister Rosenthal op de kwestie rond het Iraanse nucleaire programma, dat het westen zorgen baart. Hij zei toen dat Nederland het liefst wil dat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties extra sancties tegen Iran instelt. Verdergaande stappen tegen dat land zijn volgens hem namelijk het sterkst als de hele wereldgemeenschap zich erachter schaart.

In de Veiligheidsraad was in het verleden echter niet altijd voldoende steun om over te gaan tot sancties tegen Iran. Daarom dringt het kabinet ook in de Europese Unie aan op scherpere maatregelen om het regime van Iran in het hart te raken en de bevolking te ontzien.

Rosenthal pleit onder meer voor aanscherping van huidige EU-sancties. Hij denkt daarbij aan het verbieden van betalingen aan Iran in contanten of edelmetalen, die nu vaak worden gebruikt als alternatief voor banktransacties. Ook moet het aantal zogeheten vergunningsplichtige transacties worden uitgebreid.