Het Internet of Things klinkt als verre toekomstmuziek, maar het begin is er. De logistiek van webwinkel naar consument, de fileontwijkende routeplanner, de slimme thermostaat en de OV-chipkaart zijn slechts enkele voorbeelden. Fysieke objecten worden via internet aan elkaar geknoopt. Ontelbare combinaties tussen de werkelijkheid en de virtuele wereld zullen nog uitgevonden worden.

'Als de kartonnen dozen in mijn kelder waren voorzien van een RFID-chip, hadden ze me kunnen waarschuwen dat ze nat werden', zegt onderzoeker Chris van ’t Hof als hij de telefoon opneemt. 'Dat is het Internet of Things in de praktijk.' Helaas is het nog niet zo ver en dus is de ICT-expert bezig zijn ondergelopen kelder weer op orde te brengen.

Vergeet nog de gedroomde wasmachine die de verdwaalde rode sok ontdekt tussen de witte was of de ijskast die op eigen houtje het bier aanvult. Denk aan een fitnesstoestel (voor hardlopen of roeien) dat je prestaties op internet zet. Apparaten in huizen en kantoren die verspilling van water en energie voorkomen. De transporteur die precies weet waar zijn vrachtwagens rijden. Of de routeplanner die het signaal van mobiele telefoons gebruikt om files op te sporen. Als meerdere telefoons tegelijk niet bewegen, berekent het navigatieapparaat een andere, vrije route.

Gepasseerd station
China, Japan en de Europese Unie investeren zo’n miljard euro per jaar in het Internet der Dingen. Hoeveel de VS eraan uitgeeft, is onduidelijk, maar ook daar worden goederen en diensten gechipt, gebliept en gevolgd. 'De discussie of we dat wel willen is een gepasseerd station', zegt ICT-specialist Arjan Geurts van het adviesbureau Twijnstra Gudde.

De technische problemen zijn opgelost. Een RFID (Radio Frequency Identification)-tag kost nog maar 5 cent en draadloos internet is in opmars. De hoeveelheid verstuurde informatie is relatief klein en daarmee ook de kans dat internetverbindingen verstopt raken. 'De komst van de smart phone is het vliegwiel dat de ontwikkelingen nog versnelt.'

Smart Cities
In toekomstige 'slimme steden' waar alles met elkaar is verbonden, draait het om duurzaamheid en efficiency. De slimme stad ligt niet alleen in het Westen. Ook Latijns-Amerika heeft de infrastructuur om zo'n netwerk te bouwen. Zuid-Afrika is al een eind op weg. Deze gastheer van de komende Smart City Conferentie is volgens IBM zelfs een koploper door de aandacht voor gecontroleerde verkeersstromen en energiezuinige woningen.

Maar Azië neemt het voortouw. 'Gebruikers in de Chinese en Japanse cultuur gaan er heel harmonieus mee om', zegt Chris van ’t Hof. 'Toen China de elektronische nummerplaat wilde invoeren om het verkeer te kunnen volgen en te beheersen, waren de initiatiefnemers bang voor een volksopstand. Zo’n ding zou de bewegingsvrijheid belemmeren. Protesten bleven uit toen ze de voordelen goed uitlegden en vertelden hoe ze de gegevens bewaarden. Transparantie was het sleutelwoord.'

Kwetsbaar
Hoe meer apparaten in het netwerk, hoe groter het risico op sabotage, bedrijfsspionage of schending van de privacy. 'Het Internet der Dingen is afkomstig van IT’ers', legt Van ’t Hof uit. Zij hadden uitgesproken ideeën over de manier waarop de maatschappij efficienter kon worden beheerd. Vervolgens zijn die technieken ook toegepast op de samenleving. Daar gelden andere voorwaarden voor ‘identity management’. ‘De technische ontwikkeling verloopt overal hetzelfde, maar de uitwerking is een politieke keuze. Die verschilt per land.’

Voor het bedrijfsleven geldt het privacyprobleem minder, maar daar geldt wel een veiligheidsprobleem. 'Als er iets misgaat, is de schade enorm', zegt Jaap-Henk Hoepman, verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen en gespecialiseerd in computerveiligheid en privacy. 'Een bedrijf kan met voorraden blijven zitten als het volgsysteem kapot gaat, of te maken krijgen met digitale bedrijfsspionage.'

Positief
Maar dat is volgens Hoepman geen reden niet mee te doen. 'We moeten ons bewust zijn van de risico’s. Maar 90 procent van de toepassingen hebben we nog niet eens bedacht. Daar zitten dingen tussen waarvan we ons later niet voor kunnen stellen dat we ooit zonder hebben gekund.'