Nederlandse Wortels - Buitenlandse Bodem
In deze serie komen mensen aan het woord die op een andere plek wonen dan waar ze zijn geboren. Nederlanders die om wat voor reden ook naar het buitenland zijn vertrokken of buitenlanders die juist in Nederland zijn komen wonen. Lukt het ze om te aarden in hun nieuwe omgeving of blijven ze vasthouden aan hun wortels? Maar vooral in hoeverre draagt de combinatie bij aan wie ze zijn. Draagt het bij aan hun succes.
In deel 1 Hendrik Jan Bennink: Hij vertrok in zijn jonge jaren naar Australië.
In deel 2: David Colmer: een Australiër die besloot in Nederland te gaan wonen.
In deel 3: Jeroen Joosten: een Nederlander die vanwege de liefde naar de VS vertrok.
In deel 4: Fiona Passantino: een Amerikaanse die naar Nederland kwam en hier wil blijven.
In deel 5: Luciënne Ruland vertelt over haar besluit om in Tunesië te gaan wonen en te blijven.
In deel 6: Najoua Dhaouadi zegt dat ze zich thuis voelt in Nederland én in Tunesië.
In deel 7: Judith Mok vond in Ierland weinig aansluiting maar wel - via een omweg - haar wortels.
In deel 8: Maurice Deuss ging voor zijn werk naar Hongarije, werd verliefd, en bleef.
In deel 9: Agnes Szabo wil in Nederland blijven, maar alleen als ze na haar studie werk vindt.
In deel 10: Charles Hoedt voelt zich thuis in Rusland, maar is blij met zijn Nederlandse paspoort.
Sopraan en schrijfster Judith Mok zwerft sinds haar achtste rond de wereld. Ze woont nu in Ierland, het land van haar man. Dat was ondanks al haar ervaring een behoorlijke uitdaging.
'Eén en al buitenland', zo vat Judith haar leven tot nu toe samen. Al na twee jaar lagere school vertrok ze met haar ouders van de intieme Noord-Hollandse kunstenaarskolonie Bergen naar Zuid-Frankrijk. 'Met 43 gemene meisjes in een klas!' Maar het Franse leven beviel haar. 'Heerlijke geuren, lekker warme zee.'
Ierse schrijver
Weer terug in Nederland studeerde Judith zang aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Op haar twintigste had ze haar diploma op zak en lokte het buitenland opnieuw. Ze woonde in Frankrijk en Spanje, studeerde verder in Wenen, vond werk bij de Scottish Opera en belandde zelfs in Buenos Aires.
In Barcelona ontmoette ze een jonge Ierse schrijver die daar Engelse les gaf, Michael O'Loughlin. 'Die beviel me wel. Toen ik een keer op bezoek ging bij mijn ouders, belde Michael: hij was ook in Nederland. We zijn uiteindelijk 14 jaar gebleven.' Judith en Michael trouwden in Nederland en kregen er een dochter, Saar.
Toen Saar acht was geworden - de leeftijd waarop Judith zelf voor het eerst naar Frankrijk ging - vonden ze het tijd om naar een ander taalgebied te verhuizen. De keuze viel op het thuisland van Michael, Ierland. 'Ik dacht: ach, dat is vast net zoiets als Schotland. Met allemaal buitengewoon vriendelijke mensen.'
Cultuurschok
De praktijk was anders, zegt Judith. Het begon ermee dat ze niet als individu werd gezien maar als typisch 'continental'. 'De manier waarop ik kookte, de manier waarop ik me kleedde, mijn gewoontes: mijn hele houding in het leven werd in Ierland gezien als continentaal Europees. Dat was echt een cultuurschok.'
Tel daarbij op het alomtegenwoordige katholieke geloof en de gewoonte om overal verre familieleden bij te halen, en je hebt als Nederlandse kosmopoliet een probleem. 'Dan zeggen ze: o ja, dat is de neef van die en die. Ik ken zijn tante en zijn overgrootvader heeft nog daar en daar gevochten. Zo gaat dat urenlang door.'
Het duurde jaren, zegt Judith, voordat ze 'brutaal' genoeg was om daar doorheen te breken. 'En te zeggen: nu is het uit met jullie hele misjpogologie, we gaan het over andere dingen hebben!' Misjpoge: familie, van het Hebreeuwse 'misjpacha'. Want de Joodse achtergrond van Judith vormt eveneens een rode draad.
Kerst met Bono
'Joodse families moesten zich altijd en eeuwig aanpassen aan de omgeving waarin ze woonden. Ik merk dat ik dat zelf ook heel ver heb doorgedreven. Hier in Ierland zeg ik 'wij' en 'onze taoiseach' (premier).' Nederlandser is Judith zich dan ook niet gaan voelen door het gebrek aan sociale aansluiting met de Ieren.
