De Koran is vrouwvriendelijker dan veel mensen denken. Dat concludeert filosofe Marlies ter Borg, nadat ze voor de website bijbelenkoran.nl de uitspraken van beide heilige boeken over de vrouw naast elkaar zette. De Wereldomroep sprak met haar over misverstanden, vertaalfouten en interpretaties.  

"De Koran wordt door velen gezien als anti-vrouw", zegt Marlies ter Borg. "Maar de tekst van de Koran geeft daar geen enkele aanleiding toe. Christenen daarentegen zien zichzelf vaak als toleranter ten aanzien van vrouwen. Maar het zijn juist de teksten van de Bijbel die op dit punt soms wat grimmig zijn."

Dus de Koran is vrouwvriendelijker dan vaak gedacht wordt?
"De Koran is in veel opzichten moderner dan de Bijbel. Wat overigens helemaal niet verwonderlijk is, want de Koran is een veel jonger boek en in veel opzichten op de Bijbel gebaseerd. Er keren allerlei bijbelse thema's in terug in een moderner jasje.

Neem de economische positie van de vrouw. Volgens het Oude Testament mag de vrouw wel financiële transacties doen, maar die kunnen weer worden teniet gedaan door haar vader of echtgenoot wanneer die vindt dat ze verkeerd gehandeld heeft. De Koran daarentegen geeft de vrouw al bij haar huwelijk financiële zelfstandigheid. De man moet haar een bruidsschat betalen, waarmee zij mag doen wat haar goeddunkt. Ze gaat als individu financiële verplichtingen aan.

Een ander voorbeeld is echtscheiding. Zowel Jezus als Mohammed werd geconfronteerd met de schandalige situatie dat de man de vrouw gewoon op straat kon zetten. Jezus loste het op door echtscheiding te verbieden. Mohammed door te zeggen: Ga uit elkaar als het niet anders kan, maar doe dat via een procedure waarin de belangen van de vrouw ook gewaarborgd worden. Een uitgewerkte echtscheidingsprocedure waarin de vrouw alimentatie krijgt. Dat was een geweldige vernieuwing voor die tijd."

U noemt het Koranvers dat de vrouw maar de helft van het erfdeel van de man toekent. Hier lijkt toch duidelijk sprake van ongelijkheid. Toch zit daar volgens u een zekere redelijkheid in. Waarom?
"Omdat de man volgens de Koran veel meer financiële verplichtingen heeft. Bij het begin van het huwelijk moet hij de bruidsschat betalen, en bij echtscheiding is hij verantwoordelijk voor de vrouw en de kinderen. Dus is het niet zo gek dat hij ook meer financiële middelen heeft."

Een ander Koranvers zegt dat de getuigenis van een vrouw maar de helft van de waarde heeft van die van een man. Dat vers speelt een belangrijke rol in de discussies over dit onderwerp in de islamitische wereld. Maar in uw verhaal ben ik dat vers niet tegengekomen.

"Dat vers hebben we volgens mij over het hoofd gezien. Als mensen ons tips geven over iets wat we gemist hebben, zeggen we: dankjewel, dat voegen we alsnog toe. Internet is een interactief medium."

In het persbericht zegt u dat de bewering dat de Koran de man zou toestaan zijn vrouw te slaan, is gebaseerd op een vertaalfout.

"Het Arabische woord 'daraba' in het betreffende vers heeft verschillende betekenissen: Slaan, maar ook verlaten. Het is multi-interpretabel. De vraag is dan: welke interpretatie is het meest juist? In het licht van de passages over echtscheiding lijkt het te gaan over de vraag: wanneer mag een man zijn vrouw verlaten?"

Bent u nu niet de Koran aan het interpreteren?
Volgens mij is er vrijwel geen Arabier te vinden die dat woord leest als 'verlaten'.

"Op zich interpreteren wij niet. Maar soms zit je met de vraag hoe je een bepaald woord moet vertalen. Het enige wat wij willen laten zien is dat er verschillende interpretaties mogelijk zijn. Dat je in het publieke debat niet zomaar kan roepen: de Koran staat mannen toe hun vrouwen te slaan!"

De politicus Geert Wilders benadrukt heel selectief de negatieve kanten van de Koran. Maar benadrukt u van de weeromstuit niet juist de positieve kanten?
"Wij willen het publieke debat voorzien van feiten die naar onze mening aan de aandacht ontsnappen. Wij willen niks bewijzen. Wij pretenderen niet een eindoordeel te geven of de waarheid in pacht te hebben."

De website bijbelenkoran.nl, vorig jaar gelanceerd door IKON en Wereldomroep, biedt de mogelijkheid om de heilige boeken van christendom en islam middels een zoekfunctie met elkaar te vergelijken. Op de website staat ook het boek 'Koran en Bijbel in verhalen'. Auteurs Marlies ter Borg en Karima Bisschop zetten daarin de - vaak overlappende - verhalen uit beide heilige teksten naast elkaar. Onlangs voegden zij een nieuw hoofdstuk aan het boek toe, over het gevoelige onderwerp 'de vrouw en haar relatie tot de man'.