Mullah Berader, de tweede man van de Taliban-beweging, zit achter de tralies in Pakistan. Dat bevestigde dinsdag ook de Afghaanse overheid. Deze 'big fish' voor het Westen was mogelijk ook de ingang naar verzoening in Afghanistan.

Nog geen twee maanden geleden reed ik in Uruzgan met drie Afghanen in twee oude Toyota's. We waren op weg naar Deh Rawod, het tweede stadje in Uruzgan. De missie? Geheim! Niet over de telefoon vertellen, geen plannen aankondigen, verraad ligt altijd op de loer in dit land. Alleen familieleden onderweg die ons veiligheid kunnen bieden, wisten ervan. Achter ons de volgauto: we waren overal op voorbereid. Om bermbommen te ontlopen, staken we pas over naar Deh Rawod nadat andere auto's ons voor waren gegaan.

Een beetje opgewonden was mijn Afghaanse collega achter het stuur geschoven om aan het 'grote verhaal' over de Taliban-leider Mullah Berader te beginnen.

Stamgenoten
"Je gaat de meest lastige vragen stellen, weet je dat?", vroeg mijn Afghaanse collega. Ik was me ervan bewust. Ik wilde op zoek naar de geheime relatie tussen het overheidskamp van president Hamid Karzai en de tweede man van de Taliban. En dat verhaal begint in Deh Rawod.

Onder de rook van het Nederlandse Camp Hadrian wonen Hamid Karzai's vertrouwelingen. Mullah Berader kent ze allemaal. Beide leiders horen tot dezelfde stam, de Popolzai. Beraders familie is getrouwd met een paar van Karzai's sub-stamgenoten.

Leven gered
Al in 2001 leunde Hamid Karzai zwaar op Mullah Berader. Na 11 september 2001 was Karzai met steun van de Amerikanen naar 'zijn' gebied in Uruzgan gegaan om de macht van de Taliban over te nemen. Via praten en onderhandelen haalde hij de ene na de andere over.

Toen Karzai in levensgevaarlijke problemen raakte in de bergen van Durji, redde Berader, destijds een soort chef staf bij het ministerie van Defensie van de Taliban, zijn leven. Berader kreeg net als vele andere Taiban, amnestie. "Alles komt goed, jullie mogen straks weer meedoen", liet Karzai hem weten. Maar dat liep anders. Tegen de wil van Karzai werd het huis van Berader in Deh Rawod gebombardeerd door de Amerikanen. Hij vluchtte en opereert sindsdien vanuit Pakistan.

Machtig netwerk
In Deh Rawod sluiten onze gesprekspartners nu de deuren van de gastenkamers. Ook al is hij hier goed bekend, internationaal is Berader nog een van de meest gezochte mannen van de wereld. En dat maakt het link. Maar als ik vertel dat ik met Karzai heb gesproken over zijn relatie met Berader, komen de verhalen los. Juist dat netwerk is nog steeds machtig hier, leggen ze uit. Zowel die van Karzai als Mullah Berader.

In Kabul had ik al gehoord dat er nog altijd contact was. Stammenrelaties gaan hier boven ideologie. De Popolzai is vaak belangrijker dan Taliban of Karzai-regime. In Deh Rawod gaat een bron nog een stap verder. Met steun van het Karzai-netwerk was Mullah Berader hier drie maanden geleden nog geweest, zegt hij. De man maakt zijn verhaal niet af als ik doorvraag. Hij heeft een bruiloft, smoest hij, en vertrekt.

Afghaans reizen
Een tribale leider uit de regio verklaart dat Mullah Berader nog vrij reist in Afghanistan. Onder de ogen van de Canadese en Nederlandse militairen rijdt Berader in een oude auto tussen de grens van Pakistan en zijn geboortedorp Deh Rawod. Hoe hij dat doet? Op een typische Afghaanse manier. Hij zorgt er voor dat zijn stamgenoten en loyalisten onderweg van Pakistan naar Uruzgan hem een veilige doorgang bieden.

Bij terugkomst in Kabul hoor ik dat Mullah Berader na zijn visite aan Deh Rawod is doorgereden naar Kabul om met Karzai te spreken. Volgens ingewijden in Kabul is Mullah Berader een goede ingang voor aangekondigde verzoeningsgesprekken. Juist via stamgenoot Berader kan Karzai diep het leiderschap van de Taliban binnen dringen.

Winst of verlies
Berader zou ook al in Dubai zijn geweest om daar gesprekken te voeren, zeggen mensen binnen de westerse veiligheidsdiensten. Volgens anderen spreken de twee elkaar op een lager, niveau: de ene keer zorgt Karzai ervoor dat Berader gemakkelijk de grens over kan, de andere keer geeft de Mullah iets aan de president.

Vanochtend werd ik wakker gebeld met de mededeling dat Mullah Berader was opgepakt. Voor veel analisten bleek het positief nieuws: de Taliban zou verzwakken er was duidelijk een militaire overwinning. Dat is op de korte termijn een feit. Maar wat betekent dit voor de ambitieuze verzoeningsplannen in Afghanistan? Was Berader niet de sleutel naar vrede in Afghanistan?