Expat On Air

Expat On Air: hét radioprogramma voor expats, elke zaterdag van 09.00 tot 10.00.

Expat On Air is in heel Europa op kortegolf te beluisteren. De uitzendingen zijn ook online te horen via de streams en podcasts. Na de uitzending verschijnt een uitgebreid artikel met audio op Wereldomroep.nl.

de redactie met uw vragen en opmerkingen.

Wat doet het met je om de aardbol van een afstandje te kunnen bestuderen? Maar weinig mensen kunnen daarover meepraten, want daarvoor moet je in de ruimte geweest zijn.

Binnenkort wordt dat met de exploitatie van commerciële ruimtereizen voor meer mensen mogelijk. Nu moeten we afgaan op de ervaringen van enkele tientallen astronauten, onder wie onze eigen drie Nederlandse.

Drie? Ja, drie! Dat wil zeggen: als je het criterium hanteert van het afkomstig zijn uit Nederland. Dan is niet Wubbo Ockels de eerste Nederlander in de ruimte, maar Lodewijk van den Berg. Hij maakte in april 1985 een ruimtevlucht, een paar maanden vóór Ockels.

Maar het feit dat Van den Berg een Amerikaans paspoort had, maakt dat Wubbo Ockels te boek staat als Nederlands eerste astronaut. In oktober 1985 maakte hij een zevendaagse ruimtevlucht met de spaceshuttle Challenger.

Uniek
Daarna ging André Kuipers in 2004 naar het internationale ruimtestation ISS. Hij is de enige van het drietal die het genoegen een tweede keer mag smaken om de aarde vanaf een afstandje waar te nemen. Op 21 december gaat hij weer naar het ISS.

Waar astronauten bijna helemaal niet op voorbereid worden, is op de unieke ervaring om in de ruimte te zijn. Los van de aarde. Onderling praten ze daar trouwens ook nauwelijks over, zegt Wubbo Ockels. 'Ik had het er eens over met een teamgenoot in Houston: astronauten hebben het onder elkaar heel weinig over hun ervaringen. Wel veel over hun vluchten, maar over wat er nou echt door je heen is gegaan?'

Ockels denkt de reden daarvan te weten. 'Omdat het zo eigen is. Die ervaring is heel erg eigen. Als je het er met iemand anders wél over hebt, verlies je een stuk van die eigenheid omdat het niet goed over te dragen is. Het is zo persoonlijk, zo privé dat je het daar niet over hebt.'

Buitenaards
Op het moment dat Ockels los van de aarde was, vond hij het ook lastig om zijn 'buitenaardse' gevoel goed onder woorden te brengen. 'Ik vloog met een Duitse hoogleraar uit Berlijn, en wij waren de intellectuelen aan boord. Wij vonden al die verhalen van die Amerikanen, van: 'dit is awesome' en 'fantastic' en 'wow' maar oppervlakkig en dachten dat we wel een stapje verder moesten kunnen komen.'

'Op een gegeven moment gingen we samen naar de cockpit. De shuttle vloog met zijn neus in de richting van de aarde en dan kon je de aarde zien zonder dat je ook maar iets van de shuttle zag. We hadden allebei een taperecorder bij ons en dan zouden we eens precies zeggen wat het nou met je doet. Daarna hebben we heel hard gelachen, want alles wat eruit kwam: Dit is 'awesome' en 'fantastic'!'

Aarde
Ook Lodewijk van den Berg herkent dat. 'Wat het ook is, je realiseert je ineens als je buiten de aarde bent: dat ding zweeft daar, al miljoenen jaren, en nou ben ik hier. Ik stel in vergelijking daarmee helemaal niets voor.'

Achteraf zegt Ockels het zo: 'Het is een bevangenheid die je krijgt, het gevoel is zo onwerkelijk. Ik denk dat je uiteindelijk iets voelt van wat heel erg diep zit. Namelijk dat je ontworteld bent. De mens is toch een product van een miljoen jaar aanpassen en interactie met de natuur en ineens ben je erbuiten.'

Betrokkenheid
Het gaat zelfs zover dat zijn ruimtereis zijn leven veranderd heeft, zegt Ockels. Op twee manieren. 'Die ervaring is zo enorm sterk, het idee dat je buiten de aarde bent, eromheen zweeft, de aarde op afstand ziet, de enorme kwetsbaarheid van de aarde... Mijn betrokkenheid bij de aarde is veel groter geworden.'

De tweede reden dat zijn leven veranderd is, zegt Ockels, is dat hij als eerste astronaut toch een beetje op een platform is gezet. Hij kreeg een gehoor, en voelde ook een verantwoordelijkheid om er iets mee te doen. Dat heeft geresulteerd in een keur aan projecten die te maken hebben met duurzaamheid.

Voorzichtiger
Lodewijk van den Berg drukt het anders uit. 'Je voelt wel dat je die ervaring gehad hebt, je begint voorzichtiger te worden met andere mensen. Dat is heel gek, in plaats van minder voorzichtig te worden, word je voorzichtiger.'

Maar hoe Ockels en Van den Berg het ook formuleren, wat ze bedoelen - en wat André Kuipers volgende week ook weer zal zien vanuit het ISS - is duidelijk: we hebben maar één aarde, daar moeten we zuinig op zijn.

Meer artikelen lezen en video's bekijken voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine! www.wereldexpat.nl