Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de Nederlandse ambassades in het buitenland instructies gegeven over hoe om te gaan met vragen over de rol van de PVV en voorman Geert Wilders bij de vorming van een nieuw kabinet. Dagblad NRC Handelsblad heeft zes vragen en bijbehorende antwoorden  op de website gezet.

Het ministerie wil 'bevestigen noch ontkennen' dat de interne instructies authentiek zijn. In het gangbare diplomatieke jargon betekent dat zoveel als 'ja, dat document bestaat, maar omdat het intern is zeggen we er niets over.'

Discriminatie
In het memo wordt uitgelegd hoe diplomaten kunnen antwoorden op vragen in het buitenland over de PVV en Geert Wilders.  Hoe kan het bijvoorbeeld dat Wilders deelneemt aan de onderhandelingen terwijl hij in staat van beschuldiging is gesteld wegens haatzaaien en discriminatie van moslims? En komt er in Nederland een verbod op moskeeën, de Koran en islamitische scholen? Dat is in Nederland niet mogelijk omdat het in strijd zou zijn met de Grondwet, benadrukt het instructieformulier.
 
Gangbaar
Volgens voormalig minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot zijn dit soort interne voorlichtingsinstructies een gangbare praktijk. Zeker in het geval van Geert Wilders en zijn partij, de PVV, kan hij zich voorstellen dat voorlichting noodzakelijk is.

'Als je zwijgt help je de zaak natuurlijk helemaal niet. Maar door juist tekst en uitleg te geven en vooral te benadrukken dat Nederland niet een anti-Islam koers gaat varen, kun je bij voorbaat al een hoop kou uit de lucht halen. En ik denk dat dat de bedoeling is van dit schrijven', aldus de oud-bewindsman.

Volgens Bot bestaat er in de islamitische wereld nu al de nodige zorg over de invloed van Geert Wilders op het toekomstig regeringsbeleid. 'Ik denk dat de autoriteiten in met name de landen waar de Islam de heersende religie is zich zorgen maken over dat beleid van Nederland.'

Bot vindt dat Nederland die zorgen serieus moet nemen: 'omdat wij voor 70% toch min of meer afhankelijk zijn van de handel met dat buitenland. Dus ook met die landen die sterk op de Islam georiënteerd zijn.'

Extra ingewikkeld
De voorlichtingsinstructies in het memo leggen uit dat de onderhandelingen over een nieuw kabinet nog gaande zijn. Een van de mogelijke opties is een minderheidskabinet is van christen-democraten en liberalen dat steunt krijgt van de PVV, staat in het document.

In Nederland zelf is het al lastig uit te leggen hoe zo'n constructie precies werkt. Voor de diplomatieke posten in het buitenland is die klus nog extra ingewikkeld, zegt Ben Bot: 'Ja, dat is zeker het geval omdat natuurlijk in het buitenland niet iedere nuance wordt meegenomen die het kabinet of Geert Wilders aanbrengt.'

Voor diplomaten is dat het grote probleem, volgens Bot: 'dat je voortdurend met je eigen autoriteiten contact moet houden om tekst en uitleg te geven. En dat je heel duidelijk moet maken dat Nederland pal staat voor de rechtsstaat.'

De voorlichtingsinstructies van Buitenlandse Zaken stellen dat de lopende rechtszaak tegen Geert Wilders diens politieke activiteiten niet belemmeren. De uitspraak in die zaak wordt op 2 november verwacht.

De fracties van D66 en GroenLinks hebben woensdag de regering om opheldering gevraagd over de 'voorlichtingsinstructies'.