De KLM verwacht nog tot dinsdagochtend nodig te hebben om alle passagiers op Schiphol weer op weg te helpen. Reizigers wordt aangeraden eerst thuis informatie op te zoeken over hun vlucht en niet op goed geluk naar het vliegveld te komen.

Een groot deel van het Nederlandse luchtruim werd maandag om 06:00 uur afgesloten vanwege een te hoge concentratie as afkomstig van de IJslandse vulkaan Eyjafjallajökull. Luchthaven Schiphol schrapte zo'n vijfhonderd vluchten en ook Rotterdam Airport, Groningen Eelde Airport en Eindhoven Airport  moesten een deel van hun vluchten annuleren.

Toen gegevens van testvluchten door het KNMI uitwezen dat de situatie sterk was verbeterd, konden de meeste beperkingen worden opgeheven. Om 13:00 werden de luchthavens heropend en kon het vliegverkeer langzaam weer op gang kwam. Voor de incheckbalies vormden zich lange rijen reizigers. Pas na enkele uren losten die geleidelijk op.

Veldbedden
Op Schiphol zijn zo'n zevenhonderd mensen die nog niet weg kunnen, zij moeten de nacht op het vliegveld doorbrengen. Voor de gestranden zijn veldbedden neergezet.

KLM-topman Peter Hartman vindt de 'radicale ingreep' om belangrijke delen van het Nederlandse luchtruim een groot deel van de dag op slot te doen 'onterecht'. Hij spreekt van een overreactie. Hartman pleit voor een grotere verantwoordelijkheid voor de luchtvaartmaatschappijen. Die moeten op grond van metingen zelf kunnen beslissen of en wanneer ze vliegen, aldus de KLM-president-directeur.

Hartman schat dat KLM en andere maatschappijen maandag weer 'luttele miljoenen' hebben verloren. 'De mensen begrijpen dit ook niet meer. Het is wel een winstpuntje dat niet alles op slot ging zoals de vorige keer.'

De Europese luchtvaartmaatschappijen, verenigd in de AEA, hebben maandag een brief gestuurd aan de Europese ministers van Transport, waarin zij oproepen om het systeem te veranderen. 'We moeten naar het Amerikaanse systeem waar nooit het luchtruim gesloten wordt', zei Hartman. In de Verenigde Staten wordt na vulkaanuitbarstingen niet zozeer gekeken naar de concentratie as in de lucht maar wordt een vliegvrije zone ingesteld rond zichtbare rookpluimen.

Sms-dienst
Schiphol vindt dat er een sms-dienst moet komen die passagiers op de hoogte stelt als er niet van de luchthaven kan worden gevlogen. Dat zei woordvoerder Marianne de Bie in Nieuwslijn, het actualiteitenprogramma van de Wereldomroep. 'Je kunt wel proberen om zo tijdig mogelijk te communiceren dat het luchtruim gesloten is maar je kunt nooit voorkomen dat mensen al onderweg zijn of dat ze de radio, televisie en teletekst niet gevolgd hebben.'

Volgens De Bie zouden de touroperators of de luchtvaartmaatschappijen de sms-alerts moeten verzenden. 'Schiphol weet niet wie de passagiers zijn van alle vluchten omdat het klanten zijn van de luchtvaartmaatschappij', aldus De Bie. Luister onder aan dit artikel naar Ingrid-Anne Broersen in gesprek met Marianne de Bie.

Groot-Brittannië
De Britse luchthavens Heathrow, Gatwick en London City waren in de nacht van zondag op maandag eveneens gesloten. Ook daar is het vlliegverkeer weer op gang gekomen.

Zondagochtend vroeg waren de eerste vliegvelden in Noord-Ierland dichtgegaan, later gevolgd door luchthavens in Schotland en Noord Engeland. Het internationale vliegveld van de Ierse hoofdstad Dublin ging zondagavond op slot. 

Asregens
De vulkaan onder de Eyjafjallajökull-gletsjer werd op 14 april actief en heeft sindsdien veel overlast veroorzaakt voor vakantiegangers, zakenreizigers en mensen die in de omgeving van de gletsjer wonen. Duizenden vluchten werden geschrapt. Luchtvaartondernemingen en vliegvelden leden miljardenverliezen en vele IJslanders kregen te maken met 'asregens'. Het is nog volstrekt onduidelijk hoe lang de vulkaan actief blijft. Deskundigen stelden eerder al dat het maanden tot jaren kan duren voordat de vulkaan tot rust komt.

Het luchtvaartverkeer in Groot-Brittannië en Ierland wordt relatief vaak getroffen. Afgelopen week ontregelde de IJslandse as zelfs tot in Zuid-Europa en Noord-Afrika de luchtvaart. In Spanje moesten 1100 vluchten worden geschrapt en in Portugal en Marokko enkele honderden.

Meekijken in de lucht
Het actuele luchtruim is te bekijken op de volgende internetpagina's:

• Flight Radar 24
  
• Radar Virtuel
• Caspar Frontier

Meer informatie over de aswolk en de gevolgen voor de luchtvaart is te vinden bij onder meer de Adviescentra voor Vulkanisch as (VAAC),  Britse meteorologische dienst, de Europese luchtvaartorganisatie Eurocontrol en de overkoepelende organisatie van luchthavens in Groot-Brittannië.

Luister hier naar het gesprek van Ingrid-Anne Broersen met Marianne de Bie van Schiphol.