'Er zijn wel dingen uit de Nederlandse samenleving die me bevallen. De sociale wetten bijvoorbeeld: het verschil tussen arm en rijk is niet zo groot als hier. Maar verder ben ik niet zo nationalistisch.' In plaats daarvan stelde ze zich open voor wat Ierland wél te bieden heeft: 'Er is echt een leven onder kunstenaars.'
De literatuur en de muziek staan in Ierland in hoog aanzien, zegt Judith. Alleen niet zozeer de klassieke muziek, maar eerder rock en folk. 'Ik kwam in aanraking met hele goeie rockmusici en begon met ze op te treden. Ik heb zelfs een kerstshow gedaan met Bono van U2. Dat zou nooit zijn gebeurd op het continent.'
Sefardische roots
De levendige folk-traditie in Ierland stimuleerde Judith ook om haar eigen 'roots' op te zoeken. 'Er zijn veel buitenlandse musici die zich hier gevestigd hebben om Sefardische muziek te zingen. Dat is de muziek van de Joden die tijdens de Inquisitie uit Spanje zijn verjaagd.'
'Sefarad' betekent 'Spanje' in het Hebreeuws. 'Mijn vaders familie komt oorspronkelijk uit Cordoba. Maar die cultuur, daar had ik eigenlijk nooit veel aan gedaan. Ik werd dus hier in Ierland of all places gestimuleerd om me te interesseren voor de folklore van mijn eigen roots. En de muziek is prachtig!'
Met haar ensemble Hamsa geeft Judith nu regelmatig concerten van Sefardische liederen. In kleine zalen maar ook op grote festivals. En ondertussen heeft haar andere carrière - als schrijfster en dichter met vijf Nederlandstalige boeken op haar naam - in Ierland een al even ongebruikelijke wending genomen.
In het Engels
'In het derde jaar dat ik hier was, werd ik gebeld door de Ierse omroep RTÉ. Of ik vijf stukken kon schrijven over muziek en stilte, één per dag. Gelukkig had ik een 'editor': mijn man. Die vond het wel een goed idee. Dus om vijf uur 's ochtends klom ik zwetend van angst uit bed en begon ik aan mijn Engelse stukjes.'
Van het een kwam het ander. In 2003 publiceerde Judith een geheel in het Engels bedachte en geschreven roman, Gael. Recent kwam ook haar eerste Engelstalige dichtbundel uit, 'Gods of Babel'. Bij een gerenommeerde Ierse uitgeverij. 'Ik schrijf niet meer in het Nederlands. Nooit meer!'
'Een zekere exuberantie ligt in mijn karakter, zeker omdat ik al zo jong Frans ben opgevoed. De sceptische houding van mensen in Nederland als ik een verrukkelijk verhaal aan het vertellen was, vond ik weinig inspirerend. Als je een goed verhaal vertelt, wie kan het dan schelen waar de waarheid ligt?'
Dan maar excentriek
In Ierland ligt dat anders, zegt ze. En de Ieren vonden het niet eens raar dat een Nederlandse aan de haal ging met misschien wel hun beroemdste heldin: Molly Bloom uit Ulysses van James Joyce. Met 'Molly Bloom Says No', waarin ze zingt en acteert, heeft Judith intussen zelfs in het Lincoln Center in New York gestaan.
Wel is 'haar' Molly een opvallend vrijgevochten vrouw met buitenlandse wortels, die tegen dezelfde problemen aanloopt als Judith zelf: 'They don't like me here, I know that: I'm a foreigner.' Want ook al regent het inmiddels uitnodigingen om te komen zingen of lezen, de sociale deuren in Ierland blijven dicht.
'Uiteraard heb ik vrienden onder kunstenaars, maar niet zozeer daarbuiten. Dat heb ik opgegeven. Ik heb besloten om me terug te trekken in de kunstenaarswereld: dan maar excentriek!' En mocht ze vanwege de Ierse crisis ooit weg moeten, dan niet naar Nederland. 'Liever naar Frankrijk'. Is de cirkel toch weer rond ...
Meer artikelen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland?
Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine!
E-mail deze pagina
Print deze pagina
Ook ik overweeg naar Ierland te vertrekken. Dat heeft niet zo zeer met Nederland te maken maar met het klimaat en de ruimte vooral. Niet geboren en getogen in Nederland maar met ouders (wel Nederlanders) over de wereld gezworven belandde ik wel in Nederland voor studies, werk e.d. Nu bijna (ben 57) op een leeftijd gekomen dat ik weer zelf 'vrij' ben (kk op zichzelf, niet meer werken etc) wil ik hier weg en zoek vooral de ruimte om bv. meer zelfvoorzienend te leven in meer relatieve rust. Af en toe naar Nederland is prima voor dropjes, (klein)kinderen, vrienden en boeken.
