Voor veel Nederlanders die in een ander Europees land wonen, is het sinds 2002 een stuk gemakkelijker geworden om hun Nederlandse rijbewijs te verlengen. Dat dient sinds dat jaar namelijk te gebeuren in het land waar je woont en niet meer in Nederland. Maar niet overal blijkt de regeling te werken. Vooral in Zuid-Europese landen ondervinden mensen problemen, schrijft Fleur de Ron vanuit Italië.

Toen ik in mijn woonplaats in Italië door de verkeerspolitie werd aangehouden voor een routinecontrole, bleek mijn Nederlandse rijbewijs bijna twee maanden te zijn verlopen. Een telefoontje naar het consulaat maakte duidelijk dat Nederland mijn rijbewijs sinds 2002 niet meer kon verlengen. Italië moest mijn rijbewijs omzetten in een Italiaans exemplaar met een nieuwe verlengingsdatum.

Talloze keren stond ik daarna in de rij bij de 'Motorizzazione Civile', de instantie die zich in Italië bezighoudt met het afgeven van rijbewijzen, en belde ik met de Rijksdienst voor Wegverkeer (RDW) in Nederland. Volgens de Italiaanse ambtenaar en de RDW zat er niets anders op dan in Italië opnieuw rijexamen te doen. Zowel Nederland als Italië weigerde mijn rijbewijs te verlengen.

Europese richtlijn
Sinds 2002 moeten Europeanen die in een lidstaat van de EER (Europese Economische Ruimte: de Europese Unie plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein) wonen hun rijbewijs laten verlengen of vervangen in het land waar zij wonen. In de meeste gevallen erg handig. Maar de EU-richtlijn hierover spreekt alleen over geldige rijbewijzen. Wat er moet gebeuren in het geval van een verlopen rijbewijs vertelt de richtlijn niet. Vandaar dat de Italiaanse ambtenaar niets voor me wilde doen, terwijl Nederland niets mócht doen.

Met een verlopen rijbewijs val je zo in Europa tussen wal en schip. Enkele landen, waaronder Nederland, hebben zelf een aanvullende wet opgesteld die bepaalt dat Europeanen met een verlopen rijbewijs toch een nieuw rijbewijs kunnen krijgen op vertoon van een echtheidsverklaring. Maar vaker is opnieuw rijexamen doen de enige manier om weer een geldig rijbewijs in handen te krijgen.

Verblijfsvergunning
Ook als het rijbewijs nog gewoon geldig is, gaat het omzetten niet altijd zonder problemen. Wim van Teeffelen (51) woont sinds 2003 in Frankrijk. 'Ik heb een Franse auto en een Nederlandse rijbewijs. Bij een controle keek de dienstdoende 'gendarme' wel erg bedenkelijk. Hij zei niet dat ik in overtreding was, maar raadde wel me aan mijn Nederlandse rijbewijs om te ruilen voor een Frans rijbewijs. Ik kon bij de gemeente een formulier ophalen. Daarop stond dat als ik niet de Franse nationaliteit bezat, ik ook een 'carte de séjour' (verblijfsvergunning) moest overleggen.

Nou is in Frankrijk, in overeenstemming met de EU-regels, in 2001 per wet de eis voor EU-onderdanen om een 'carte de séjour' te hebben, afgeschaft. Dus ging ik met het ingevulde formulier en mijn Nederlandse paspoort naar het gemeentehuis. Maar de ambtenaar hield voet bij stuk. Zonder 'carte de séjour' kon ik geen Frans rijbewijs krijgen. Ik besloot daarom vrijwillig een verblijfsvergunning aan te vragen, maar dit bleek al snel helemaal niet te kunnen. De ambtenaar die hierover ging vertelde dat ze geen verblijfsvergunningen meer mocht uitreiken aan mensen uit de EU. Ik heb het er maar bij gelaten. Mijn Nederlandse rijbewijs is nog tot 2010 geldig. Ik heb voor de zekerheid wel permanent het hele dossier in mijn auto liggen.'

Nieuwe lidstaten
De problemen lijken vooral geconcentreerd te zijn in Zuid-Europa. In Noord-Europese en de nieuwe Oost-Europese lidstaten worden weinig problemen gesignaleerd. Arlette Cundric (34) woont sinds 2003 in Slovenië. 'Ik ging met mijn Nederlandse rijbewijs en twee pasfoto's naar het gemeentehuis en vijf minuten later had ik een Sloveens rijbewijs. Het was totaal geen probleem. Een echtheidsverklaring of vertaling van mijn rijbewijs was niet nodig. En ik kreeg er gratis en voor niks een tractorrijbewijs bij, vertelt Arlette lachend.

Waar Nederlanders in Noord- en Oost-Europa wel eens mee te maken krijgen, zijn ambtenaren die niet altijd weten of Nederland deel uitmaakt van de Europese Unie of in de war raken van de door elkaar gebruikte namen Nederland en Holland. Het is een algemeen probleem in heel Europa. 'Bij de 'préfecture' twijfelde de ambtenaar of Nederland wel tot de EU behoorde', vertelt Wim van Teeffelen. 'Op haar lijstje stond namelijk wel 'Hollande', maar niet 'Pays-Bas', dat in mijn paspoort stond vermeld.'

Ambtenaren
Ook zijn in sommige landen ambtenaren niet altijd op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in de Europese wet- en regelgeving. Verschillende ambtenaren handhaven daardoor verschillende regels. Dit bleek ook het geval in Italië. Na vele vergeefse pogingen om de ambtenaar met behulp van vertaalde verklaringen van de RDW en Europese wetteksten ervan te overtuigen mijn Nederlandse rijbewijs toch om te zetten in een Italiaanse, besloot ik het eens in een buurprovincie te proberen. De ambtenaar daar bleek Europeser ingesteld. Na het invullen van een hele stapel papieren, kreeg ik een week later een handgeschreven papiertje met stempel dat als voorlopig rijbewijs doorgaat. Geduldig wacht ik nu de vier maanden af die er in Italië ongeveer staan voor ontvangen van het definitieve exemplaar.