Na mijn verlof moest ik helaas nog een keer terug naar Nederland vanwege het overlijden van een goede vriend. Tijdens mijn afwezigheid was zomer in Tarin Kowt winter geworden. De bergen rondom ons waren ineens veel scherper in hun contouren, op de hoogste lag de eerste sneeuw. De lucht is ook ijler geworden; zelfs het geluid van de moskee in de buurt lijkt verder te dragen. Helaas komt met de kou ook de regen; stoffig zand is nu modder, heel veel modder.

Het weer moge veranderd zijn, het opbouwwerk in Uruzgan is dat niet. Deze week ging ik een kleine elektriciteitscentrale overdragen aan de bevolking van Sajawul, een dorpje aan de mond van de Baluchi-vallei. Eer en dankwoorden voor Nederland zijn vleiend, maar uiteindelijk gaat het er om de Afghaanse overheid zelf weer te verbinden met de eigen bevolking. Om die reden nam ik de plaatsvervangend gouverneur mee en een paar van zijn mensen. Onze rit ging via de Irish Crossing in Tarin Kowt, over de Wanu brug en langs Sorgh Morghab (waar de kliniek en bazaar werden opgeknapt). Een klein stukje verder, bij Buman, hield het zwaaien van de bevolking op. Wij gingen stapvoets verder. Jongens van de genie stapten uit, liepen voor de voertuigen uit en zochten meter voor meter naar bermbommen (waarvan er op deze weg de laatste tijd nogal wat zijn ontploft). Ik trok mijn gordel even wat strakker aan.

Oase van groen
Aan het einde van de rit lag Qudus. Een adembenemend uitzicht over de Deh Rafshan en de Baluchi. Een landschap zoals in Lord of the Rings. Op de basis werd ik ontvangen door een enthousiaste Nieck, luitenant van het missieteam in dit gebied. Hij vertelde over de raket die hem de vorige avond rakelings gemist had. Na wat thee om op te warmen liepen we naar beneden naar het dorpje Sajawul. Een wandeling langs lemen huizen die er al honderden jaren zo uitzien. Over een bruggetje dat recent door Australische collega's is gemaakt, in de richting van grote bebaarde glimlachen. Een hartelijke ontvangst in een ruime tuin binnen lemen muren; een oase van vers geurend groen en weelderig bloeiende bloemen. In mijn speech noemde ik de voordelen van samenwerken met de regering en de noodzaak voor de dorpsbewoners om een eigen raad te vormen. Samen met de overheid zouden ze plannen moeten maken voor de ontwikkeling van hun dorp.

Pompeus
Dit soort vergaderingen, shura's genaamd, verlopen meestal volgens een vast patroon. Gehurkt zittend op een groot tapijt, worden vaak wat pompeus klinkende verklaringen afgelegd. Die worden gericht aan mij, als vertegenwoordiger van de Task Force in Uruzgan. Na een paar rondjes vond ik het genoeg. Ik wilde deze mensen juist in gesprek krijgen met hun eigen overheid. Het bouwen van een huis begint niet bij het dak, maar bij de fundamenten, zei ik. Vervolgens vertelde ik de tolk dat hij moest stoppen met vertalen en dat de bewoners en regeringsvertegenwoordigers met elkaar moesten gaan praten in plaats van met mij. Er waren verwarde blikken toen wij wegliepen en direct daarop brak het kabaal los. Met luide stem spraken de dorpelingen over een overheid die zij nooit zagen en die geen enkele interesse toonde in hun zorgen en noden. De gouverneur en zijn directeuren sloegen terug met de opmerking dat het dorp zijn eigen wensen niet fatsoenlijk kon formuleren en dat de dorpelingen zelfs niet konden lezen en schrijven.

Handgeschreven briefje
Ik vroeg mij af of ik wel de juiste beslissing had genomen. Na een uurtje leek de meeste stoom afgeblazen. Heel voorzichtig ontstonden er in de tuin rustige gesprekken tussen groepjes dorpsbewoners en een of meer van de regeringsvertegenwoordigers. Nog weer een uur later kwam de man met de meest grijze baard naar mij toe. Hij gaf mij een handgeschreven briefje met daarop de namen van de zojuist gevormde dorpsraad. Op dat briefje schreef ik in het engels: 'I hereby acknowledge that the above mentioned persons form the Community Development Council of Sajawul - Michel Rentenaar, Director Provincial Reconstruction Team'. De gouverneur tekende ook. Volgende week gaat onze staf op datzelfde tapijt met hen zitten praten over de eerste ideeën van de nieuwe dorpsraad.

Michel Rentenaar is civiel leider van de Task Force Uruzgan en directeur Provinciaal Reconstructieteam in Uruzgan. Hij schrijft voor de Wereldomroep een column.