Informateur Ruud Lubbers heeft koningin Beatrix geadviseerd dat er onderhandeld moet worden over een minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV. De drie partijen hebben samen in de Tweede Kamer een nipte meerderheid van 76 zetels.
In zijn eindverslag raadt Lubbers Beatrix aan VVD-voorzitter en waarnemend burgemeester van Tilburg Ivo Opstelten te benoemen tot informateur. Onder diens leiding zouden de fractievoorzitters van VVD, CDA en PVV kunnen gaan onderhandelen.
Niet beschikbaar
Uit het verslag van Lubbers blijkt dat Mark Rutte (VVD), Geert Wilders (PVV) en Maxime Verhagen (CDA) Lubbers afgelopen vrijdag hebben laten weten dat ze niet beschikbaar zijn voor onderzoek naar andere kabinetten dan de minderheidsvariant waar ze het al over eens waren geworden. Ook toen al noemden ze Opstelten als gewenste informateur.
Lubbers sprak maandag nog met de zeven andere fractievoorzitters, waarna hij dinsdagochtend Rutte, Wilders en Verhagen nogmaals vroeg of zij echt niet bereid waren eerst naar meerderheidsvarianten te kijken, zoals verschillende fractievoorzitters maandag hadden bepleit. 'Zij persisteerden echter in hun opvatting van vrijdag 30 juli dat zij daarvoor niet beschikbaar waren', aldus Lubbers.
Bijzonder kabinet
De oud-premier stelt ook dat het kabinet dat nu onderzocht gaat worden geen meerderheidskabinet is, maar ook geen gewoon minderheidskabinet. 'Immers, een meerderheid in de Tweede Kamer werkt samen, zij het op een bijzondere, eigen wijze met een regeerakkoord en een afzonderlijk gedoogakkoord die niet geheel los van elkaar gezien kunnen worden.'
Lubbers schat dat de onderhandelingen twee tot drie weken kunnen duren. Volgens hem ligt het niet voor de hand dat Wilders zich bemoeit met 'de poppetjes', oftewel de bewindslieden die VVD en CDA gaan leveren.
Kritiek
Dat Lubbers zich richtte op een kabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV kwam hem op veel kritiek te staan. Hij had immers de opdracht gekregen diverse varianten te onderzoeken. Volgens Lubbers dachten de partijen die hem nu bekritiseren, dat een onderzoek naar een rechtse politieke samenwerking toch niet door zou gaan.
Lubbers zei dat hij er niet zo zeker van was dat praten over een rechts kabinet zou stranden. Fractievoorzitters van linkse partijen wilden dat eerst een rechtse samenwerking zou worden onderzocht. 'Ze realiseerden zich onvoldoende dat het wel eens zou kunnen slagen', zei Lubbers over de fractievoorzitters van PvdA, GroenLinks en D66.
Waarschuwing
Toch had hij Cohen (PvdA) en Halsema (GroenLinks) gewaarschuwd: 'Wees je bewust dat het zou kunnen slagen.'
Maar Lubbers heeft wel degelijk na zijn eerste werkdag als informateur overwogen zijn opdracht terug te geven aan de koningin. Reden was dat hij vrijwel geen speelruimte kreeg om een andere variant te onderzoeken dan een VVD-CDA-kabinet met steun van de PVV.
E-mail deze pagina
Print deze pagina
Rutte heeft zich van meet af aan laten gijzelen door Wilders, waardoor elke andere mogelijkheid voor kabinetsformatie is mislukt. Het CDA heeft als eis voor een rechts kabinet gesteld dat Wilders buiten het kabinet blijft. Wilders is duidelijk gemaakt dat dit de enige mogelijkheid voor hem is om enerzijds enige zachte punten uit zijn program te realiseren en anderzijds zijn vrijheden van optreden te behouden. Mocht blijken dat een regeer-, annex gedoogakkoord niet tot de mogelijkheden behoort, dan hebben zowel de VVD als de PVV zich buitenspel geplaatst en is het aan het CDA om naar andere meerderheidscoalities te zoeken. Rutte en Wilders hebben dan net als den Uyl in 1977 hun verkiezingsoverwinning verspeeld en moeten anderen er met het kabinet van door laten gaan.
Nieuwe reactie inzenden