Wie na jaren in het buitenland weer in Nederland aan de slag wil, stuit op de nodige problemen. Vaak zijn de contacten verwaterd ('het netwerk'), is men inmiddels 'te oud' of moet er nagedacht worden over ander soort werk. Peter de Bruin van terugkeerbureau New Options helpt sinds 1989 terugkerende expats deze hindernissen te overwinnen.

Quickscan
Wie aanklopt bij New Options krijgt eerst een uitvoerig, vrijblijvend intakegesprek. "We willen zeker weten dat we iets voor elkaar kunnen betekenen, want wij gaan door tot de baan er is. En voor de kandidaat kost het geld, tenzij de (oud-)werkgever betaalt. In dat intakegesprek gaan we gelijk de diepte in. Daar hebben we een quickscan voor ontwikkeld. Op een bord wordt uitgewerkt: wie ben je, wat kun je, wat wil je, wat zien anderen in je? Daarnaast worden de zoekrichtingen tegen het licht gehouden: de bestaande, maar je mag ook eens naar je droom kijken, je ideale baan."

quote 1'24 (Realplayer)

Terug als generalist
Sommige mensen hebben genoeg aan zo'n intakegesprek. "Je hebt mensen die hun contacten in Nederland uitstekend hebben onderhouden. Maar er zijn er ook die weg zijn gegaan met het idee: we komen nooit meer terug. Zij zeggen vaak dat als je met verlof komt alle deuren openstaan, maar als je komt solliciteren is het allemaal anders. In ieder geval het eerste jaar, de landing is moeilijk. Naderhand gaan die internationale ervaring, de visie en het generalisme dat je hebt ontwikkeld, een rol spelen. Meestal word je uitgezonden als specialist, maar kom je terug als generalist."

"In het ontwikkelingswerk heb je in Nederland bovendien met andere functies te maken dan in ontwikkelingslanden. Wij maken dan een vertaalslag van kernkwaliteiten: wie zit daar op te wachten? Het zit 'm vaak in de persoonlijkheid. Met de cliënt maken wij daarna een resultatenanalyse: waarvoor was je aangenomen, welke problemen heb je opgelost, maar vooral: hoe heb je die opgelost? En wat heb je ervan geleerd? Als het kan doet de partner daarin mee. Op basis van intake, resultatenanalyse en het cv stellen we een profielschets op van een half A4-tje. Daarmee gaan we de markt op. Als men nog op locatie is, kunnen wij al de nodige contacten leggen."

quote 4'03 (Realplayer)

Andere richtingen
Betekent dit dat mensen dus ook in andere richtingen gaan solliciteren dan ze gewend zijn? "Ja, bijvoorbeeld een cliënt die een pompenfabriek aanstuurde in Nigeria. In Nederland zocht men een knopendoorhakker voor een fusie tussen twee scholen. Onze cliënt Dick had een hekel aan vergaderingen en hakte inderdaad snel de nodige knopen door."
"We hadden ook een deskundige van plantenziekten. Die heeft een omscholing gedaan tot informatiedeskundige. Soms is er een andere richting nodig en een studieadvies. We hebben ook iemand die nu als wijkmanager in Utrecht profiteert van de kennis van verschillende culturen. Er zijn ook in het bedrijfsleven mensen die hun kennis meebrengen, zoals een begeleider van een jonge exportmanager, die duidelijk maakt wat je wel of juist niet moet doen in Hong Kong."

quote 2'52 (Realplayer)

Nederland te benauwd
Terugkeer is soms een tussenstation. "Veel terugkeerders willen toch weer naar het buitenland, bijvoorbeeld als de kinderen volwassen zijn. Zo was er een koffiedeskundige in Thailand, die na het afstuderen van z'n zoon naar Kenia ging. Vaak vindt men Nederland te klein en te benauwd. Men klaagt over de files en het weer. Maar er zijn er ook die de vier seizoenen heerlijk vinden, en dat het niet zo warm is. Vaak zoekt men wel iets in het oosten of zuiden van het land, of iets over de grens in België. Sommigen hebben juist een voorkeur voor de Randstad, voor de cultuur of de familie."

quote 1'55 (Realplayer)

Psycholoog
Als het nodig is, schakelt New Options een psycholoog in. "Dat kan zijn als men nog niet echt de keuze heeft gemaakt om naar Nederland terug te keren. Als je hier rondrijdt om te solliciteren en alleen maar denkt 'ik ben hier alleen maar voor m'n dochter', en zo snel mogelijk weer naar buiten wilt als je bij Schiphol kerosine ruikt, zit daar geen enkele werkgever op te wachten. Dan is het goed eens met een zeer ervaren psycholoog te praten over de keuzes in je leven. Het uitzenden doe je in opdracht en onder begeleiding. Je weet dat alles anders is. Terugkeren is moeilijker, meestal gedwongen door de omstandigheden, bijvoorbeeld voor de kinderen of de partner. Sommigen kunnen niet aarden in de Nederlandse overlegcultuur. En als je 'buiten' bent, word je toch altijd voor iets voller aangezien met je witte neus en een zak geld. Echte kritiek is niet altijd op je losgelaten, terwijl je hier als leidinggevende soms ongezouten kritiek krijgt."
Peter de Bruin geeft een tip. "Tussentijds een paar jaar terugkomen zou best wel goed zijn om de contacten te onderhouden met je netwerk en nieuwe kennis op te doen."

quote 4'19 (Realplayer)

Ondernemers
Er zijn mensen die na terugkeer de smaak van de vrijheid te pakken hebben en zelf ondernemer willen worden. "Men is ondernemend, anders was men niet naar 'buiten' gegaan. Het is heel anders om bij dezelfde multinational in Nederland terug te komen. Hier is de cultuur zo anders geworden dan je gewend bent. Daar moet je alles zelf doen en het maar zien op te lossen. Sommigen willen zich hier inkopen, bijvoorbeeld in een familiebedrijf."

quote 3'01 (Realplayer)

Vijftien seconden-verhaal
Peter de Bruin benadrukt dat het een 'duwvak' is. "Je moet recruiters en werkgevers blijven wijzen op de kwaliteiten die deze returners hebben. Headhunters vragen altijd meteen: wat wilt u? Dan is het zogenoemde 'vijftien seconden-verhaal' belangrijk. Als je iemand in de lift tegenkomt, moet je op dat moment je verhaal kwijt kunnen. Dat moet staan. Je mag wel verschillende keuzes hebben, maar die moeten helder en hard te maken zijn."

quote 4'21 (Realplayer)

Bekijk het interview met Peter de Bruin (Realplayer) in het BVN programma Van Huis Uit (22-03-2002)