Herbert van Elteren

expertise

expatbegeleiding

Herbert van Elteren is begeleider van www.expattransparant.nl. Dit bureau biedt begeleiding en coaching aan voor expats in de kerngebieden: relatie, opvoeding, onderwijs en persoonlijke ontwikkeling.
Als ex-expat herkent hij de begeleidingsbehoefte van expats en door zijn interventie en hulp wil hij een bijdrage leveren aan een succesvolle uitzending of buitenlandperiode.

Het zou een krantenartikel kunnen zijn: 'Kind gaat voor studie terug naar Nederland, expat-gezin blijft achter.

Van onze correspondent te New York
De 19-jarige Chantal de Rijk verlaat komende maand haar in New York wonende familie om in Den Haag, Nederland, de HBO-studie International Communication Management te gaan volgen. Haar vader, zelf werkzaam bij een gerenommeerde internationale bank, steunt haar bij deze stap.
Hij ziet vooral de kansen die het Chantal in de toekomst biedt om na het voltooien van haar opleiding 'Global' te solliciteren naar interessante banen. Voor haar aankomende stage in het 3de jaar zijn er zelfs al contacten gelegd bij collega’s in New York.

Bedenkingen
Marie Louise, Chantal’s moeder, heeft haar bedenkingen. Tuurlijk is ze trots, maar ze maakt zich ook zorgen. Haar dochter kent Nederland alleen maar van de jaarlijkse bezoeken tijdens de verlofmomenten van vader. Dat levert niet echt een reëel beeld van het Nederlandse Leven (als dat al bestaat).
Om de overgang van het beschermde en bijzondere leven in New York naar Nederland voor te bereiden zijn moeder en dochter vorig jaar al in maart een keer naar Nederland geweest om haar verhuizing voor te bereiden. (lees: onderzoek studiemogelijkheden, oriëntatie op wonen, contact studiefinanciering, omzetten Amerikaans rijbewijs, familiebezoek ec.etc.)
~ ~ ~

Met de bovenstaande situatieschets hoop ik u een voorbeeld te hebben gegeven van keuzes die overal in de wereld gemaakt worden. Er zijn tal van redenen te bedenken waarom expat-gezinnen op enig moment te maken krijgen met vergelijkbare breuken tussen gezin en kind.

Studie of liefde
Aan de ene kant zijn er bijvoorbeeld verplichtingen of kansen van (één van) de ouders rond contracten en banen waarvoor zij nog één of meerdere jaren op de standplaats moeten of mogen blijven, aan de andere kant zijn het de ontwikkelingen van het kind welke zo’n grote stap ingeven. In dit voorbeeld is het de studie, maar het komt ook voor dat het bijvoorbeeld de liefde is…..

Hoe het ook is: de stap van het zelfstandig in Nederland gaan wonen van het expat-kind is om meerdere redenen niet te vergelijken met het op kamers gaan van aanstaande, in Nederland wonende studenten.  En hoe zelfstandig het kind ook lijkt: een goede voorbereiding vooraf én een goede begeleiding tijdens het verblijf lijken noodzakelijk om het een succes te laten zijn.

Op weg naar volwassenheid
Beide facetten zijn te verdelen in de onderdelen praktisch, sociaal en emotioneel. De situatieschets hierboven is de leidraad van deze column terwijl ik besef dat de kans groot is dat het voor ieder expat-gezin weer anders zal zijn. De boodschap van dit stuk is: als er aan een paar basisvoorwaarden is voldaan kan het zelfstandig wonen in Nederland succesvol en dan ook waardevol zijn: het begin van een  avontuur, op weg naar zelfstandigheid en volwassenheid….

Laten we beginnen met de praktische kanten. Vooraf zal onderzocht moeten worden of er een studie is die aansluit bij de (buitenlandse) vooropleiding (denk aan accreditatie en studiepunten) en of deze studie voldoet aan de wensen. De woonmogelijkheden zullen ook richtinggevend zijn: wil de student zelfstandig wonen of is er een mogelijkheid om bijvoorbeeld bij familie in, of in de buurt te wonen? En: zijn deze mogelijkheden dan in de buurt van de gewenste studierichting.

Zijn de kosten op te brengen
Dan volgt het financiële stuk: is er een inschatting van de totale kosten die de keus om in Nederland te gaan studeren met zich meebrengt? En zo ja: zijn die kosten wel op te brengen? Denk hierbij niet alleen aan de directe studie- en woonlasten, maar ook aan de kosten van levensonderhoud (inclusief belastingen en verzekeringen etc.) het zakgeld en zelfs de eventuele extra vliegtickets om tussendoor het gezin te bezoeken.

