'We staan hier in een christelijke kerk naar islamitische kunst te kijken, die is verzameld door een jood', lacht Nasser David Khalili (65). 'Is er een betere manier om de harmonie van de drie wereldreligies te laten zien?'

De Joods-Iraanse zakenman Khalili bezit de grootste verzameling islamitische kunst ter wereld. Hij vindt die kunst het mooiste wat er is en wil zijn enthousiasme met de rest van de wereld delen. 500 stukken van zijn verzameling zijn tot 17 april te zien in de Nieuwe Kerk in Amsterdam.

Topstukken
Khalili, telg van een familie van Joodse kunsthandelaren uit het Perzische (Iraanse) Isfahan, begon in de jaren '70 islamitische kunst te verzamelen. 40 jaar later is zijn collectie met niet minder dan 25.000 voorwerpen uitgegroeid tot de grootste en meest vooraanstaande in zijn soort.

'De verzameling van Dr Khalili is encyclopedisch', zegt arabiste Luit Mols, die de catalogus van de Amsterdamse tentoonstelling schreef. 'De collectie omvat topstukken van alle tijdperken, regio’s en vormen van de islamitische kunst.'

In de Nieuwe Kerk zijn gekalligrafeerde Korans uit de eerste eeuwen van de islam te zien, Perzische miniaturen die nog steeds prachtig gedetailleerd zijn als je ze 100 keer vergroot, verfijnd glaswerk, keramiek, sieraden en textiel. 'Lang niet alle islamitische kunst is religieus', benadrukt Khalili. 'Anders dan bijvoorbeeld christelijke kunst, is kunst uit de islamitische wereld voor een belangrijk deel seculier.'

Ambassadeur
Het verzamelen heeft Khalili geen windeieren gelegd. Toen hij in de jaren '70 begon met zijn collectie was hij een pionier. Maar de laatste 15 jaar is er met name in de Golfregio steeds meer belangstelling ontstaan voor het eigen culturele erfgoed.

Er wordt veel aangekocht, zowel door privéverzamelaars als door musea. Daardoor gaan de prijzen omhoog en is Khalili’s verzameling in waarde gestegen tot meer dan een miljard euro. Maar het gaat hem niet om het geld. 'De kunst behoort aan de mensheid toe, ik ben slechts een tijdelijke oppasser.'

De voormalige computerexpert, die wel de 'culturele ambassadeur van de islam' wordt genoemd, heeft een missie. 'Ik wil de wereld laten zien dat de islamitische kunst de mooiste en meest gevarieerde kunst ter wereld is. En ook dat de Europese cultuur in hoge mate schatplichtig is aan de islamitische.'

Broeders
Khalili ziet het als zijn taak om de islamitische kunst voor volgende generaties te bewaren. Hij laat zijn verzameling door internationaal gerenommeerde wetenschappers onderzoeken en catalogiseren. Het wordt volgens hem de grootste encyclopedie van de islamitische kunst ooit geschreven. 'Ik wil er 40.000 kopieën van maken en die gratis naar alle universiteiten in de wereld sturen', zegt hij.

Een van zijn favoriete stukken is een Perzische afbeelding waarop de profeten Mozes, Jezus en Mohammed zijn afgebeeld. 'De 3 monotheïstische religies zijn broeders uit dezelfde familie die ooit in harmonie samenleefden. Deze afbeelding is daar een getuige van.'