Zijn er mensen die ook op zoek zijn in bv. Cork of Kerry (boerderij of woning met wat grond min. 1 acre) of de stap al gemaakt hebben en mij meer kunnen vertellen over hoe het leven daar werkelijk is (dus niet als toerist) als je niet meer werkt en tips hebben over huizen e/o omgeving?
Ik heb 8 jaar in Ierland gewoond en ben nog nooit zo hartelijk en warm ontvangen als bij de Ieren. Gastvrij, vriendelijk en behulpzaam. In Nederland heb je altijd een agenda nodig om een afspraak te maken, zelfs met je beste vrienden. In Ierland heb ik ervaren dat de deur altijd open staat, op welk tijdstip dan ook. Kom je rond etenstijd, dan eet je gewoon een hapje mee. Ik ben heel positief over het prachtige Ierland en de Ieren zelf, het enige waar ik problemen mee kreeg, is dat de Ieren ontzettend gesloten zijn. Ze kletsen veel, zijn geinteresseerd, geven makkelijk een complimnentje, maar echte diepe gesprekken had ik daar niet. Die diepgang vind ik wel met Nederlanders.....
Woon in Wicklow mountains, werk in Dublin en als ik hier rondrij, dan kan ik zo genieten van de natuur, van de mensen, gezellig in een pub wat eten/drinken. Het gaat allemaal om accepteren en vooral niet vergelijken.
Tuurlijk mis ik nog wel wat dingetjes die ik in Nederland leuk vond, maar ja, als ik in Nederland ben...dan is het ook niet meer wat ik achter me gelaten heb. Misschien dat het verschil maakt dat ik bij een groot Amerikaans bedrijf werk met zo'n 50 nationaliteiten. Dat doet je wel wat makkelijker relativeren en tegelijkertijd kun je heel wat smart delen. Tja, en als je het niet leuk vindt.....dan moet je inderdaad verder zoeken. Al bergt dat natuurlijk het risico in zich dat je zult zoeken totdat je er dood bij neervalt :D
Voor diegene die het hier allemaal zo zwaar vinden in Ierland. Als je het niet bevalt dan gaan je toch gewoon terug. Wel zeuren dat je hier niet naar je zin en dat het leven inhoudloos is zonder vrienden en familie. Dit heeft niets te maken met het land waar je je bevind, dit heeft te maken jullie als persoon. Woon hier zelf als enige jaren en het bevalt me prima. Openstaan voor Ierland is al een begin.
Mijn intentie is om zo gauw ik 65 ben (mog 4 maanden) om naar Ierland te vertrekken. En grotendeels om juist die vreselijke kleinburgerlijkheid in Nederland te ontvluchten. Als oud binnenvaartschipper ben ik gewend om niet zomaar bij iedereen binnen te lopen. Ook niet bij familieleden. Zelfs nu zie ik die zelden of nooit. De keren dat ik in Ierland ben geweest (ik ga anders op vakantie dan de meeste mensen) heb ik gemerkt dat men je juist met rust laat. Heerlijk! De Noren doen op dat gebied bijvoorbeeld hetzelfde. En als als je iemand nodig hebt .. gewoon vragen. Ik ben al naarstig op zoek naar een woning in het zuidwesten.
Ik hoop dan ook snel de stap te kunnen maken.
Johan.
Hallo,
Ik hoop ook naar Ierland te gaan als ik 65 ben. Ik ben in Ierland geboren, Dublin en woon hier al 38 jaar. Ik woon in Nijmegen.
Misschien zou je het leuk vinden om met elkaar te emailen.
Groet Mary
Ik ben altijd al blij als ze me accepteren zoals ik ben. Want Nederlanders dragen een lange historie met zich mee en die historie is op zijn minst anders dan ons geleerd is. Mijn (ons) gedrag wordt in het algemeen bewonderd en soms heb ik het gevoel dat men zich schaamt dat men geen levenshouding heeft zoals ´de hollanders´. Maar leer maar eens een paard op een koord te dansen. Dat duurt wel even. Maar laten we ons niet vergissen. Wie vanuit de Randstad, naar Limburg verhuist maakt ook heel wat mee. Ze komen daar wel op je verjaardag, maar na 10 minuten ben jij nog de enige die Nederlands spreekt en dan krijg je van ´ons LImburg´op een gegeven mmoment ook een vieze smaak in je mond. In het kort ´Hier krijg je wat, daar laat je wat´ .´É a Vida´ zoals de Portugezen mij dat geleerd hebben.
