Dr. Binayak Sen is een prominent pleitbezorger van sociale gezondheidszorg en burgerlijke vrijheden in India. Zijn werk is bekroond door nationale en internationale organisaties. Eind vorig jaar werd hij tot levenslang veroordeeld, voor samenzwering en ondermijning.

Na in een gegoed milieu te zijn opgegroeid, werd Binayak Sen kinderarts. Een goedbetaalde baan in een ziekenhuis lag in het verschiet. Maar in plaats daarvan richtte Sen zijn eigen, kleine praktijk op in een arm gebied. Hij stelde zich ten dienste van de 'adivasi': de oorspronkelijke stammen van centraal India.

Pionier en criticus
Met zijn vrouw Ilina, een prominent feministe en wetenschapper, zette hij de non-gouvernementele organisatie Rupantar op in de centraal Indiase deelstaat Chhattisgarh. Rupantar zette een dorpskliniek op, initieerde projecten voor vrouwen en slachtoffers van huiselijk geweld en gaf boeren informatie over voedselveiligheid en distributie.

Sen heeft er steeds weer op gehamerd dat economische ontwikkeling, sociale gezondheidszorg, onderwijs, geweldloosheid en mensenrechten van cruciaal belang zijn om de invloed van Maoïstische rebellen op de stammen van centraal India tegen te gaan. Daarbij heeft hij felle kritiek geleverd op de verwaarlozing en vervoling van de straatarme adivasi door de overheid.

Dat de rechtbank in het district Raipur zo’n keihard vonnis heeft uigesproken, kan volgens woordvoerder Elaine Pearson van Human Rights Watch een poging zijn om Sen tot voorbeeld te stellen. 'Om te laten zien hoe verontwaardigd de autoriteiten zijn over Sen's kritiek op hun beleid.'

Geweld in de Rode Corridor
Chhatisgarh ligt in het hart van wat bekend staat als de 'Rode Corridor'. De regio beslaat vijf deelstaten en bestaat uit duizenden kilometers aan bergen en jungle.

De deelstaat is potentieel rijk aan grondstoffen, maar is ook het thuis van miljoenen arme plattelandsmensen. Dit heeft geleid tot wat de activiste en schrijfster Arundhati Roy omschrijft als een 'schoonmaakoperatie’. De bewoners worden van hun land gejaagd om de delfstoffen te kunnen winnen.

Een door de regering gesteunde militie, de Salwa Judum, heeft hele dorpen vernield en straffeloos gemoord en verkracht. Duizenden mensen zijn door het geweld hun huizen kwijtgeraakt en kwijnen nu weg in 'tijdelijke' vluchtelingenkampen. Persoonlijke getuigenissen van de wreedheden van de Salwa Judum zijn gedocumenteerd in het rapport Being Neutral is our only crime van Human Rights Watch.

Maoïstische rebellen
Maoïstische opstandelingen trotseren zowel de autoriteiten als de Salwa Judum. Maar ook zij nemen deel aan de geweldsspiraal, door scholen en dorpen te vernielen en 'collaborateurs' van de CRPF - de centrale Indiase veiligheidsdienst - te vermoorden.

De Indiase premier Manhoman Singh heeft de Maoïsten in centraal India de grootste bedreiging voor de nationale veiligheid genoemd. In november 2009 lanceerde de overheid operatie 'Green Hunt' en stuurde tienduizenden militairen naar Chhatisgarh om voor eens en voor altijd met de Maoïsten af te rekenen.

De regionale autoriteiten maken gebruik van de meest draconische wetten van India, die de veiligheiddiensten buitengewoon veel rechten verschaffen.

Gearresteerd
In 2007 werd Dr. Binayak Sen door de politie in Chhatisgarh gearresteerd wegens staatsondermijnende activiteiten en samenzwering. Hij werd aangeklaagd voor het doorspelen van 33 brieven van de in de gevangenis verblijvende Maoïstische leider, Narayan Sanyal, aan Maoïstische rebellen.

Sen wierp tegen dat hij de gevangene een bezoek had gebracht op verzoek van Sanyal’s broer. De broer was bezorgd over Sanyal’s gezondheidtoestand. Sen toonde ook aan dat elk bezoek onder toezicht van gevangenbewaarders stond en dat het moeilijk voor te stellen is dat de brieven ongezien zouden zijn overgedragen.

Sen zat twee jaar zonder proces in de gevangenis. Na nationale en internationale protestacties werd hij in 2009 onder borg vrijgelaten. Op 24 december 2010 veroordeelde de rechtbank in het district Raipur hem tot een levenslange celstraf en Dr. Sen werd meteen gevangen gezet. Hij en zijn gezin willen tegen de uitspraak in beroep gaan, desnoods tot aan de Hoge Raad in Delhi.

Artsen en mensenrechten
Op 4 januari van dit jaar, de 61e verjaardag van Binayak Sen, richtte een groep artsen, gezondheidsorganisaties en mensenrechtenactivisten de Indiase vereniging voor Artsen en Mensenrechten op. Dr. Sen werd benoemd tot erevoorzitter.

In een persbericht roept de vereniging op tot 'het laten vallen van de aanklachten, erkenning van zijn buitgewone bijdrage aan de sociale gezondheidszorg en de mensenrechten, zijn opoffering, grote betrokkenheid, zeldzame integriteit en zijn prijzenswaardige, niet aflatende steun aan geweldloosheid.'

Activisten zijn ook van plan te demonstreren tegen de gevangenzetting van Dr. Sen en diens veroordeling wegens staatsondermijnende activiteiten.