Wanda Reisel

Wanda Reisel (Curaçao, 1955) groeide op in een anarcho-liberaal doktersgezin. Na het gymnasium studeerde ze geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam en volgde ze de Regie Opleiding van de Theaterschool in Amsterdam. Zij debuteerde in 1986 met de roman 'Jacobi’s tocht', gevolgd door titels als 'Het blauwe uur' (1988), 'Baby Storm' (1996), 'Een man een man' (2000),  Die zomer' (2008), 'Plattegrond van een jeugd' (2010). Diverse boeken behaalden nominaties en 'Witte Liefde' (2004) werd onderscheiden met de Anna Bijns Prijs 2007. Naast romans, verhalen en essays schrijft Reisel ook voor toneel, film en televisie. Haar toneelwerk is gebundeld in 'Tien stuks' (2006).

 

Recensie – Een ogenschijnlijk idyllisch dorpje verandert in een bedreigende omgeving vol misdaad. Het is een bekend gegeven uit bijvoorbeeld de film Strawdogs. Wanda Reisel gebruikt het in haar nieuwste roman, het thrillerachtige 'Nacht over Westwoud'.

In het dorp Westwoud krijgt waarnemend huisarts Levi Levi te maken met xenofobie, dreiging en seksueel misbruik. Hij ziet hoe het dorp verdeeld raakt over de rituele schapenslacht voor het islamitische offerfeest en raakt er ook zelf bij betrokken. Niet eerder liet Reisel in deze mate de actualiteit toe in haar werk.

Een ander nieuwigheidje betreft de (verwijderbare) aanbevelingssticker op het boek van collega Herman Koch: 'Niet vergeten te ademen!' Ongetwijfeld ingegeven door marketingoverwegingen: Koch is sinds zijn succesvolle romans 'Het diner' (2009) en 'Zomerhuis met zwembad' (2011) een stuk bekender dan Reisel. Terwijl haar boeken net zo goed een groot publiek verdienen.

Beeldende scènes
De toon is vanaf bladzij één gezet: veertiger Levi rijdt op weg naar zijn tijdelijke praktijk een eend dood. Voeg daarbij het noodweer dat losbreekt voor hij het huis van dokter Simons bereikt en je bent als lezer gewaarschuwd, ook zónder de opmerking van Koch. De beeldende scènes getuigen van de theaterervaring van de schrijfster.

Door Levi's ogen maken we kennis met de dorpsgenoten die een rol spelen in het verhaal: zoals denker Max, café-uitbater Arie, de joviale Loet, zijn geile vrouw Penny, de steile leraar Hovius en diens muizige vrouw, de moeilijk te plaatsen overburen Iris en Jack, tot de familie Lamberts, bestaande uit de stoere veearts Lidie, haar gehandicapte zusje Dippy en vader Tinus.

Ze komen tot leven door de map 'Aimabele patiënten' die Levi aantreft op de computer van dokter Frits Simons, een man met schrijftalent en –aspiraties. Dit schrijft hij onder meer over (voormalig) domineesvrouw Ties Borgels:

'O, die Ties, oude mopperpot, herderinnetje zonder geloof, kundig boekbindster van historische en religieuze werken, kenner van oud papier en Binnen-Mongolische knipselkunst. Haar hersens doen ’t best, de mond nog beter. Scherp als een scheermes, inzichten als mokers op klinknagels, wie zich eenmaal tussen haar malende kaken bevindt wordt niet meer losgelaten.'

Rugzak
Levi sleept privé een aardige rugzak mee: hij is vervreemd geraakt van zijn puberdochter, twijfelt aan zijn huwelijk – zijn vrouw heeft niet eens tijd om hem op zijn tijdelijke post te komen bezoeken – en dan is er nog die ongeopende brief die zijn moeder heeft nagelaten.

Die blijkt – als Levi hem eindelijk durft te lezen - alles te maken hebben met zijn vader, een gevierd chirurg. Met hem onderhoudt junior een gespannen relatie, waarbij streven naar goedkeuring, bewondering en zich afzetten hand-in-hand gaan.

Zo’n ambivalente ouder-kindrelatie is Reisel wel toevertrouwd, getuige ook een roman als 'Witte liefde', al ging het daar meer om de moeder-dochterrelatie. Passages over de veranderende kijk van Levi op zijn vader overtuigen dan ook het meest.

Dorpscontroverse
Hoe Levi als (Joodse) buitenstaander verstrikt raakt in de dorpscontroverse over moslims en onverdoofd slachten, is iets minder aannemelijk: de dorpsdokter was vroeger natuurlijk een spil en vertrouwenspersoon, maar Levi is amper op zijn post als de situatie uit de hand loopt. Met hem in een hoofdrol. Maar misschien heeft een arts in een klein dorp nog wel gezag.

Reisel bouwt de spanning vaardig op, zij het soms wat schematisch: van Levi’s eerste aanvaring met dokterskat Flip, het geweer en de verrekijker op zolder, totdat de bom barst. Dat hij zijn mobiel en zijn laptop niet mee heeft – en dus geen contact kan hebben met het thuisfront – doet nogal verzonnen aan. Ook de rol van de enige vreemdeling in het dorp, de sympathieke Koerd Ilias, ligt er wat bovenop.

Als de vlam in de pan slaat en Levi er alleen voor staat, ben je geneigd te denken 'Nou, nou, zo erg zal het toch niet zijn? Er zijn toch ook nog politie en andere hulptroepen?' Maar Reisel, kind van Joodse ouders die de Tweede Wereldoorlog hebben overleefd, is daar in een videogesprek met Lezentv heel duidelijk over. Het kan nog heel wat erger; waakzaamheid blijft geboden.

Boodschap
De boodschap is duidelijk, Westwoud is Nederland in het klein. Ook landelijk kan sluimerende onvrede ontaarden. Heftige reacties en conflicten die ontaarden zijn van alle dag. In persoonlijk opzicht maakt Levi een enorme groei door: de waarnemer wordt deelnemer. Reisel laat in het midden of hij er dit keer in slaagt de door hem bewonderde Houdini te evenaren en te ontsnappen.

Dat alles maakt 'Nacht over Westwoud' tot méér dan een spannend verhaal. Al ging het lezen (in één ruk overigens) zonder problemen met ademen gepaard.