Leren sparen hoort erbij als kleine ondernemers een microkrediet aanvragen in Honduras. Begin juli publiceerde de Wereldomroep een video over de financiële scholing waarmee het land voorop loopt in Latijns-Amerika. Klaas Molenaar, voorzitter van het European Microfinance Network, vindt dat deze goedbedoelde trainingen ook nadelen hebben.

Klanten van banken en microfinancieringsinstellingen moeten zich bewust zijn van het effect dat de financiële diensten hebben op hun leven. Hetzelfde geldt voor mensen die gebruik maken van microfinancieringsprogramma’s. Dat is onlangs wel bewezen in Nicaragua en Honduras. 

Onderwijs
In het Promifin-programma gaat veel aandacht uit naar onderwijs over financiering (zie dit artikel van de Wereldomroep). Juist arme mensen moeten zich bewust zijn van de gevolgen van het afsluiten van een microkrediet, of liever gezegd, een microschuld.

Met behulp van radioprogramma’s, trainingen, handleidingen en boekjes wordt uitgelegd hoe belangrijk het is om je financiën op orde te hebben. Er wordt ze zelfs ingeprent dat het belangrijker is om geld te sparen dan om een lening af te sluiten.Het resultaat tot dusverre: Meer mensen sparen, de leningen worden sneller terugbetaald, bedrijven worden beter opgebouwd en de mensen zijn meer op hun hoede. Een goed initiatief dat in meer landen zou moeten worden geïntroduceerd. Het zorgt ervoor dat mensen minder afhankelijk zijn van microfinancieringsinstellingen en beter voor zichzelf kunnen opkomen.

Ze zetten nu hun vraagtekens bij de hoge kosten van het lenen. Het betekent wel dat ze meer tijd kwijt zijn aan het bijwonen van de cursussen en zelfstudie.Tijd en energie die ze eigenlijk zouden moeten besteden aan hun eigen bedrijf. 

Keerzijde
Maar er is ook een keerzijde aan deze cursussen. Nemen ze echt vrijwillig de beslissingen om deze trainingen bij te wonen? Of zien ze het als een verplichting om een microkrediet te krijgen? En als het Promifin project stopt, wie betaalt dan de kosten? Moeten klanten zelf betalen voor de trainingen of moet het bedrag worden inbegrepen in de rente?
 
Wie moet verantwoordelijk zijn voor de organisatie van deze financieringslessen: de microfinancieringsinstellingen, de regering of misschien zelfs de donors? Ik zie het eigenlijk vooral als een taak van de regering. Onderwijs moet ervoor zorgen dat mensen kunnen meekomen in een steeds veranderende maatschappij en financiering speelt tegenwoordig een belangrijke rol in vrijwel elke handeling die we verrichten.
 
Moreel verplicht
Als het management en de leidinggevenden van microfinancieringsinstellingen sociaal verantwoordelijk personen waren, zouden we dan ook deze training nodig hebben? Zouden ze eigenlijk gewoon geen leningen moeten verstrekken aan arme mensen als ze zien dat die juist door deze leningen in de problemen komen?

De wereld zou wat kunnen leren van de ervaringen die men in Honduras heeft opgedaan. Financieel onderwijs wordt steeds populairder bij microfinancieringsprogramma’s, maar het zou eigenlijk ook verplicht moeten zijn voor iedereen die gebruik maakt van de diensten van banken en andere financiële instellingen. Het komt te vaak voor dat we niet weten wat de gevolgen zijn van het product dat we kopen.