En ook: wie moeten dit opbrengen, de ouders, de werkgever, de studiefinanciering, een bijbaantje of een combinatie hiervan. Het is belangrijk om dit goed 'dicht te timmeren', want geldzorgen bij zo’n onderneming zijn niet wenselijk.

Alleen of in studentenhuis?
Daarnaast is het van belang om een inschatting te maken van de sociale 'kracht' van de student-in-spé. Kan deze alleen wonen of liever in een studentenhuis? Bij familie of alleen? Een en ander heeft nogal consequenties. Op zoek gaan en praten met familieleden of vrienden die hier al ervaring mee hebben of er een inschatting van kunnen maken kan helpen om hier een beslissing in te nemen.

Ook kan er al vooraf gezocht worden naar sport- of studentenverenigingen of studieclubs waar de student eventueel lid van kan worden. Dat geeft vaak ook sociaal een gezonde terugval-basis.
De emoties die bij zo’n 'life-event' horen zijn behoorlijk heftig. Naast de culture-shock die te verwachten is, valt ook de hele basis weg.

Verdrinken
De student wordt opeens verantwoordelijk voor serieuze zaken zoals inschrijvingsformulieren, studiefinanciering, verzekeringen en de eigen financiële huishouding etc.; allemaal zaken die zeker voor expat-kinderen vaak letterlijk en figuurlijk ver van hun bed waren. De student wordt teruggeworpen op zichzelf. Skype, E-mail en Internet kunnen wel helpen, maar de student zal zelf krachtig genoeg moeten zijn om niet te verdrinken in de randzaken die succesvol studeren en zelfstandig verblijven in Nederland moeilijk maken.

In mijn praktijk merk ik dat goede en vertrouwde contacten ter plaatse van groot belang kunnen zijn bij het zich thuis en geborgen voelen van de student. Of dit nu een studentenvereniging, een familie-lid of bijvoorbeeld een begeleidingsbureau is: het is een feit dat er een bepaalde vorm van ondersteuning geregeld moet zijn.

Eenzaam
Een voorbeeldje: Chantal woont inmiddels in Den Haag en heeft een goede start gemaakt met de studie. Ze is lid geworden van de studentenvereniging van de Haagse Hogeschool en is zelfs al actief in de feestcommissie. Ze woont in een gezellig studentenhuis met 3 andere meiden en alles loopt op rolletjes. Maar dan is daar de herfstvakantie. Alle huisgenoten zijn naar familie , en Chantal voelt zich plotseling erg eenzaam.

Die eerste maanden gingen zo snel, er gebeurde zoveel dat er voor emoties of rust geen tijd was. Tot overmaat van ramp voelt Chantal na enkele dagen een keelontsteking opkomen en krijgt behoorlijke koorts. Ze komt er achter dat ze nog geen eigen huisarts heeft en kan ook eigenlijk haar bed niet uit. In dit geval komt het goed uit dat ze, tijdens het voorbereidende bezoek aan Nederland met haar moeder een jaar ervoor, heeft gepraat met de zus van haar moeder.

Weekendje bijtanken
Deze tante had ze tot dan toe nog maar enkele keren ontmoet, maar nu komt ze Chantal ophalen om haar thuis in Breda te verzorgen. Er komen veel emoties en vermoeidheid uit…pffff: dat had Chantal niet verwacht. Aan het eind van de week is ze al behoorlijk opgeknapt en kan ze wat spelen met haar kleine nichtjes. Haar tante stelt voor om Chantal voortaan 1 keer per maand op te halen om even een weekendje bij te tanken. En Chantal wordt meteen uitgenodigd voor Sinterklaas. Stilletjes is ze toch wel blij dat ze niet helemaal alleen is in Nederland.

Al met al kunnen we zeggen dat het voor expat-kinderen goed te doen is om een studie in Nederland te overwegen: een goede voorbereiding en borging ter plekke zijn hierbij wel essentieel. De studenten-in-spé die voor dit soort uitdagingen staan, verdienen onze waardering in ondersteuning. Wanneer ook dit avontuur als een positieve ervaring afgesloten kan worden, is de kans groot dat ook zij voelen dat, wanneer je gemotiveerd en goed voorbereid je doelen stelt, je alles kan bereiken. En is dat niet wat we ze mee willen geven?

In een volgend artikel meer over de emoties die los (kunnen)komen als een kind naar Nederland gaat om te studeren terwijl het gezin achter blijft.