Mieke Janssen-Matthes

Expertise

Interculturele pedagogie, MA

Mieke Janssen-Matthes is transcultureel pedagoog. Na een langdurige periode als docent en coördinator in het voortgezet anderstaligen onderwijs startte zij in 1992 de interculturele pedagogische praktijk MIJAM, waar zij jongeren en opvoeders in wisselende culturen adviseert.

Zij schreef de boeken: Op reis naar Anderland, waarin kinderen op een interactieve manier worden begeleid bij een internationale verhuizing en Het geheim van Anderland voor kinderen die al in het buitenland wonen. Beide boeken zijn ook in het Engels verkrijgbaar. Voor de tieners schreef zij ‘Anderland mail’, ook een interactief boek gebaseerd op hun belevingswereld.

Mieke werkt sinds 1953 met kinderen die te maken krijgen met cultuurwisseling. Ze is zelf grootmoeder in een internationale familie, waarin zes verschillende culturen hun plaats hebben. Recent is haar boek voor volwassenen uitgegeven: ‘Anderland, volwassen verkassen’.

Voor meer informatie over Anderland en bestellen van boeken, ook vanuit het buitenland: www. www.wereldschool.nl /boeken of /voorbereiding

Als ouder ben je bezorgd als je merkt dat je puber zichzelf steeds meer lijkt te 'verliezen' in de eigen sociale groep of juist in een nieuwe groep via sociale netwerken, clubs en feestjes.

De risico’s van opgroeien in Nederland zijn bekend: roken, alcohol drinken voor je achttiende (tot 'comazuipen' aan toe), onveilige seks, drugs en rock & roll. Met af en toe een (niet ongevaarlijke) nieuwe rage zoals 'planking'.

Bovenstaande is allemaal, hoewel niet eenvoudig, bespreekbaar te maken. Maar wat doe je als ouder met de risico’s in omstandigheden die je niet kent? Hoe ga je om met 'verkeerde vriendjes' van je kind in het buitenland, of onveilige situaties waaraan je kind meedoet om erbij te horen?

Gedroogde bloemblaadjes
Neem de 'truth or dare' parties onder jongeren, de 'hoever durf je te gaan voor je stikt' spelletjes die in verscheidene landen worden gespeeld. Ook hoorde ik van het roken van gedroogde datura bloemblaadjes. In Midden-Amerika is dit niet ongewoon.

Het roken van die blaadjes lijkt veel onschuldiger dan het is. Het middel werkt zwaar hallucinerend, met een totale vergetelheid achteraf. Dit is onder de plaatselijke autochtone vrienden welbekend, maar (voor buitenlanders en andere nieuwelingen) een gevaarlijk soort inwijdingsritueel.

Informatie inwinnen
Het lijkt mij, veilig achter mijn laptop, geraden om als ouder hierover samen contact te hebben in de trant van 'wat speelt er waar ik nog niks van weet?' Verder kun je informatie inwinnen bij mentoren op school en bij coaches van sportverenigingen, jeugdwerk en anderen die met je kinderen werken. Zeker als je al bange vermoedens hebt, maar toch ook om je kop niet in het zand te steken.

Een andere mogelijkheid is via dit forum elkaar als ouders tips te geven. Ik ben benieuwd wat jullie op dit gebied weten of meemaken: in vakliteratuur is dit een weinig besproken onderwerp. Terwijl openheid kan leiden tot meer kennis en het bespreekbaar maken van onveilige situaties. Zwijg het thuis niet dood!

Algemene tips
Dat jongeren bezig zijn met spannende zaken is van alle tijden. Maar juist het kennen van gevaren en risico’s kan ons helpen bij het totaal uit de hand laten lopen van bepaalde experimenten. Uiteindelijk wil je dat je kind veilig opgroeit, ook in het buitenland!

Verder geef ik graag nog wat algemene tips over opvoeden in het buitenland. Bedenk wel: het gaat hier om jouw gezin, om jouw kinderen in jouw buitenland. Uiteindelijk weten jullie alleen zelf in de dagelijkse praktijk wat nu het beste werkt! 

• Opvoeden in het buitenland vraagt meer duidelijkheid; er is minder vanzelfsprekend, leg dus meer uit.
• Blijf flexibel, sta open voor wat anders is; denk 'als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan'.
• Hef gezinsregels die niet langer zinvol zijn op of pas ze aan.
• Houd een stabiel thuisfront in stand: in tijden van verandering is dit voor je gezin en jezelf belangrijk.
• Zorg juist nu voor regelmaat en duidelijkheid. Denk aan vaste gebruiken, rituelen die goed zijn voor de continuïteit. Wees zo evenwichtig mogelijk naar je kinderen toe, ook al heb je het zelf niet altijd even makkelijk.
• Bied ruimte voor de kinderen als ze eigenschappen ontwikkelen die het gevolg zijn van 'codewisseling' in een verschillende interculturele context. Bijvoorbeeld: 'kijk me aan als ik tegen je praat'. Dit is in Nederland normaal gedrag maar in veel culturen wordt het van kinderen brutaal gevonden.
• Veranderen betekent ook loslaten, praat hierover met elkaar en maak ook ruimte voor gevoel: verdriet om wat er niet meer is, plezier om het nieuwe leven.
• Humor en zelfspot worden in nieuwe omstandigheden belangrijker: ze helpen een brug te slaan naar andere culturele opvattingen, maar ook in de opvoeding tussen en naar elkaar.