Na de aardbeving op Haïti lag al het telefoonverkeer plat. Internet nam de functie van de telefoon over. Net als bij de rellen in Iran verschenen de eerste foto’s na de ramp op Twitter, de eerste inzamelingsacties ontstonden uren na de beving op Facebook en mensen zochten contact met elkaar via prikborden op het internet.

Door Willemien Groot en Tom Buurman. Een update van het verhaal van 14 januari.

Terwijl nog geen journalist in het gebied te vinden was, leverde Twitter honderden soms schokkende foto’s, gemaakt door de Haïtianen zelf. De foto’s van de Haitiaanse journalist @CarelPedre en ooggetuigen @MarvinAdy en @LisandroSuero werden direct door de internationale persbureaus overgenomen waardoor ze in de kranten te zien waren.

Op Twitter ontstond al snel een speciaal kanaal #haiti over de aardbeving met soms meer dan 500 tweets per minuut en dertig foto’s per uur. Een paar uur na de beving had elke tweet met het woord ‘haiti’ erin volgens statistiekenwebsite Tweetreach een bereik van meer dan 50.000 twitteraars. 

Twitter is snel, simpel, en voor iedereen toegankelijk. Het microblog is in dit soort situaties een praktische manier om de hele wereld op de hoogte te houden. Haïti is ook bereikbaar via email en Skype, maar die hebben een veel kleiner bereik. Facebook dient inmiddels als prikbord om vermiste familieleden en vrienden terug te vinden. Er worden namen, adressen en foto's geplaatst.

Rampennetwerk
Internet bewijst zijn waarde als communicatienetwerk dat onder de moeilijkste omstandigheden functioneert. Precies de taak waarvoor het werd bedacht. Niet voor niets is het in de jaren '60 ontwikkeld als defensienetwerk met het oog op een mogelijke atoomaanval.

Mente Heemstra, netwerkspecialist aan de Rijksuniversiteit Groningen is dan ook niet verbaasd dat mensen hun toevlucht nemen tot Twitter om contact te leggen. "De kans dat internet in de lucht blijft, is veel groter dan dat het telefoonnetwerk functioneert. Telefonie is nog altijd afhankelijk van één lijn terwijl internet via meerdere kanalen beschikbaar is. Als een onderdeel uitvalt, hoeft dat geen gevolgen te hebben."

Vermisten
Ook de hulporganisaties gebruiken, door het gebrek aan telefoonverkeer met de regio, het internet om informatie te verzamelen en te verspreiden. Het Internationale Rode Kruis heeft een speciale website geopend waar mensen kunnen zoeken naar vermiste familieleden.

Het Rode Kruis wil alle technische mogelijkheden benutten, zegt woordvoerder Paul Conneally. "Niet alleen om informatie te verzamelen, maar ook om te verspreiden. Na iedere ramp heerst angst bij de bevolking en geruchten verspreiden zich snel. Accurate berichtgeving is van groot belang." 

De hulporganisatie gebruikt Twitter bijvoorbeeld om snel fondsen te werven. Bij een eerdere ramp haalde de Amerikaanse zusterorganisatie via dit medium 800.000 dollar op.

Hulpacties
Opvallend aan de berichten op Twitter en Facebook over Haïti, is dat mensen direct hun betrokkenheid toonden. Het bleef niet bij medeleven, maar mensen riepen op tot daden en donaties. De onderwerpen 'Help Haiti' en 'Yele' staan in de toptien van meest bekeken kanalen op Twitter en op Facebook ontstonden er pagina’s met meer dan 100.000 fans.

Hiphopster Wyclef Jean, zelf geboren op Haïti, had de traditionele media niet meer nodig om een hulpactie op touw te zetten. Hij plaatste een dringende oproep op Twitter. Binnen de kortste keren wist zijn organisatie Yele Haiti Foundation zich niet alleen verzekerd van de steun van gewone mensen, maar ook van het acteurskoppel Brad Pitt en Angelina Jolie.

De Amerikaanse acteurs Ashton Kutcher en Demi Moore mengden zich eveneens in de discussie en verwezen naar het kinderfonds Unicef van de Verenigde Naties als mensen vroegen hoe ze konden helpen. Met ongeveer 3 miljoen mensen die deze twee Twitteraars volgen, werd de oproep ontzettend snel verspreid.

Internet en vervuiling
De informatiestroom over Haïti trekt veel aandacht van derden. Hoe puur de stroom aan informatie direct na de beving was, zo vervuilt is deze nu. Het pornografisch materiaal met het woord ‘haiti’ erin loopt de spuigaten uit. Ook de oproep tot donaties leidt tot oplichting: mensen plaatsen een vals rekeningnummer.

Toch heeft het internet de kracht om mensen te binden in geval van nood. Eerder lieten de Twitter kanalen over de opstand in Iran en de dood van Miep Gies hetzelfde zien. Of de Amerikaanse wielrenner Lance Armstrong die op een namiddag in Glasgow twitterde of iemand zin had een rondje te fietsen. Er kwamen meer dan 300 mensen opdagen.

Waar vroeger de televisie het bindende element was in een hulpactie, laat internet zien dat er ook andere mogelijkheden zijn. De Wereldomroep kreeg deze week de eerste informatie en foto’s via twitter, interviewde mensen via Skype en kreeg de eerste videobeelden binnen via MSN.

Externe Links:
Webstatistieken Tweetreach
Foto's Haiti op Twitter
Foto's Haiti: op Picfog, bevat schokkende beelden
Yele Haiti Foundation
Red Cross Family Links
Facebook: Earthquake Haiti
Facebook: Haiti Needs Us and We Need Haiti