Onder de grond in Amsterdam ligt het grootste internetnetwerk van Europa. De Amsterdam Internet Exchange, AMS-IX, is zelfs het grootste knooppunt ter wereld als het gaat om het aantal aangesloten bedrijven. Het netwerk heeft klanten als Microsoft, KPN, Google en Facebook aan zich weten te binden. Sleutelwoorden in het succes zijn onafhankelijkheid en vernieuwing.
 
Zo’n 475 bedrijven, waarvan meer dan de helft uit het buitenland, hebben het knooppunt al weten te vinden. De hoeveelheid dataverkeer wordt alleen voorbijgestreefd door de concurrent in Frankfurt. Amsterdam doorbrak eind vorig jaar voor het eerst de 300.000 Terabytes aan inkomend en uitgaand internetverkeer. Met een piek van 1,5 TB per seconde. Vooral streaming video is verantwoordelijk voor die spectaculaire groei.

Op het World Economic Forum in Davos kreeg premier Mark Rutte eind januari nog complimenten over de Exchange. Maar hij kreeg ook een waarschuwing: pas op dat je die voorsprong niet kwijtraakt. Hoe denkt de AMS-IX die te behouden? Niet verrassend is het antwoord van algemeen directeur Job Witteman van AMS-IX: blijven vernieuwen en inspelen op nieuwe vragen.

Onafhankelijkheid
Vooral bedrijven die grote hoeveelheden informatie moeten versturen, gebruiken het Amsterdamse knooppunt. Zo voorziet softwaregigant Microsoft zijn honderden miljoenen klanten iedere maand van updates. Het succes heeft te maken met verschillende factoren, zegt Witteman. Het netwerk richtte zich al in een vroeg stadium op buitenlandse partners. Tegelijkertijd was het door het openstellen van de Europese markt in 2000 mogelijk om onafhankelijk van de overheid of bestaande telecombedrijven te opereren.

Maar het belangrijkste is de verenigingsconstructie, waardoor data-neutraliteit is gegarandeerd, legt Witteman uit. Dat was al bij de oprichting in 1997 het belangrijkste uitgangspunt. ‘Toen wij om de tafel zaten, bood KPN spontaan hulp aan bij het opzetten van de Exchange en bood zelfs ruimte aan voor dataverkeer. Toen hebben wij gezegd: ‘Nee, dank’. Het was een van die fouten die wij niet wilden maken. We wilden echt neutraal en onafhankelijk van start gaan. Dat is gelukt en we hebben er goed aan gedaan.'

Kunst afkijken
De oprichters kozen nadrukkelijk voor een andere opzet dan de toenmalige marktleiders in de Verenigde Staten. Daar waren klanten overgeleverd aan de grillen van de eigenaar. In Amsterdam is gekozen voor een verenigingsmodel die aangesloten bedrijven inspraak geeft in de koers. Dit model blijkt zo succesvol dat andere internet hubs hun bedrijfsvoering hebben omgegooid en nieuwe Exchanges het verenigingsmodel omarmen. Amerikaanse bedrijven komen nu in Nederland kijken hoe ze het moeten aanpakken.
 
Strikt genomen is er weinig verschil tussen een commercieel bedrijf en de vereniging. Ook de AMS-IX moet (bescheiden) winst maken om de continuïteit te garanderen. Maar op papier blijkt de werkwijze voor potentiële klanten wel degelijk uit te maken. Het bedrijf wordt vooral gewaardeerd vanwege zijn neutraliteit en het feit dat de leden de toekomst bepalen.
 
Aftapje
Die neutraliteit betekent niet dat de Exchange zich niet aan de wet moet houden. Maar volgens Witteman is nog nooit geprobeerd om met een dwangbevel een klant te laten afsluiten. Overheden komen wel eens vragen om een aftapje. ‘Dat gebeurt regelmatig en dan wijzen we hen de deur. De Exchange is niet de plek om dat te doen', zegt hij stellig. 'Er is geen enkele eindgebruiker bij ons aangesloten. Als je een boef wilt vangen, doe je dat niet midden op het kruispunt, maar bij zijn voordeur. Zeker als je weet waar die voordeur is. Zo simpel is het ook op het internet. Wij spelen niet voor politie.’
 
Zelfs als de wetgeving op het gebied van nationale veiligheid of anti-piraterij verandert, houdt de Exchange vast aan dat beleid. Volgens Witteman komt er ongetwijfeld illegale content langs, maar kijkt de AMS-IX nooit naar de inhoud van het dataverkeer. Dat zou direct ten koste gaan van de goede naam.
 
Snelste verbindingen
De grootste van de wereld zijn is één, de grootste van de wereld blijven is een tweede. Het bedrijf denkt voldoende in te spelen op nieuwe vragen en producten. Telefonie over internet (VoIP) en de toenemende groei van mobiel internet.

Maar ook meedenken over de snelste verbindingen, zegt algemeen directeur Job Witteman. ‘We zijn de eerste Internet Exchange ter wereld die 100 Gigabit per seconde aanbiedt en dat wordt afgenomen. Maar we zijn zelf ook actief betrokken geweest bij de standaardisatie daarvan. Dat maakt ons uniek en dat zien klanten. We blijven ons continu vernieuwen om te zorgen dat we voorop blijven lopen.’
 
AMS-IX wijkt op een ander belangrijk punt af. Als eerste ter wereld sluit het bedrijf Service Level Agreements (SLA’s) af: als het dataverkeer niet zonder problemen verloopt, betaalt de Exchange een boete. Zo ver durft de concurrentie nog niet te gaan.