Het jaar is bijna voorbij. Hét moment om stil te staan bij de hoogte- en dieptepunten van 2011. Een jaar van verandering, vooral in de Arabische wereld. Maar ook het jaar van een dodelijke schietpartij in een Nederlands winkelcentrum.

Na opstanden in achtereenvolgens Tunesië en Egypte vallen daar de regimes. Later in het jaar zullen ook Libië en Jemen volgen: de Arabische lente is een feit. Vanuit Nederland wordt volop meegeleefd. De Wereldomroep doet verslag vanaf het Tahrirplein in Caïro en vanuit Libië.

In Libië dragen ook Nederlandse militairen een steentje bij: ze controleren het luchtruim en houden toezicht op het wapenembargo. Eerder draaide een poging om twee evacuees op te pikken uit op een fiasco. Drie mariniers zaten korte tijd gevangen. Nederland erkende later een fout te hebben gemaakt.

Moerdijk en Hoogersmilde
In Nederland begint het jaar met een grote brand bij het bedrijf ChemiePack in Moerdijk. De brand breekt uit op 5 januari en houdt de hulpdiensten meer dan een etmaal bezig. Doden vallen er niet, maar de onrust onder inwoners en de milieuschade zijn enorm. De opruimkosten bedragen ruim 70 miljoen euro.

Later in het jaar blijken ook Nederlandse zendmasten goed te branden. Op één dag breekt er in liefst twee masten brand uit: die van het Drentse Hoogersmilde en die in Lopik. In Hoogersmilde zien toeschouwers tot hun verbijstering de toren instorten. Een maandenlang onderzoek naar de toedracht volgt.

Christchurch en Fukushima
Op 22 februari wordt de omgeving van Christchurch in Nieuw Zeeland opgeschrikt door een aardbeving van 6,3 op de schaal van Richter. Hoewel de aardbeving minder sterk is dan een jaar eerder, zijn er veel meer doden, 165. Veel Nederlanders twijfelen of ze nog wel terug willen.

Het zal niet het laatste natuurgeweld zijn. Amper een maand later wordt Japan getroffen door een tsunami. Hele dorpen, snelwegen en spoorlijnen spoelen weg, meer dan 20.000 mensen vinden de dood. En bij de kerncentrale van Fukushima dreigt nog maanden later een grote nucleaire ramp.

Ridderhof en Utøya
Op zaterdag 9 april klinken in Alphen aan den Rijn schoten in winkelcentrum De Ridderhof. In drie minuten tijd gebeurt het: de dader, Tristan van der Vlis, stapt uit zijn auto, loopt door het winkelcentrum en schiet met een mitrailleur zes mensen dood. Daarna pleegt hij zelfmoord. Er zijn 17 gewonden.

Nederland is in shock, mede door de hartverscheurende verhalen van ooggetuigen. Later in het jaar gebeurt in Noorwegen het ondenkbare. Anders Breivik laat een autobom ontploffen in het centrum van Oslo en zaait daarna dood en verderf op het eilandje Utøya. In totaal vinden 77 mensen de dood.

Mladic en Bin Laden
Op 26 mei wordt hij dan eindelijk opgepakt en naar Scheveningen gebracht: Ratko Mladic, de generaal van de Bosnisch-Servische troepen die in 1995 in de moslimenclave Srebrenica duizenden moslimmannen liet doden. Een bijzonder moment voor de Dutchbatters, die in Srebrenica machteloos toekeken.

Voor de VS stond Osama Bin Laden jarenlang bovenaan het lijstje van 'most wanted'. Begin mei laat de Amerikaanse president Obama weten dat 'het recht heeft gezegevierd'. Bin Laden is in de Pakistaanse stad Abbottabad gedood. Wel waarschuwt Den Haag Nederlanders in Pakistan om op hun hoede te zijn.

Komkommer en rozemarijn
Komkommers, bietenkiemen en taugé: in het voorjaar blijven ze in de schappen liggen vanwege de EHEC-crisis. Een mysterieuze bacterie eist in Duitsland mensenlevens. Groenten van Nederlandse kwekers worden ervan verdacht de bacterie bij zich te dragen. Tuinders lopen grote economische schade op.

Gelukkig zijn er ook positieve verhalen, zoals van Mary-Anne Goossens. Die verdwijnt na een wandeling in Zuid-Spanje. 18 dagen later trekt ze met een fluitje de aandacht van reddingswerkers. Ze heeft dan drie weken overleefd op een dieet van gras en rozemarijn. Haar familie is dol van blijdschap.

Griekenland en Wereldomroep
Het probleem dat Europese regeringsleiders in 2011 het meeste bezighhoudt is de schuldencrisis, die zich als een olievlek uitbreidt. Geen van de Eurolanden wil probleemland Griekenland failliet laten gaan. Maar ze willen ook niet meteen zeggen 'hou die miljarden maar'.

'Donkere wolken pakken zich samen' zegt minister De Jager (Financiën), terwijl hij 18 miljard aan bezuinigingen aankondigt. Ook de Wereldomroep moet eraan geloven: per 2013 verdwijnt de Nederlandse berichtgeving. Zelfs een website met steunbetuigingen van over de hele wereld brengt de regering niet op andere gedachten.

Strippenkaart en postkantoor
In november neemt Nederland voorgoed afscheid van de strippenkaart voor bus, tram en metro. Voortaan wordt er alleen nog gereisd met de ov-chipkaart. En ondertussen sluit in Utrecht eind oktober ook het laatste zelfstandige postkantoor van Nederland.

Nog een blikvanger verdwijnt uit Utrecht: op het Centraal Station wordt het grote blauwe bord met vertrektijden vervangen door een digitale versie. Er wordt zelfs een bescheiden afscheidsceremonie georganiseerd voor het 23-jaar oude bord.

Johnny en Rijk
Ook van bekende Nederlanders moet afscheid worden genomen in 2011. 'Er is een Amsterdammer doodgegaan' was één van de grootste hits van Johnny Kraaijkamp. In 2011 komt hij zelf, op 86-jarige leeftijd, te overlijden. En ook Rijk de Gooyer, met wie Kraaijkamp veel samenwerkte, ontvalt ons.

We nemen daarnaast afscheid van bluesheld Harry Muskee, tv-kok Cas Spijkers en van schrijfster Hella Haasse. En internationaal wordt o.a. gerouwd om Apple-topman Steve Jobs, zangeres Amy Winehouse, Tjechische ex-president Vaclav Havel en de Grote Leider van Noord-Korea, Kim Jong-il.

Sint en Piet
Aan het eind van het jaar zorgt een Nederlandse traditie voor ophef in andere landen: Sinterklaas. In de Canadese stad Vancouver moet de Sint het zonder zwarte pieten doen, omdat de helpers zouden zijn gebaseerd op een racistisch stereotype.

Het is niet het enige land waar het rommelt rond de Sint. In Suriname spreekt het parlement zich eind december zelfs uit voor een verbod op het kinderfeest. Het nieuws zorgt voor héél, héél veel reacties op de website van de Wereldomroep.

Met bijdragen van Judith Popken