Abdolah’s nieuwe roman 'De Koning' speelt zich af in zijn vaderland Iran - toen nog Perzië - waarover hij ook al schreef in zijn internationale succes 'Het huis van de Moskee' (2005). Nu gaat het over de tweede helft van de 19de eeuw: de tijd van de telegrafie, treinen, elektriciteit en ook staatkundige hervormingen.

De sjah geeft schoorvoetend toe aan de technologische vernieuwing. Maar van een parlement en een grondwet wil hij niets weten, ondanks aandringen van de grootvizier die namens hem het land bestuurt. Hij laat de grootvizier – Abdolah's betovergrootvader - zelfs vermoorden. Maar uiteindelijk wordt de sjah ook door een tegenstander gedood. Zo beschrijft Abdolah het in 'De Koning'.

Mannen en macht
Kader Abdolah ziet overeenkomsten tussen verleden en heden. 'In de sjah van toen heb ik de mannen en de macht ontdekt: Kadhafi, Mubarak, Khomeini.' Door de technologische veranderingen van destijds vielen dynastieën, maar in de praktijk kwamen er nieuwe dictators voor in de plaats.

Maar nu is het anders, denkt de schrijver. 'Nu heb je Facebook. Deze dictaturen zijn niet meer in staat om vrije meningsuiting tegen te houden. Facebook gaat Kadhafi, Muburak en de ayatollahs verwijderen en een nieuw soort democratie brengen.'

Vlucht uit Iran
Abdolah (1954) is zelf uit het Iran van de ayatollahs gevlucht, omdat zijn leven als schrijver-journalist en lid van de ondergrondse oppositie gevaar liep. In 1988 kwam hij met zijn gezin naar Nederland. Zijn taal, het Perzisch, was de taal geworden van de censuur en hij besloot alleen nog in het Nederlands te schrijven.

Hoewel de hervormingsgezinden in Iran nog volop worden tegengewerkt en onderdrukt, is Kader Abdolah hoopvol voor zijn vaderland. 'Iran is een van de belangrijkste democratieën in het Midden-Oosten. In Egypte en Libië zijn er oppervlakkige opstanden: Mubarak is weg, maar de structuur van de dictatuur blijft.'

Maar juist in Iran is er volgens hem 'een beweging in de bodem'. Het duurt misschien nog 30 jaar of 40 jaar, zegt hij. 'Maar de democratie gaat in de genen van de mensen zitten. Over 20 jaar hebben we een sterke, volle democratie in mijn vaderland.'

Overwinning
De boeken van Abdolah zijn in vele talen vertaald. Maar in Iran is zijn werk uiteraard verboden. Hij ziet zijn boeken als een middel in de strijd. 'Als ik schrijf, sta ik aan het front, in de eerste rij tegen de dictatuur. Mijn boeken zijn aan de ene kant literatuur, aan de andere kant het ware gevecht tegen de ayatollahs.'

Zijn wens om ooit terug te keren naar zijn vaderland is groot. Gaat Kader Abdolah dan ook weer in zijn moerstaal schrijven? 'Na 22 jaar ben ik niet meer in staat in het Perzisch te schrijven. Ik kan alleen in het Nederlands literatuur produceren. Het doet pijn, maar het leven heeft het zo bepaald.'