In Marokko waren Anne Frank en haar beroemde dagboek tot nu toe nauwelijks bekend. Bovendien zien veel Marokkanen verhalen over de holocaust als joodse propaganda. Toch maakt een reizende tentoonstelling over Anne veel los.

'Anne Frank: een geschiedenis van vandaag' heet de tentoonstelling in de stad Fez. De gidsen zijn jonge Marokkanen, die eerst twee dagen training kregen. Voor de meesten was het verhaal van de familie Frank en hun schuilplaats in het achterhuis nieuw. Het dagboek is pas sinds kort in het Arabisch te krijgen

Hafsa Aloui Lamrani (19) zegt dat ze vóór de training wel eens gehoord had dat zes miljoen Joden door de Nazis vermoord waren, maar dat ze betwijfelde of het echt zo was. Bovendien, zegt ze, 'zijn we hier wel gewend aan schokkende dingen op TV. De Palestijnen, Irak, Afghanistan...we zijn zovaak geschokt.'

Toch raakte het verhaal van Anne Frank haar. 'Dat niemand je helpt en je helemaal alleen bent op de wereld. En dat iedereen je kwaad wil doen, alleen maar vanwege je ras. Dat is verschikkelijk.'

Vergelijking
De tentoonstelling vertelt het verhaal van Anne en haar familie door middel van 36 informatiepanelen. Daarnaast zijn er foto's te zien van deportaties van joden. Die worden getoond naast andere misdaden tegen de menselijkheid: de genocide in Rwanda en de etnische zuiveringen in het voormalige Joegoslavië.

Ook kregen de gidsen bij hun training videobeelden te zien van anti-joodse demonstraties in Berlijn en van een rabiate anti-Islam film. De vraag die ze daarbij kregen: moet de vrijheid van meningsuiting niet voor allebei de kanten gelden?

Voor de gidsen was dat een heel andere manier van geschiedenis leren dan ze gewend waren. Wel zetten ze vraagtekens bij de bedoelingen van de organisatoren: waarom krijgt Anne Frank zoveel meer aandacht dan andere slachtoffers van discriminatie? Is dat niet gewoon joodse propaganda?

Curriculum
De holocaust komt in Marokko nauwelijks aan bod op school, legt leraar Hassan Moussaoui uit. De hele Tweede Wereldoorlog wordt slechts vluchtig behandeld. 'De redenen zijn politiek en religieus. Arabieren voelen zich gemarginaliseerd door het conflict in het Midden-Oosten. Dat bepaalt wat ze willen horen.'

Het Marokkaanse ministerie van Onderwijs is volgens Moussaoui bang voor wat er zou gebeuren als ze dit stuk geschiedenis toch op het verplichte curriculum zetten. 'Ze zijn bang voor problemen met de ouders. En voor onrust op straat.'

Vóór Fez was de Anne Frank-tentoonstelling al in meer dan zestig landen te zien. De Anne Frank Stichting in Amsterdam werkt meestal samen met lokale organisaties om de tentoonstelling aan te passen. In dit geval was de partner het Marokkaanse Centrum voor de Mensenrechten in Fez.

Dialoog
Directeur Jamal Chadhi van het centrum zegt dat het een geen makkelijke beslissing was om betrokken te raken bij het project. Zeker na de recente Israëlische aanval op een hulpkonvooi van schepen naar Gaza, waarbij negen doden vielen.

Chadhi verwacht dat de Marokkaanse media kritisch zullen reageren op de tentoonstelling als de publiciteit eenmaal op gang komt. Maar, zegt hij, het politieke klimaat in Marokko is de laatste jaren wel veranderd. De tijd is nu rijp voor een dialoog over deze gevoelige onderwerpen.

'Die moet niet beperkt blijven tot de tentoonstelling. Er moet werk verzet worden om de stereotypen te bestrijden die diep in onze cultuur zitten. Extremisten in dit land hebben de beschikking over veel geld en geavanceerde methodes om hun boodschap te verspreiden. En die boodschap is anti-mensenrechten.'

Succes
Diverse Arabische landen hadden de organisatoren benaderd. Toch was de tentoonstelling nooit eerder tegen zo'n vijandige achtergrond te zien. 'Als je van de zestien jongeren er drie zover krijgt dat ze meer willen weten over de holocaust dan heb je iets bereikt' zegt Karen Polak van de Anne Frank Stichting.

Polak hoopt dat de jongeren die meer willen weten straks bij de rest als 'ambassadeurs' zullen fungeren. Dat lijkt in elk geval op te gaan voor de gidsen. Hafsa zegt dat ze bij haar tweedaagse opleiding veel geleerd heeft van het verhaal van Anne.

'Er zijn natuurlijk ook andere kinderen, die alleen geen dagboek geschreven hebben. Anne Franks heb je overal, toen en nu. Ik hoop alleen dat ze er in de toekomst niet meer zullen zijn...'