Miep Gies, de redster van het dagboek van Anne Frank, is na een kort ziekbed overleden. Ze was 100.

Gies is door het verstoppen van 'Het Achterhuis' wereldberoemd geworden, maar zelf heeft ze al die aandacht niet gezocht. Het bewijs: toen ze na de oorlog de geschriften aan Anne's vader Otto gaf, had ze ze niet eens gelezen.

De familie Frank werd in 1944, het laatste oorlogsjaar, verraden. Nadat de Duitsers de familie gedeporteerd hadden bewaarde Miep Gies het dagboek van haar vriendin Anne in een bureaula. Daar bleef het rustig liggen tot ze het aan de enige overlevende van de familie terug kon geven.

"Toen ben ik opgestaan, ik heb de la opengemaakt van mijn bureau, heb alle dagboeken genomen met bladen en alles erbij en heb het zo aan meneer Frank gegeven. Met de woorden: dat is de erfenis van uw dochter Anne."

Secretaresse
Gies is geboren in Oostenrijk en kwam na de Eerste Wereldoorlog in 1920 naar Nederland, samen met duizenden andere ondervoede kinderen. Het was de bedoeling dat ze aan zou sterken en daarna terug naar Oostenrijk zou gaan, maar de kleine Miep werd geadopteerd door een familie uit Leiden. Toen ze 24 was kwam ze in dienst als secretaresse bij Opekta, het bedrijf van Otto Frank die in 1933 naar Nederland was gevlucht.

Van 6 juli 1942 tot 4 augustus 1944 maakte ze deel uit van de groep van helpers die het onderduiken van de familie Frank mogelijk maakten. In hetzelfde pand waar de Franks in het achterhuis verstopt waren, Prinsengracht 263 in Amsterdam, bleef Gies aan de voorzijde werken in het kantoor van Otto Frank.

Rode Draad
Teresien da Silva is hoofd van de afdeling 'collecties' van de Anne Frank Stichting, en ze kende Miep Gies ook persoonlijk. Nog een maand geleden sprak ze met haar. De geschiedenis van de familie Frank en Anne heeft als een rode draad door het leven van Gies gelopen, zegt ze.

"Op 4 augustus, de dag dat de familie Frank verraden werd, gingen elk jaar de gordijnen bij Miep dicht. Dan was ze in rouw en wilde ze niemand spreken. Dat heeft ze tot het laatst toe volgehouden. Ze ontving dagelijks brieven van mensen uit de hele wereld die wilden weten hoe Miep het dagboek gevonden had en hoe Anne was. Vele brieven ook die begonnen met: 'U bent mijn held'. Daar had ze dan heel veel moeite mee, want zo zag ze dat toch echt niet."

Volgens da Silva ging er geen brief door de handen van Gies die ze niet ook beantwoord heeft. Ze las ze heel zorgvuldig en dacht er goed over na. Ze probeerde iedereen tegemoet te komen in de wensen die ze hadden en de vragen die ze stelden.

Onderscheidingen
Miep Gies kreeg vele onderscheidingen voor haar verdiensten, Nederlandse maar ook internationale. Zo kreeg ze de Yad Vashem prijs, genoemd naar het officiële monument van Israel voor het herdenken van de Joodse slachtoffers van de holocaust. De Anne Frank Stichting zal speciale aandacht besteden aan het overlijden van Gies.

"We zullen straks een speciale website voor haar openen, en we zullen in het museum ook gepaste aandacht besteden aan haar overlijden, haar persoonlijkheid, en haar persoonlijke geschiedenis."

Op die speciale website zal ook een vrij toegankelijk condoléanceregister staan, waar iedereen zijn of haar afscheidswoorden aan Miep Gies kan achterlaten.

• Luister hieronder naar een gesprek met Teresien da Silva, hoofd van de afdeling 'collecties' van de Anne Frank Stichting: