Zij is het dramatisch symbool van het Iraans protest, Neda Agha-Soltan, de 26-jarige vrouw die op straat werd doodgeschoten door een onbekende scherpschutter. De man die de gruwelijke beelden van Neda's dood vastlegde zond de video naar een bevriende Iraanse asielzoeker in Nederland, die die vervolgens de wereld inzond. 

door Kjeld Duits

"De eerste keer dat ik de video zag begon ik te huilen," zegt Hamed, de in Nederland wonende Iraniër die zijn achternaam en woonplaats anoniem wil houden. "Ik kan niet uitleggen hoe enorm mijn lichaam beefde. Voor een minuut of vier was ik zo verward dat ik enkel kon huilen."

Geschokt
Hamed is een 35-jarige grafisch ontwerper, die eind 2008 naar Nederland vluchtte nadat politie zijn woning doorzocht als reactie op zijn weblog. Hij wist onmiddelijk dat de hele wereld de beelden van de stervende Neda moest zien. "Het schokte me. En tergelijkertijd dacht ik, ik moet het publiceren. Iedereen in de wereld moet weten wat ze aan het doen zijn met mijn landgenoten."

Vanaf het begin van de Iraanse onrust plaatste Hamed informatie over de demonstraties op zijn privé-pagina op de sociale netwerksite Facebook. De video van Neda publiceerde hij ook op die pagina en bovendien op CNN i-report en YouTube. Ook stuurde hij het filmpje naar de BBC. "Vijf minuten later begon een gigantisch aantal e-mails binnen te komen." Een symbool was geboren.

Persoonsverwisseling
Aanvankelijk was niets bekend over wie Neda was en dat veroorzaakte een tragische persoonsverwisseling.

De Amerikaanse IT-consultant Amy Beam was op 21 juni televisie aan het kijken. "Nieuwslezers bleven herhalen dat het een Twitter Revolutie was geworden in Iran". Via twitter vond ze Hamed's video. Nog maar 120 mensen hadden die tot op dat moment gezien. Beam nam contact op met de Iraniër in Nederland. "Die dacht dat haar naam 'Neda Soltani' was." Beam zocht op facebook en vond een vrouw met die naam. Maar die bleek allerminst gestorven te zijn en schreef: "Ik ben niet degene naar wie je zoekt".

Foto met hoofddoek
Soltani begon zelf ook onderzoek te doen. Informatie die ze vond, plaatste ze op de facebook-pagina van Beam, waarbij Facebook automatisch haar fotootje plaatste, zoals het altijd doet bij berichten. Mensen die Neda Soltani's informatie zagen, namen automatisch aan dat haar foto - een gezicht met een gekleurde hoofddoek - die van de neergeschoten vrouw was.

Soltani's foto verspreidde zich als een virus. Hij verscheen op websites, spandoeken en op plakkaten. En zo werd zij het 'gezicht van de revolutie', in plaats van de werkelijke Neda.

Frisse lucht
Verscheidene nieuwsmedia hebben inmiddels interviews gehad met familieleden en vrienden van Neda Agha-Soltan en zo werd bekend wie de jonge vrouw werkelijk was. Neda en haar muziekleraar kwamen met hun auto vast te zitten in een demonstratie in Teheran. Neda stapte uit voor wat frisse lucht en werd toen doodgeschoten.

Geen held
Op YouTube is Hamed's originele versie van de video inmiddels meer dan 200.000 maal bekeken. Nieuwsmedia zenden hem herhaaldelijk uit. "Iedereen is geschokt," zegt Hamed, "zelfs de Amerikaanse president Obama."

De enorme aandacht overviel hem. "Ik verloor mijn anonimiteit. Media van over de hele wereld willen me interviewen."

"Ik ben geen held," zegt hij met nadruk, "ik publiceer alleen de informatie. Ik woon in een vrij land. Het is iets normaals hier. De echte held is mijn vriend, die de film maakte. Hij en zijn vriend riskeren hun leven." Plotseling begint Hamed's stem te trillen en hij huilt. "Keer op keer wens ik dat daar kan zijn. Dat ik meer kan doen. Het breekt mijn hart."