Na Mexico heeft nu ook Argentinië het privé-gebruik van softdrugs toegestaan. Terwijl Nederland zijn reputatie als voorloper op het gebied van gedogen steeds verder kwijtraakt, lijkt er in Latijns Amerika sprake van een trend.

"Je ziet ze liggen op straat", zegt de vader van de verslaafde Cristian. "Door de drugs vallen ze ter plekke in slaap. Ze hebben brandplekken in hun gezicht en aan hun handen en voeten. Ze zijn vies en in de war, net als mijn eigen kind."

Over het legaliseren van softdrugs is in Argentinië fel gediscussieerd. Vooral ouders van verslaafden verzetten zich uit alle macht. Hun emotionele protesten deden denken aan de 'dwaze moeders', die op de Plaza de Mayo dertig jaar lang aandacht vroegen voor hun door de militaire junta vermoorde kinderen.

Eigen verantwoordelijkheid
Het hooggerechtshof in Buenos Aires had geen boodschap aan de protesten. Evenmin als aan de waarschuwingen van Claudio Izaguirre, het hoofd van de Argentijnse Asociación Antidrogas: als iedereen vrij softdrugs kan gebruiken, kampt volgens hem straks dertig procent van de bevolking met schizofrenie.

Dat is hun probleem, impliceert de uitspraak van het hof. Want de Argentijnse grondwet bepaalt volgens de rechters uitdrukkelijk dat volwassenen zèlf verantwoordelijk zijn voor hun levenskeuzes. De staat heeft zich daar niet mee te bemoeien.

Maar dat de wet juist nu wordt aangepast heeft niet alleen filosofische redenen. Vorige week stond Mexico het bezit van kleine hoeveelheden cannabis, heroïne en cocaïne toe. En ook in Peru wordt er niet langer vervolgd, al moest minister Octavio Salazar van Binnenlandse Zaken een wetsvoorstel hierover intrekken.

Gedoogbeleid
"Vanwege internationale conventies kunnen we nu eenmaal niet alles legaliseren", zegt rechter Eugenio Zaffaroni van het Argentijnse hooggerechtshof. "Maar we verspillen kostbare tijd met zaken waar toch geen enkele preventieve werking van uitgaat. De kleine gebruikers zijn zelf ook slachtoffers. Die moet je niet straffen."

Wat dat betreft heeft de trend in Latijns Amerika veel weg van het Nederlandse gedoogbeleid, dat een scherp onderscheid probeert te maken tussen softdrugs en harddrugs, en tussen gebruikers en de georganiseerde misdaad.

Misdaadkartels zijn het werkelijke probleem in Latijns Amerika, dat wereldwijd tot de belangrijkste producenten behoort van drugs als cocaïne. Aan drugsgerelateerd geweld sterven jaarlijks duizenden mensen, en volgens de Mexicaanse autoriteiten gaat het verplicht vervolgen van privé-gebruik ten koste van de strijd hiertegen.

Cocaboeren
Ironisch genoeg staat het Nederlandse gedoogbeleid de laatste tijd juist steeds meer onder druk. Internationaal maar ook in eigen land, waar zelfs voorstanders wijzen op de absurditeit van een systeem dat het gebruik van softdrugs toestaat maar de teelt verbiedt.

Ook in Latijns Amerika speelt de discussie over het al dan niet legaal kunnen telen van drugs. Daar is overigens nog een andere reden voor: in landen als Peru en Bolivia is er een sterke lobby van cocaboeren. Die willen weliswaar niet dat het gebruik van cocaïne wordt gelegaliseerd, maar het verbouwen van het cocablad wèl.

De Boliviaanse president Evo Morales wil het traditionele gebruik van de bladeren tegen honger en vermoeidheid zelfs op laten nemen in een VN-verklaring van de rechten van Indiaanse volkeren. Daarvoor voert hij al twee jaar op hoog niveau campagne.

Uruguay
Ook bij de strijd om softdrugs te legaliseren worden de politieke belangen die op het spel staan steeds groter. Dat blijkt in Uruguay, het volgende land waar de discussie speelt. De vraag of softdrugs gelegaliseerd moeten worden is daar zelfs een thema bij de verkiezingen van 25 oktober. Eén van de twee belangrijkste kandidaten is ervoor, de ander tegen.

Legalisatie van drugs als inzet van de verkiezingen: zelfs in Nederland is dat nog nooit vertoond.

(Met bijdragen van Carolina Gil Posse en Pablo Gamez)