Het is inmiddels alweer februari en de Belastingdienst is begonnen met het verzenden van de aangiftebrieven voor het doen van aangifte inkomstenbelasting 2012. Voor veel expats zal gelden dat zij, hoewel zij in het buitenland wonen, ook in Nederland aangifte inkomstenbelasting moeten doen.

Onderstaand een overzicht van de meest voorkomende gevallen waarvan aangifte inkomstenbelasting in Nederland gedaan moet worden, terwijl je niet meer in Nederland woont.

De internationale regels
Voordat ik de meest voorkomende inkomensbestanddelen ga bespreken waarover belasting betaald moet worden in Nederland, in het kort de internationale regels voor belastingheffing. In beginsel is de belastingheffing gebaseerd op de door Nederland opgestelde Wet op de Inkomstenbelasting.

In internationaal verband spelen echter ook de door Nederland afgesloten belastingverdragen een grote rol. Nederland kan de Wet op de Inkomstenbelasting alleen toepassen (het heffingsrecht effectueren) als het belastingverdrag tussen Nederland en het land waar je woont het heffingsrecht over een bepaald inkomstenbestanddeel aan Nederland toewijst.

Als het belastingverdrag dit niet doet, dan mag Nederland ook geen inkomstenbelasting heffen. Het is ook mogelijk dat Nederland geen belastingverdrag heeft gesloten met het land waar je woont. Nederland zal dan ‘gewoon’ de Nederlandse wet uitvoeren en belasting heffen.

Nederlandse inkomensbestanddelen
Hieronder zijn de meest voorkomende Nederlandse inkomensbestanddelen opgenomen van expats die, al dan niet tijdelijk, uit Nederland zijn vertrokken. De opsomming is gebaseerd op de Nederlandse wet en is dus niet beslissend voor de daadwerkelijke belastingheffing die op basis van het belastingverdrag wordt bepaald.

1. Winst uit een Nederlandse onderneming
Als je voor vertrek uit Nederland winst genoot uit een Nederlandse onderneming, kan het zijn dat deze onderneming nog steeds in Nederland is gevestigd. Dit is bijvoorbeeld het geval als er nog een pand in Nederland is van waaruit de onderneming wordt gedreven of als je iemand in Nederland hebt aangesteld die bevoegd is uit naam van de onderneming overeenkomsten te sluiten waardoor de onderneming wordt gebonden.

De winst die wordt behaald vanuit de Nederlandse vestiging of door de Nederlandse vertegenwoordiger is dan in Nederland belast. Kosten die worden gemaakt voor dit Nederlandse deel van de onderneming mogen op normale wijze in aftrek worden gebracht.

De meeste belastingverdragen wijzen de inkomsten van een dergelijk Nederlands deel van een onderneming aan Nederland toe.

2. Nederlands loon of pensioen uit Nederland
Loon dat je geniet voor feitelijk in Nederland uitgevoerde arbeid mag op basis van de Nederlandse Wet op de Inkomstenbelasting ook in Nederland worden belast. Meestal regelt het belastingverdrag dat Nederland het heffingsrecht alleen mag effectueren als er aan een aanvullende voorwaarde wordt voldaan, namelijk dat het loon ook wordt betaald door een Nederlandse werkgever of dat je meer dan 183 dagen in Nederland bent geweest.

Pensioen dat in Nederland is opgebouwd mag ook in Nederland belast worden. De Nederlandse wet maakt hierbij geen onderscheid tussen private pensioenen of publieke pensioenen. De meeste belastingverdragen die Nederland heeft gesloten kennen een onderscheid tussen de private pensioenen en de pensioenen van overheidswege (AOW). Het is helemaal afhankelijk van het belastingverdrag of Nederland al dan niet over het pensioen belasting mag heffen.

3. Nederlandse eigen woning
Onder specifieke omstandigheden is het mogelijk dat de eigen woning die je had toen je nog in Nederland woonde, ook als zogenaamde eigen woning kan worden aangemerkt nadat je uit Nederland bent vertrokken. Als dit zo is, dan dienen er inkomsten uit de eigen woning aangegeven te worden (percentage van de WOZ-waarde) en kan de hypotheekrente worden afgetrokken. Praktisch zal dit dus tot een aftrekpost leiden die kan worden afgezet tegen in Nederland belastbare inkomsten.

Deze vorm van in Nederland belastbaar inkomen komt slechts beperkt voor, met name omdat er strenge voorwaarden zijn verbonden aan de mogelijkheid om de voormalige eigen woning ook in een buitenlandse periode als eigen woning voor de inkomstenbelasting te kunnen aanmerken.

4. Dividend en verkoopwinst uit een aanmerkelijk belang in een Nederlandse vennootschap
Indien je een aandelenbelang hebt van 5% in een in Nederland gevestigde vennootschap, dan is het op basis van de Nederlandse wet mogelijk dat Nederland belasting heft over dividenduitkeringen en eventuele verkoopwinst bij verkoop van de aandelen.  Over een uitgekeerd dividend is in principe al dividendbelasting betaald die verrekenbaar is met de verschuldigde inkomstenbelasting. Bij verkoop van de aandelen zal een mogelijk opgelegde conserverende aanslag worden ingevorderd.

5. In Nederland gelegen onroerende zaken
Onroerende zaken in Nederland, waaronder mogelijk de voormalige eigen woning, wordt door Nederland ook in de belastingheffing betrokken. Er dient belasting betaald te worden over de waarde van de woning verminderd met een eventueel op de woning rustende verplichting.

Uitgangspunt voor de waardering van de onroerende zaak is de WOZ-waarde. Indien de onroerende zaak wordt verhuurd en onder de huurbescherming valt, wordt de WOZ-waarde verminderd met 15% tot 40% in verband met de waardevermindering door de verhuur.
In de meeste belastingverdragen is bepaald dat Nederland dit heffingsrecht daadwerkelijk mag uitoefenen.

Slotopmerking
Zoals hiervoor al is aangegeven, is de vraag of Nederland daadwerkelijk belasting mag heffen afhankelijk van het belastingverdrag tussen Nederland en het land waar je woont. Dit verdrag kan immers bepalen dat Nederland in het geheel geen belasting mag heffen, dus dan hoeft het ook niet te worden opgenomen in de Nederlandse aangifte inkomstenbelasting. Daarnaast betreft vorenstaande de algemene regels en is het nodig om voor jouw eigen situatie altijd te controleren of bepaalde inkomsten opgegeven moeten worden.

Meer artikelen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine!