Libië probeert in navolging van Egypte door middel van zware censuur en beperkte verbindingen de informatiestromen te beheersen. Belangrijk verschil is dat internet in Libië nog nauwelijks is doorgedrongen. Ondertussen heeft de oppositie in het oosten van het land twee middengolfstations buitgemaakt.

Onafhankelijke media bestaan niet in Libië en de staatsmedia leveren geen kritiek op Kadhafi. De twee belangrijkste kranten en de staatstelevisie maken nauwelijks melding van de opstand, behalve om die te veroordelen.

Oppositiezenders
Sinds enkele dagen zijn in het oosten van Libië twee middengolfzenders in handen van de oppositie. De stations zenden uit onder de naam Voice of Free Libya (1125 AM) in Al Bayda en Radio Free Libya from the Green Mountain (675 AM) in Benghazi. Volgens de luisterdienst van de BBC heeft de Iraanse televisie beelden laten zien die afkomstig lijken uit de stad Ajdabiyah. Het televisieverslag laat een boodschap van een militair zien, met op de achtergrond een vlag uit de tijd van voor Kadhafi.

Op dit moment is onduidelijk in hoeverre de staatstelevisie nog in staat is een volledig programma aan te bieden. Het hoofdkantoor in Tripoli zou zijn geplunderd, waarna de technische faciliteiten in de uitzendingen aanzienlijk zouden zijn verminderd. Dat zou een van de redenen zijn waarom Kadhafi zijn meest recente toespraak via de telefoon hield.

Het regime is nog wel in staat uitzendingen van internationale nieuwszenders te verstoren. De Arabische nieuwszender Al Jazeera en verschillende Libanese televisiezenders op de Arabsat zijn niet of slecht te ontvangen. Uitzendingen zijn wel te ontvangen via Nilesat en Hotbird.

Telefoon
In Libië zijn meer dan vijf miljoen mobiele telefoongebruikers op een bevolking van 6,5 miljoen. (Bron: CIA Factbook) Er zijn twee mobiele telefoonaanbieders die onder staatstoezicht staan. Het mobiele verkeer is dan ook ernstig verstoord. In het land zelf lijken mensen elkaar te kunnen bellen, maar vanuit het buitenland is zowel spraak als SMS bijna onmogelijk. De veiligheidsdienst houdt mobiele gesprekken en SMS’jes nauwlettend in de gaten. Aan de vooravond van de demonstratie op 17 februari zouden tekstberichten zijn verstuurd met de waarschuwing niet de straat op te gaan.

De Libische autoriteiten lijken zich op dit moment vooral te richten op het blokkeren van telefoonverkeer en satellietverbindingen. Zo is contact met Wereldomroep-verslaggever Hans Jaap Melissen in Libië per satelliettelefoon nauwelijks mogelijk.

Internet
Internet in Libië is, anders dan in andere Arabische landen, nauwelijks een factor van betekenis. Volgens de meest recente beschikbare cijfers, uit 2009, beschikken niet meer dan 350.000 Libiërs over een eigen internettoegang. Er zijn niet meer dan 12.000 rechtstreekse aansluitingen (hosts) op het internet, internetproviders meegerekend. Ter vergelijking: in 2010 had Egypte er 186.000. Tenminste de helft van de abonnees gebruikt nog steeds een ouderwets modem.

De belangrijkste internetprovider is in handen van het staatsbedrijf Libya Telecom and Technology (LTT). In het hele land zijn voor zover bekend zeven afzonderlijke providers actief, maar uiteindelijk vallen die allemaal onder rechtstreeks bestuur van LTT. Dit bedrijf beheert ook de internationale internet ‘toegangspoort’. Het telecombedrijf heeft daarmee de macht het land volledig van internet af te sluiten. (Bron: OpenNet Initiative)

Internet black-out
Direct nadat op 17 februari de Libische opstand uitbrak, probeerde het bewind het internetverkeer plat te leggen. Dat leidde tot een weekend met een nachtelijke black-out. Tussen 1 uur ’s nachts en 8 uur ’s ochtend was geen enkele activiteit waarneembaar. Sinds afgelopen maandag zijn ze niet meer voorgekomen.

Het overgrote deel van het web, inclusief social media websites zijn toegankelijk. Websites van de oppositie zijn onbereikbaar gemaakt door een verbinding zodanig te knijpen dat een ‘time out’ ontstaat.

Internetverbindingen blijven traag en onbetrouwbaar. Ook de hoeveelheid verkeer is afgenomen, blijkt uit analyses van het Google Transparancy Report en de dataverzamelaar Renesys. Mogelijk heeft dat te maken met een moedwillige verstoring in het land zelf. In dat geval ‘knijpt’ de internetprovider de toegang en de hoeveelheid data die verstuurd kan worden. De lijnen raken simpelweg overbelast. Libische sites zijn vanuit het buitenland wel te benaderen.

Veiligheid
Internetverbindingen zijn zonder aanvullende veiligheidsmaatregelen als proxyservers of TOR gevaarlijk voor de gebruiker. Volgens een medewerker van Global Voices in Bahrein, komen contacten in Libië heel even online om informatie te verspreiden. Daarna verdwijnen ze weer met de mededeling ‘het is niet veilig’.

Ook onder normale omstandigheden melden Libische internetgebruikers dat de veiligheidsdiensten het surfgedrag nauwlettend in de gaten houden. Zelfs eigenaren van internetcafés bemoeien zich met de pagina’s die hun klanten willen bezoeken. Die zelfcensuur moet voorkomen dat hun zaak wordt gesloten.

Alternatieve communicatie
Tijdens de Egyptische opstand ontwikkelde het internetbedrijf Google samen met Twitter en SayNow het communicatieprogramma Speak to Tweet (@speaktotweet). Het concept is zowel elegant als simpel. De gebruiker spreekt via voicemail een boodschap in. Het audiobestand wordt vervolgens automatisch via een linkje op twitter gezet. Zo kunnen mensen die alleen telefoon hebben, toch berichten voor een breed publiek naar buiten brengen.
Nummers: +16504194196 of +390662207294 of +442033184514

Om een internet black-out te omzeilen hebben internetproviders onder meer in Nederland en Zweden modem pools opengesteld:
In Nederland: XS4all: +31205350535 User: xs4all password: xs4all
In Zweden: +4923197844321 User: telecomix password: telecomix
Het gebruik van de internetverbinding is gratis, maar bellen vanuit Libië niet. Internetverbinding via een modem is bovendien traag.