Het volgen van Nederlands onderwijs in het buitenland heeft een concreet doel: een zo goed mogelijke aansluiting bij terugkeer. En dat is niet alleen terugkeer in het primair of voortgezet onderwijs, maar ook de doorstroom naar het tertiaire onderwijs, hbo of universiteit. Maar heb je daarvoor het Nederlands wel nodig? 

Een veelgehoorde veronderstelling is dat er in Nederland zo veel studies in het Engels gevolgd kunnen worden, dat een uitstekende beheersing van die taal zou volstaan. Maar inmiddels zijn in de Tweede Kamer vragen gesteld over de toename van Engelstalige opleidingen en de mogelijke teloorgang van het Nederlands als wetenschappelijke taal.

Onderzoek 
De reden om tertiaire opleidingen in het Engels te gaan aanbieden was tweeledig: om Nederland op wetenschappelijk gebied een rol van betekenis in de wereld te kunnen laten spelen, en om de Nederlandse hbo's en universiteiten aantrekkelijk te maken voor buitenlandse studenten.

Het Nuffic heeft op haar website www.studyfinder.nl alle Engelstalige opleidingen op een rij gezet, en in het licht van de Kamervragen was het belangrijk deze lijst kritisch tegen het licht te houden. Dit is niet alleen door het Nuffic zelf gedaan, maar ook door het IOWO, onderdeel van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Het Nuffic noemt 1.543 studies op haar website – een indrukwekkend aantal. Het IOWO komt, na bestudering van de verschillende bachelor- en masterstudies aan de hogescholen en universiteiten tot de volgende conclusie:

'Wat de bacheloropleidingen betreft verschillen de hogescholen weinig van de universiteiten. Bij beide wordt 5 procent in het Engels verzorgd; bij de hogescholen eveneens 5 procent in een combinatie van Nederlands en Engels, bij de universiteiten is dat 3 procent.

Landbouw en techniek
'Het beeld verschuift echter als naar de masteropleidingen wordt gekeken. Zoals gezegd is bijna de helft van de universitaire masters Engelstalig, en wordt bij nog eens 6 procent een combinatie van Nederlands en Engels gebruikt. Met name bij landbouw en natuur (94 procent), techniek (91 procent) en economie (82 procent) voert Engels de boventoon.

'Bij de hogescholen bedraagt het aantal Engelstalige masters daarentegen 4 procent, en wordt 7 procent gegeven in een combinatie van Nederlands en Engels. Het zwaartepunt ligt hier bij landbouw & natuurlijke omgeving en taal & cultuur (met name kunstopleidingen). Andere moderne vreemde talen dan Engels komen in het hoger onderwijs nauwelijks voor.

'De conclusie luidt dat Engels als voertaal in het hoger beroepsonderwijs en in de bachelorfase van het wetenschappelijk onderwijs nog een uitzondering is. Pas in wo-masteropleidingen gaat Engels als voertaal een rol van betekenis spelen en dan vooral in de agrarische, technische en economische opleidingen.'

Vooralsnog beperkt
De Tweede Kamer, die bezorgd was over een toekomstbeeld van volle collegezalen met Nederlandstalige studenten die in mogelijk gebrekkig Engels college zouden krijgen van een Nederlandstalige professor, hoeft voorlopig dus nog niet al te bezorgd te zijn: het aantal volledig Engelstalige studies is vooralsnog erg beperkt.

Ook laten veel hogescholen en universiteiten het geven van colleges in het Engels afhangen van het aantal aanwezige internationale studenten. Dit kan dus betekenen dat zo’n college door een non-native speaker gegeven wordt, en dus mogelijk niet van het niveau dat een student die in een internationale omgeving opgegroeid is zou verwachten.

Om in Nederland te kunnen studeren aan universiteit of hogeschool is kennis van de Nederlandse taal dus voor veel studies onontbeerlijk. Die kennis moet dan bovendien op het niveau zijn van het eindexamen middelbare school. 

Meer weten?
Waar kunt u meer informatie vinden over studeren in Nederland?

• Een handige website, die ook de studentensteden vergelijkt zijn: 
  www.studiekeuze123.nl en
  www.kiesjestudie.nl.
• Voor meer informatie over Engelstalige studies, zie: 
  www.nuffic.nl en
  www.studyfinder.nl.
• Voor het onderzoek naar de verengelsing van het hoger onderwijs, zie:
  Advies: Weloverwogen gebruik van het Engels in hoger onderwijs, Onderwijsraad, Den Haag, 2011, ISBN 978-946121-021-0, en
  Y. van de Meent: Onderzoek ontkracht mythe rond verengelsing HO, Nuffic, Transfer pp 8-11, februari 2012.
• Met vragen over de aansluiting van het Nederlands onderwijs in het buitenland op het onderwijs in Nederland kunt u zich te allen tijde wenden tot Stichting Nederlands Onderwijs in het Buitenland:
  www.stichtingnob.nl
  
  +31 (0)70 386 6646

Meer artikelen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine!