De afgelopen weken legden we negen politieke partijen een aantal stellingen voor over kwesties die van belang zijn voor expats en emigranten. Vandaag - een week voor uw briefstem in Den Haag moet zijn - maken we de balans op.

We vergelijken de standpunten van VVD, PvdA, PVV, CDA, SP, D66, GroenLinks, ChristenUnie en 50PLUS. De PVV wilde niet aan een interview meewerken, de informatie over de standpunten van deze partij is ontleend aan het verkiezingsprogramma.

De Nederlandse overheid heeft te weinig oog voor Nederlanders in het buitenland en voor hun belangen.
Praktisch alle ondervraagde aspirant-Kamerleden geven grif toe dat op dit punt forse winst te behalen is. Al is er 'geen sprake van onwil', in de woorden van D66'er Eelco Keij. De in de VS wonende kandidaat spreekt wel van 'nalatigheid' als het bijvoorbeeld gaat om de aanwezigheid van voldoende ambassades en consulaten.

Een goede dienstverlening aan expats en emigranten is 'van wezenlijk belang', zegt PvdA-Kamerlid en oud-expat Jeroen Recourt. Als het aan hem ligt, gaan Nederlandse ambassades meer samenwerken met die van andere EU-landen. Op die manier zou je voor een nieuw paspoort ook bij de Belgische vertegenwoordiging kunnen aankloppen.

SP'er Harry van Bommel begrijpt dat vanwege bezuinigingen gesneden is in het aantal diplomatieke posten. Maar ook hij vindt de afstand in veel landen te groot geworden, net als GroenLinks-kandidaat Bram van Ojik. Die laatste ziet heil in het verlengen van de geldigheidsduur van belangrijke papieren, waardoor de lange reis minder vaak gemaakt hoeft te worden

Stemmen via internet
De vraag over de belangen van Nederlanders in het buitenland maakt ook de discussie weer los over stemmen via internet. Van de honderdduizenden Nederlanders over de grens registreerden zich maar een kleine 50.000 voor de verkiezingen. De ChristenUnie wijt het deels aan de 'gebrekkige verbondenheid' die expats en emigranten zouden hebben met de Nederlandse politiek.

Andere partijen wijzen op de omslachtige procedure voor het stemmen per post. En allemaal verzuchten ze dat dat in deze moderne tijden toch via internet zou moeten kunnen. VVD'er Joost Taverne gaat daarin het verst: hij diende kort voor de verkiezingen een wetsvoorstel in om stemmen via internet mogelijk te maken.

Toch willen de meeste fracties niet over één nacht ijs gaan: stemmen via internet kan alleen als de veiligheid en het geheim van het stemhokje gewaarborgd zijn. De SP ziet het om die reden eigenlijk niet zitten. VVD en D66 wijzen naar Frankrijk: bij de presidentsverkiezingen eerder dit jaar is daar een geslaagde proef met internetstemmen gedaan.

Nederland moet zich in zijn buitenlandbeleid in de eerste plaats laten leiden door economische belangen; de koopman gaat vóór de dominee.
Nederland is meer dan koopman alleen, en moet dat volgens de ondervraagden vooral ook blijven. Het is 'lastig zaken doen met een land waar het slecht gesteld is met de mensenrechten', zegt Joost Taverne van de VVD. We moeten ons dan ook blijven bezighouden met de bevordering van de mensenrechten, benadrukt Joël Voordewind van de ChristenUnie.

Al moeten we 'niet alleen roepen van achter de dijken', vindt CDA-kandidaat Arjan Erkel. Hij wil de koopmansgeest nadrukkelijk koppelen aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. De PvdA noemt 'internationale solidariteit' als wezenlijk onderdeel van het beleid. 50PLUS-lijsttrekker Henk Krol ziet immateriële zaken zelfs als ons belangrijkste exportproduct. Hij noemt expliciet het homohuwelijk: zelf was Krol nauw betrokken bij de wet die dat regelt.

Bram van Ojik van GroenLinks hekelt het beleid van het demissionaire kabinet: als je ambassades vooral in dienst stelt van het bedrijfsleven, richt je je teveel op de korte termijnbelangen. De ideeën van de PVV staan daar haaks op: buitenlands beleid moet in dienst staan van het Nederlands belang, stelt de partij in haar programma.

De Nederlandse overheid moet minder krampachtig doen over de dubbele nationaliteit.
Op dit punt verschillen de partijen met elkaar van mening. GroenLinks, PvdA, SP en D66 spreken zich volmondig uit voor het behouden van twee paspoorten. D66'er Eelco Keij was één van de mensen die de paspoortkwestie op de agenda zette; GroenLinks wijst erop dat niet alle landen toestaan dat je je nationaliteit kwijtraakt.

50PLUS ziet in de paspoortenkwestie een teken van 'een negatieve grondhouding' van de overheid ten opzichte van haar burgers. En de ChristenUnie wijst erop dat de wereld kleiner is geworden. 'Mensen wonen soms hier en dan weer daar'.

VVD en CDA maakten deel uit van het gevallen kabinet dat het hebben van twee paspoorten wilde afschaffen. Dat moest onder druk van de PVV, die het kabinet gedoogsteun verleende, zegt Joost Taverne. De VVD is nog steeds voor het beperken van de dubbele nationaliteit, maar wil een aantal uitzonderingen op de wet mogelijk maken.

De PVV zelf is niet van gedachten veranderd: 'wie er een tweede paspoort op na houdt, kiest niet onomwonden voor Nederland. Zo iemand is ook gehoorzaamheid verschuldigd aan een ander land', staat in de plannen van de partij van Geert Wilders.

Het CDA neemt een middenpositie in: kandidaat-Kamerlid Arjan Erkel wil uitzoeken of je onderscheid kunt maken in immigranten en mensen die Nederlander van geboorte zijn. Het CDA wil expats niet van zich afstoten door ze hun Nederlanderschap af te pakken, maar pleit wel voor restricties als het om immigranten gaat.

De manier waarop de zorgverzekering van Nederlanders in het buitenland is geregeld moet stukken effectiever en transparanter.
De verplichte betaling van AWBZ-premies is een groot pijnpunt voor veel (gepensioneerde) emigranten. Mensen vinden het onterecht dat ze moeten betalen voor een verzekering waar ze waarschijnlijk geen gebruik van zullen maken.

Ouderenpartij 50PLUS noemt die situatie 'onrechtvaardig en in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens'. D66 spreekt van een 'valide klacht die onderzocht moet worden', maar wijst er ook op dat verschillende zorgstelsels per definitie met elkaar botsen. Ook de SP ziet die ongelijkheid niet snel verdwijnen. De VVD zegt dat ons stelsel is gebaseerd op solidariteit, en vindt het daarom belangrijk dat ook Nederlanders in het buitenland blijven meebetalen aan de zorg hier.

Volgens GroenLinks bevat het huidige systeem teveel 'oneerlijkheid en ongelijkheid'. De partij is tegen het beperken van de AWBZ-vergoeding in landen buiten de Europese unie, net als de PvdA. Die partij spreekt van 'een absurd en xenofoob voorstel'. Ook het CDA krijgt klachten over de AWBZ. Dat 'pijnpunt' moet in samenwerking met de verzekeraars worden aangepakt, zegt kandidaat-kamerlid Arjan Erkel.

Toegang tot Nederlands onderwijs in het buitenland én de aansluiting van kinderen van expats en emigranten die terugkeren naar scholen in Nederland, moet beter.
Het aanbieden van Nederlands onderwijs is een goede zaak, vinden de ondervraagde partijen. Maar of je er als expat ook gebruik van maakt voor je kinderen, is je eigen verantwoordelijkheid. Het volgen van Nederlandse les maakt een terugkeer naar het moederland wel makkelijker, zeggen VVD en CDA.

De overheid moet trots zijn op onze taal, en die uitdragen door Nederlandse lessen mogelijk te maken. Dat gaat makkelijker op plaatsen waar veel Nederlanders wonen, erkennen de aspirant-Kamerleden. Benut de mogelijkheden van onderwijs via internet, is de suggestie van GroenLinks. PvdA'er Recourt sluit zich daar bij aan. Wat hem betreft gaan ook schoolexamens vaker digitaal.