Nederland houdt de Noordzee buiten de deur met stoere dijken bedekt met basaltblokken, beton of asfalt. Maar op één plekje is zo'n dijk van een experimentele plastic laag voorzien. Plastic is weinig romantisch, maar blijkt wel effectief om de stijgende zeespiegel het hoofd te bieden.

Op een strekdam voor de kust van Ouwerkerk in Zeeland wordt een proef gedaan. Al meer dan drie jaar ligt er een experimentele deklaag van verbrokkeld steen gemengd met een kunststof kleeflaag. Het materiaal doet het zelfs beter dan verwacht; na jaren van golfslag en drie strenge winterseizoenen met stormen, sneeuw en ijs is er totaal geen slijtage te bespeuren.

De wereldberoemde Nederlandse bescherming tegen de zee is tot nu toe - laten we eerlijk zijn - niet  erg subtiel. Een betere bescherming betekende eigenlijk altijd hogere dijken, meer beton en meer asfalt.  Maar de stijgende zeespiegel maakt slimmere manieren noodzakelijk om het water buiten de deur te houden. En dat moet liefst ook nog betaalbaar zijn en niet al te schadelijk voor het milieu.

Veel plastic
Wat dat laatste betreft - milieuschade - roept de plastic dijk vragen op:  Hoe ecologisch verantwoord kan het zijn om grote hoeveelheden plastic in het milieu te brengen. Stel dat de hele Nederlandse kust van zo'n coating voorzien wordt. Is dat op zich al geen enorme vervuiling?   Johan Rasing van BASF - ontwikkelaars van de speciale kunststof - rekent snel af met dat idee:

'Deze kunststof is een polyurethaan en dat is een compleet stabiel product. De chemici noemen dat inert. Het reageert nergens mee en zal ook niet in de een of andere vorm uitlogen, in het water bijvoorbeeld. Het blijft gewoon zoals het is, altijd.'

En dat  in tegenstelling tot het beton of asfalt waar nu de toplaag van de Hollandse zeedijken uit bestaat. Dat blijft tot in lengte van dagen giftige stoffen afgeven. In de nieuwe deklaag zitten veel open ruimten tussen het verbrokkelde steen waar het 'Elastocoast' - zoals het heet - uit samengekleefd is. Dat is een paradijs voor mosselen, wieren en allerlei korstmossen die zich er prima aan kunnen vastklampen. Het levert ook een mooi natuurlijk aanzicht op.

Veilig?
Maar is zo'n open structuur wel sterk genoeg voor een dijk?  Er zit maar liefst 50% holle ruimte in. Hoe veilig kan dat zijn? Kees Lazonder van Ingenieursbureau Arcadis legt uit dat het nou juist om die holtes gaat:

'Die open ruimten zijn echt super handig, want de golven die slaan dan op het oppervlak stuk, en hun energie verdwijnt in de holtes van het materiaal. Op die manier wordt de golfklap heel efficiënt opgevangen. Daardoor gaat het materiaal niet zo snel stuk en het kan veel sterkere golven opvangen.'

Kan dit hightech materiaal ook toegepast worden in andere delen van de wereld waar simpelweg het geld ontbreekt voor het nieuwste van het nieuwste op het gebied van kustbescherming? Kees Lazolder en Johan Rasing geven allebei meteen toe dat 'Elastocoast' iets duurder is dan asfalt of beton. Maar omdat het zo taai is, zou het op de langere duur juist goedkoper kunnen zijn.

Maleisië
Het maakt de plastic dijk tot een puur Nederlands exportproduct dat de concurrentie wereldwijd aankan.  Rasing heeft al een praktijkvoorbeeld:

'Een mogelijkheid die zich op dit moment voordoet is Maleisië waar mijn collega's bezig zijn om een project aan te leggen van 18.000 vierkante meter. Dat is een behoorlijk stuk, van ongeveer anderhalve kilometer lang en 15 meter breed. Dat is ook echt een oeverbescherming, gemaakt van precies hetzelfde product als dit.'

Het enige echte nadeel van de nieuwe deklaag zit hem niet in het plastic, maar juist in het steen dat erin zit. Kees Lazonder: 'Als dat niet ter plekke aanwezig is, moet je er niet aan beginnen. Dan maakt het transport het alsnog veel te duur'.