Indonesië is steeds meer in trek bij kleine en middelgrote Nederlandse bedrijven (MKB). Consultantbedrijf IndoNed krijgt de laatste maanden meer verzoeken dan voorheen van Nederlanders die willen ondernemen in 's werelds grootste eilandstaat. Ook al is het voor sommige Nederlandse ondernemers daar nog net iets te vroeg voor.

IndoNed in het Gelderse Beuningen heeft ook vestigingen in Jakarta en op Bali. Het consultantbedrijf heeft daarnaast agentschappen op Flores, lombok en Sumatra. Oprichter en eigenaar Tina Vermaes-Simbolon vertelt dat ze het afgelopen half jaar zeven tot acht aanvragen per maand krijgt van ondernemers die activiteiten willen ontplooien in Indonesië. 'Voorheen waren dat er zo’n twee tot drie per maand.'

De klanten zijn Nederlanders en andere Europeanen die een onderneming willen opstarten in Indonesië. Interesse is er vooral voor onroerend goed, export-import en ICT.

Emigrante
Tina Vermaes-Simbolon emigreerde begin jaren '90 naar Nederland. Ze trouwde met een Indische Nederlander. Werk vinden was moeilijk, ondanks de studie economie die ze had afgerond en de werkervaring die ze al had opgedaan. 'Als emigrante ben je niks!'

Ze besloot haar eigen bedrijf op te zetten. IndoNed geeft juridisch advies en helpt onder andere bij het verkrijgen van vergunningen, visa en licenties. Niet alleen voor Nederlandse ondernemers die met plannen rondlopen om een bedrijf op te zetten in Indonesië, maar ook Vlaamse en Franse ondernemers kloppen bij haar aan.

IndoNed hielp onlangs Nederlanders met het opstarten van een duikschool op Flores. Op Midden-Java startte een cliënt een confectiebedrijf. Nederlandse en andere Europese ondernemers willen profiteren van de jaarlijks economische groei van ruim 7 procent per jaar in Indonesië.

China en India
Toch is nog niet iedereen overtuigd. Maarten Smit, eigenaar van GMBS Business Support, ziet het enthousiasme voor Indonesië in zijn omgeving niet toenemen. Nog niet.

Adviesbureau GMBS richt zich vooral op bedrijven in de agrarische sector. 'De partijen die ik ken willen wel de Indonesische markt op, maar aarzelen nog', zegt Maarten Smit. 'Er is momenteel meer interesse voor China en India.'

Volgend jaar
Op termijn verwacht Maarten Smit wel meer interesse. Indonesië is volgens de consultant een stabielere markt dan het op het eerste gezicht lijkt in de media. Hij verwacht dan ook dat de belangstelling van Nederlandse ondernemers voor het eilandenrijk volgend jaar wél zal toenemen.

'De Indonesische consumentenmarkt van 240 miljoen inwoners is goed bereikbaar dankzij de immense populariteit van sociale media. Er zijn kansen voor de energiesector, waar een groot tekort aan is, waterzuivering en recycling. Daarnaast biedt Indonesië nog steeds kansen in de meer traditionele infrastructuur, zoals havenbouw en de aanleg van tolwegen.'

Maarten Smit waarschuwt echter voor te veel optimisme: 'Nederlandse ondernemers zullen veel concurrentie ondervinden van Chinese investeerders en aannemers.'

Cultuurverschil
Ook al lopen de verwachtingen voor het MKB van de twee consultants niet helemaal parallel, toch delen Tina Vermaes-Simbolon en Maarten Smit wel een belangrijke visie: realiseer je dat de cultuur van zakendoen in Indonesië totaal anders is dan in Nederland.

'Daar wordt wel eens te gemakkelijk overheen gestapt’, zegt Tina Vermaes-Simbolon. 'De werksfeer in Indonesië is geheel anders. Je moet echt de tijd nemen om een persoonlijke relatie op te bouwen. Daarna kun je pas zaken doen. Sommige cliënten willen alles snel met geld oplossen, maar zo werkt het in Indonesië niet. Er zijn bedrijven die denken: bekijk het maar met je advies, ik doe het op mijn manier. Die komen later bij ons terug als alles is mislukt.'

Geduld
Maarten Smit: 'Indonesië is net als veel andere Aziatische landen geen land om snel even geld te verdienen. Investeer in menselijke relaties en heb geduld. Dan is bijna alles mogelijk.'