Soms moeten ouders kinderen zelf les geven. Dit gebeurt in Nederland (bijvoorbeeld bij kinderen van reizende artiesten of schippers), maar ook veel Nederlandse ouders in het buitenland geven hun kinderen zelf les.

Laat ik een drietal fictieve gezinnen als voorbeeld nemen: gezin A, gezin B en gezin C.

Zeilen
Gezin A bestaat uit de beide ouders en twee kinderen in de leerplichtige leeftijd. Zij hebben een jaar uitgetrokken om de wereld om te zeilen. Een geweldig avontuur natuurlijk, en een fantastische verrijkende ervaring voor de kinderen. Dit gezin blijft gewoon ingezetene van Nederland, en valt dus onder de Nederlandse wetgeving.

Wereldschool
Het is strafbaar kinderen aan de leerplicht te onttrekken, en dus hebben de ouders voor vertrek contact opgenomen met de leerplichtambtenaar van hun gemeente. Want pas als deze ambtenaar overtuigd is dat het leerstofaanbod van de kinderen voldoende is, geeft hij toestemming. Gezin A gaat werken met de lespakketten van de Wereldschool; deze Wereldschool geeft pakketten uit die het volledige primaire onderwijs beslaan, en waarbij een van de ouders optreedt als substituut-leerkracht.

De handleidingen zijn afgestemd op niet-professionele leerkrachten, dus de ouders kunnen er goed mee uit de voeten. Via internet en e-mail blijven zij in contact met een bevoegde leerkracht van de Wereldschool, die de eindverantwoordelijkheid voor het onderwijs draagt. Deze pakketten zijn goedgekeurd door de onderwijsinspectie, en voldoen dus aan de wettelijke eisen. Het werken eraan vergt natuurlijk wel de nodige discipline, maar de kinderen blijven op deze manier goed op niveau.

Ontwikkelingswerker
Gezin B heeft dezelfde samenstelling als gezin A, maar vertrekt voor een paar jaar naar de binnenlanden van Tsjaad - in het kader van een ontwikkelingssamenwerkingsproject. Voor de duur van het project heeft het gezin zich uitgeschreven als ingezetene van Nederland; het staat nu ingeschreven in Tsjaad, en valt dus ook onder de lokale wetgeving.

Het dorpsschooltje geeft les in het Frans en het Arabisch, en het niveau is zodanig dat dit voor het gezin geen optie is. Ook dit gezin gaat thuis aan de slag met de pakketten van de Wereldschool. De school waar de kinderen in Nederland op zaten, had aangeboden een pakket samen te stellen, en de ouders waar nodig te ondersteunen via de e-mail. Maar de handleidingen bij de methodes waren niet specifiek voor ouders geschreven, en de leerkrachten hadden geen ervaring met begeleiding op afstand. Dit gaf voor gezin B de doorslag om toch te kiezen voor de Wereldschool.

Alleen internationaal onderwijs
Ten slotte gezin C. Dit gezin wordt door de multinationale onderneming waarvoor de vader werkt, uitgezonden naar Cartagena in Colombia. Zij zullen daar zeker drie jaar wonen, en daarna terugkeren naar Nederland of naar een andere locatie worden overgeplaatst. In Cartagena is een Amerikaanse internationale school, maar er is geen Nederlandse school.

Deze ouders willen het Nederlands van hun kinderen goed op niveau houden om hun schoolcarrière geen schade toe te brengen, en zij kiezen dus voor moedertaalpakketten. De Wereldschool heeft ook de mogelijkheid alleen het moedertaalpakket te bestellen, maar het gezin kan nu ook kiezen voor Edufax.

Leken
Om op de vraag boven dit artikel terug te komen: ja, zelf lesgeven aan je kinderen kan dus. De handleidingen van de Wereldschool en Edufax voorzien in het feit dat de lessen mogelijk door leken op het gebied van onderwijs gegeven worden, en er is voldoende begeleiding vanuit Nederland. Bovendien zijn de beide pakkettenreeksen door de onderwijsinspectie goedgekeurd.

Nog een paar opmerkingen. Soms nemen gezinnen die naar een locatie gaan waar geen geschikt onderwijs voorhanden is, zelf een leerkracht mee. Dat hangt natuurlijk van de beschikbare middelen af. En gezin C had natuurlijk ook naar een locatie gestuurd kunnen worden waar wél Nederlands onderwijs geboden wordt, maar kan er zelf voor kiezen (om welke redenen dan ook, maar bijvoorbeeld omdat de reisafstand toch te groot blijkt) daarvan geen gebruik te maken.