ik had het niet verwacht maar ik geloof het zeker wel van judith echt wel zo zie je maar freddy heeft het zelfde en nog iemand, ja met dat de mensen allemaal zo gastvrij zijn nou echt niet ik woon in suriname het is daar geen haar beter ja als je blijft geven heb je heel veel vrienden, maar ik heb helaas geen euro's om uit te delen, zo laten ze toch wel even zien wie ze zijn
Wat jammer om te lezen: ik zit ook 12 jaar in Ierland maar heb helemaal geen last van moeilijke contacten. Gaat hier allemaal vanzelf en heel makkelijk...Misschien is het, wat je er van verwacht. Het is geen Nederland waar je ff binnenloopt bij iemand, dat niet.
Ik kan me volledig vinden in haar verhaal, ik woon sinds 2000 in Ierland en
het is precies zoals ze het zegt, ik ben nooit geaccepteerd, niet op het werk en niet in je sociale leven, geen uitnodigingen, je drinkt je wel iets in de pub, men is vriendelijk, dat is het wel, ik heb mijn sociale leven gevonden met niet Ieren, je leert het, discriminatie is normaal, het is iedere dag, je went eraan.
Het Ierland van dit artikel ken ik helemaal niet. Ik heb er 5 jaar gewoond en het was een fantastische tijd met veel Ierse vrienden. Ik woon nu al 12 jaar in Engeland maar mijn beste vriendin is toch nog steeds een Ierse vrouw uit die tijd die nog steeds in Ierland woont. Met mijn engels/nederlandse gezinnetje gaan we graag bij haar en haar familie op bezoek en worden niet anders gezien dan de Ierse vrienden.
Omdat ik te nederlands ben om ooit amerikaans te zijn, maar te amerikaans ben geworden om nog nederlands te zijn, ben ik vrij van alle verwachtingen om me te conformeren- en dat geeft me een geweldige artistieke vrijheid!
Hier in Noorwegen draagt iedereen zijn geboorteplaats het hele leven met zich mee, is trots op zijn dialekt en draagt ook loopt ook nog eens graag zijn regionale klederdracht op de nationale feestdagn en bruiloften. Een buitenlander heeft dus helemaal geen probleem als die trots blijft op zijn afkomst, zolang als die zich thuis voelt hier. Dus laatste is eigenlijk een state of the mind. Dat houd ook in om niet steeds te vertellen hoe anders we dingen doen in Nederland. Dat laatste is stom vervelend en op de duur eigenlijk een zelfmoord. Neem deel in de lokale kultuur en het vereningings leven en als je dat niet kan ga terug.
Natuurlijk heb ik nog steeds een Nederlandse identiteit, maar dat is in wezen niet anders dan de identiteiten van al die Noorse Vestlanders, Norlanders,Finmarkinger en Troendere die hier rondlopen.
Mijn ervaring is juist omgekeerd. Ierland is het eerste land waar ik niet als buitenlander word gezien, maar gewoon op mijn menselijke kwaliteiten word beoordeeld. In Nederland huilde ik bijna elke dag door de houding van mensen. Juist Nederland is het ergst op die gebied: dáár word je echt nooit volledig geaccepteerd! Men kijkt altijd eerst naar je naam, achternaam e.d. "Mevrouw,mag ik iets vragen? U bent zeker geen Nederlandse..." Ziek werd ik ervan! Het maakt in Nederland ook helemaal niet uit hoe goed jouw Nederlands is en hoe graag je deel wil worden van de maatschappij: nee, mevrouw, als u geen blond Truusje bent, bent u niet van ons! En klaar is Kees. Vreselijk racistische mentaliteit vol vooroordelen over andere nationaliteiten. Geen wonder dat het Nederlanders waren die apartheid in Z.A. hadden opgesteld. Nu ze me in het buitenland ontmoeten en horen dat ik Nederlands spreek, ben ik opeens wél "dat Nederlandse meisje". Maar voor mij hoeft het niet meer, hoor! Ierland is veel menselijker, veel warmer, veel meer onvoorspeelbaar, veel vrijer, gewoon veel gezelliger!
Zelfde ervaring, al 12 jaar in Ierland en moeilijk contact maken en onderhouden met mensen hier.
Het valt inderdaad niet mee hier op sociaal gebied, is mijn ervaring ook, ben niet met een Ier getrouwd, het kan heel alleen voelen hier, geen familie en spaarzaam qua vrienden. In ieder geval goed om af en toe te lezen dat ik niet de enigste Nederlander ben die het zo ervaart, woon hier meer dan 20 jaar en het wordt niet makkelijker.
Nieuwe reactie inzenden