Een uniek, Nederlands stadspark in Rusland. Onderzoekers brachten onlangs een bezoek aan de stad Jaroslavl, in het Noorden van Rusland. Ze geven de Russische overheid advies bij de restauratie van het park, dat daar in de achttiende eeuw door Nederlanders is ontworpen. Een van de vele tastbare bewijzen van de nauwe banden die Rusland en Nederland in het verleden onderhielden.
 
Jaroslavl viert dit jaar het duizendjarig bestaan en dat is in deze stad van 600 duizend inwoners goed te merken. Ondanks de hitte zijn overal in de stad bouwwerkzaamheden in volle gang. Huizen krijgen een verfje, de belangrijkste wegen een nieuw asfaltdek.

 
Dierbaar
Het Peter- en Paulspark ligt net buiten het centrum en blijft verschoond van deze bouwwoede. Het park is een oase van rust. Hier en daar zingt een late noordse nachtegaal. Boven een van de vijvers vliegt een visdief. Het is een stukje stedelijke natuur, dat de omwonenden erg dierbaar is. Ze komen hier om te vissen of te zwemmen, of om te picknicken in het bos. De fraaie achttiende-eeuwse kerk en de verschillende ruïnes (een met het bordje 'beschermd door de staat' erop) geven het park een bijzondere atmosfeer.
 
Als het aan de Nederlandse Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed ligt worden die ruïnes en ook de rest van dit stadspark binnenkort weer in hun oude glorie hersteld. Nederlandse experts geven advies aan de overheid van Jaroslavl over hoe dat zo goed mogelijk kan gebeuren. Want oorspronkelijk is het Peter- en Paulspark een oer-Hollands project, het resultaat van de nauwe contacten die tsaar Peter de Grote aan het begin van de achttiende eeuw onderhield met Nederland.
 
'Peter de Grote heeft de Nederlandse ondernemer Jan Tames opdracht gegeven een textielfabriek te stichten,' zegt Willem Zieleman, hoofd van de tuindienst van paleis Het Loo in Apeldoorn. 'Dat is een modelfabriek geworden, waar niet alleen veel aandacht besteed werd aan de methoden om textiel te produceren, maar ook aan de vormgeving. Dat zie je heel duidelijk aan de prachtige tuin die erbij gelegen heeft.'
 
Groot industrieel complex
Op oude afbeeldingen van Jaroslavl neemt de Hollandse fabriek een prominente plaats in, een duidelijke aanwijzing voor het grote belang van de Manoefaktoera voor de ontwikkeling van Jaroslavl als textielstad. 'Het was heel Nederlands,' zegt Zieleman. 'Je ziet ook een stuk of drie windmolens erbij staan en twee watermolens, het was dus echt een groot industrieel complex voor die tijd.'
 
Zieleman maakt als tuinexpert deel uit van een Nederlandse delegatie, die Jaroslavl aandoet om de herstelplannen voor het Peter- en Paulspark verder uit te werken. Dat gebeurt in het kader van Grenzeloze Kunst, een programma dat steun moet geven aan cultureel erfgoed dat Nederland deelt met andere landen. Dat gaat vooral om voormalige koloniën of landen die een rol hebben gespeeld in de geschiedenis van de Verenigde Oost-Indische of de West-Indische Compagnie, zoals Indonesië, Suriname en Ghana.
 
'De partners in die landen hebben vaak de wens om oude forten en ander erfgoed dat er is - zoals archiefmateriaal - beter te beheren en soms ook aan te wenden voor nieuwe functies,' zegt Thymen Kouwenaar, cultureel attaché van de Nederlandse ambassade in Moskou. 'Rusland behoort ook tot het programma, hoewel dat natuurlijk geen kolonie was van Nederland. Maar we hebben wel eeuwenlang hele intensieve contacten gehad en daarvan is heel veel terug te vinden.'
 
Oude boomstronk
Van de oorspronkelijke tuin die begin achttiende eeuw bij de Hollandse Manoefaktoera werd aangelegd is niet veel meer te zien. Een enkele boomstronk dateert vermoedelijk nog uit die tijd. Maar de Nederlandse experts kijken verder dan de ruïnes en het onkruid. Delegatielid en landschapsarchitect Peter Verhoef heeft goede hoop op een succesvolle restauratie, die grotendeels door een particuliere Russische investeerder moet worden bekostigd en een multifunctioneel park moet opleveren.
 
'Er zijn hier oude sloten bewaard gebleven en waterbassins,' zegt Verhoef. 'Ook de voormalige directeurswoning, die in de hoek van die mooie tuin stond, staat er nog als een hele mooie ruïne. Alle zuilen van het portiek staan er bijvoorbeeld nog. Dat gebouw staat ook op de nominatie om gerestaureerd te worden  Er staat een hele grote kerk en nog een paar oude woongebouwen, die ook allemaal gerestaureerd kunnen worden. Samen met die herstelde tuin in het midden kan het weer een zeer mooi ensemble worden.'
 
Windmolen
Het Nederlandse karakter van dat ensemble zal niemand kunnen ontgaan. Als het aan de Nederlandse experts ligt wordt een nog te herbouwen Hollandse windmolen een van de pronkstukken van de toekomstige Manoefaktoera.