IJsland werd in oktober hard getroffen door de kredietcrisis. Hoe staat het land er nu voor? Volgens expat Bas Mijnen is de bevolking pessimistisch over de toekomst, maar zijn de schappen in de winkels voorlopig nog gewoon gevuld.

Schijnbaar van de ene op de andere dag dreigde IJsland begin oktober failliet te gaan. De drie grote banken van IJsland raakten in ernstige problemen en moesten aankloppen voor staatssteun. Zelfs in Nederland waren de gevolgen merkbaar. Zo'n 140.000 Nederlanders die spaargeld hadden uitstaan bij de IJslandse internetbank Icesave, zouden hun geld zijn kwijtgeraakt als de Nederlandse regering niet had ingegrepen.

Schaamte
IJslanders schamen zich wel over deze affaire, zegt Bas Mijnen, die inmiddels 2,5 jaar in IJsland woont en bij de IJslandse bank Glitnir werkt. "Voordat het misging, hadden de meeste IJslanders nooit gehoord van Icesave. Nederlanders weten toch ook niet wat bijvoorbeeld ING precies allemaal doet. Maar de IJslanders vinden het verschrikkelijk wat er is gebeurd. Ze zijn ook heel boos, op de politiek en op de president van de centrale bank. In deze hele periode is nog niemand opgestapt. Er wordt ook gedemonstreerd tegen de regering."

Winkels failliet
De economische crisis in IJsland is volgens Mijnen niet te vergelijken met die in Nederland. "Iedereen kent hier wel iemand die zijn baan kwijt is of die zijn hypotheek niet meer kan betalen." Ook gaan veel winkels failliet. "Vooral bouwmarkten gaan dicht want voorlopig wordt er niet gebouwd." Verhalen over lege schappen in de winkels zijn sterk overdreven, zegt Mijnen. "Kennelijk is dat iets wat men zich bij zo'n crisis voorstelt. IJsland heeft leningen afgesloten dus de winkels worden gewoon bevoorraad."

Goedkoop voor toeristen
Mijnen vertelt over het jonge stelletje dat hij in het vliegtuig sprak na een bezoek aan Nederland. "Ze hadden getwijfeld tussen een goedkope vakantie in Turkije of in IJsland en kozen voor het laatste. Dat was tot een half jaar geleden bijna ondenkbaar. IJsland zal nu een heel ander soort toeristen trekken." IJsland is voor toeristen veel goedkoper geworden door de val van de nationale munteenheid, de kroon. Een biertje kostte een half jaar geleden nog 8 euro en nu 3 euro.

Doorstart
Net als in Nederland hebben de IJslandse banken staatssteun gekregen. Maar, zegt Mijnen, in IJsland is de staat te klein om de banken te blijven steunen. "De drie grote banken, Landsbanki, Kaupthing en Glitnir, gaan failliet. Ze maken wel een soort doorstart onder een andere naam New Landsbanki, New Kaupthing en New Glitnir, want ze zijn hard nodig, bijvoorbeeld voor het verstrekken van nieuwe hypotheken. Het is daarom geen optie om ze definitief failliet te laten gaan. Het verschil is dat ze nu niet meer internationaal maar nationaal zijn."

Van import naar export
Mijnen vindt het lastig in te schatten wat de gevolgen op de lange termijn zijn. "IJsland is tot nu toe altijd een importland geweest, en dat zal wel gaan veranderen. Het land heeft veel energie. Mogelijk dat ze hier datacenters opzetten die veel energie verbruiken bij de koeling van hun systemen." Ook is de hoop gericht op de jongste generatie. "IJsland heeft een jonge hoogopgeleide bevolking waar hopelijk ook veelbelovende ondernemers uit voort komen."

Emigreren
Toch is er volgens Mijnen ook veel pessimisme onder de bevolking. "Jongeren, maar ook bouwvakkers die voorlopig geen werk zullen krijgen, overwegen te emigreren naar Scandinavië." Hoe zijn eigen toekomst eruit ziet, weet Mijnen niet. Als bankmedewerker zijn het onzekere tijden.

Kerst
Deze maand zetten de IJslanders hun zorgen even opzij. De kerst komt er aan en dat betekent feesten. "Kerst is hier heel anders dan in Nederland. Het begint op 1 december als de radiostations toestemming hebben om kerstliedjes te draaien. Mensen komen helemaal in de kerstsfeer. Er zijn ook allerlei voorfeesten voor kerst. Misschien dat er dit jaar wat minder cadeautjes zijn."