Wat te doen? Wel of geen ijzer toedienen aan kinderen in de tropen? Enerzijds is ijzer een adequaat middel tegen bloedarmoede. En bloedarmoede komt vaak voor in arme landen. Anderzijds komt er steeds meer bewijs dat de malariaparasiet gek is op ijzer. Met andere woorden: extra ijzer vergroot de kans dat jonge kinderen malaria krijgen.

Wetenschap is altijd genuanceerd. Zeker als het gaat om de gezondheid van (heel) kleine kinderen. Maar de publicatie deze week in het wetenschappelijk tijdschrift Nature Medicine laat weinig twijfel bestaan. Onderzoekers concluderen dat bij jonge kinderen die één keer malaria hebben gehad het ijzerregulerende hormoon hepcidine wordt aangemaakt. Dat hormoon zorgt ervoor dat wel voldoende ijzer beschikbaar is in het bloed, maar niet in de lever.

Gevaarlijk
En die lever, dat is nou precies de plek waar de malariaparasiet zit. Zonder ijzer kan de parasiet niets. Met ijzer gaat-ie groeien. In feite helpt iedereen die ijzer toedient aan kinderen de malariaparasiet om actief te worden. De onderzoekers, die zich baseren op onderzoek op muizen, stellen dan ook dat het gevaarlijk is om in de tropen ijzersupplementen (vaak pillen) te geven.

Zo staat de Wereldgezondheidsorganisatie WHO voor een dilemma. De officiële richtlijn is dat kinderen ijzer toegediend zou moeten worden bij bloedarmoede. Maar het nu gepubliceerde onderzoek is niet het eerste wat die richtlijn ondermijnt. Eerder dit jaar publiceerde een Nederlandse onderzoekster van de Wageningen Universiteit ook al een studie waaruit bleek dat ijzer malaria in de kaart speelt.

Malaria-aanvallen
In het gebied waar zij onderzoek deed - het eiland Pemba, voor de kust van Tanzania - leidde dat overigens niet tot extra sterfte omdat daar adequate, medische hulp voorhanden was. Maar de kinderen die ijzer toegediend hadden gekregen, hadden wel te maken met heviger malaria-aanvallen dan kinderen die zonder ijzersuppletie leefden.